Wit standbeeld met boomtakken op de achtergrond
Standbeeld van Thorbecke, de grondlegger van de parlementaire democratie, op het Lange Voorhout in Den Haag.

Waar gaat de staatscommissie Bezinning parlementair stelsel zich precies mee bezighouden? Drie vragen over de taak van de staatscommissie.

Wat gaat de staatscommissie onderzoeken?

In deze veranderende tijden is volgens de Eerste en Tweede Kamer een bezinning op het functioneren van het parlementaire stelsel en de parlementaire democratie gewenst. Daarom stelden Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib en Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol op dinsdag 12 juli 2016 in een brief aan premier Rutte voor om een staatscommissie in te stellen. De commissie moet een antwoord geven op de vraag of het parlementaire stelsel voldoende toekomstbestendig is. En als dat niet zo blijkt te zijn, moet de staatscommissie duidelijk maken welke aanpassingen nodig zijn. Ook het initiatiefvoorstel van SGP-Kamerlid Kees van der Staaij over verzwaarde parlementaire goedkeuring voor EU-verdragen wordt bij de staatscommissie onder de aandacht gebracht.

Wat is de aanleiding?

In hun brief aan premier Rutte omschreven de Kamervoorzitters diverse redenen voor een bezinning op de parlementaire democratie. Allereerst vertonen de verkiezingsuitslagen de laatste jaren steeds grotere verschillen. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek dat de Nederlandse burgers meer betrokken willen zijn bij beleid en politiek. Daarnaast worden Europese besluiten belangrijker voor het Nederlandse parlement. Ook zijn de laatste jaren veel taken van de rijksoverheid overgegaan naar de gemeenten. Bovendien heeft de opkomst van internet en sociale media invloed op de werking van het parlement en de democratie.

Wie nemen zitting in de staatscommissie?

Johan Remkes, commissaris van de Koning in Noord-Holland en voormalig minister en Tweede Kamerlid voor de VVD, wordt voorzitter van de staatscommissie. De overige leden zijn vooraanstaande wetenschappers en ervaren oud-Kamerleden. Het idee is dat er ook een begeleidingscommissie van Eerste en Tweede Kamerleden komt, zonder dat hierdoor de onafhankelijkheid van de staatscommissie in het geding komt. De staatscommissie gaat adviseren of er iets moet veranderen in het parlementaire stelsel en, zo ja, wat dan precies. Naar verwachting verschijnt het advies van de commissie aan het einde van 2018.