Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Slootweg over ‘een flinke groei van het aantal mensen dat een beroep moet gaan doen op voedselbanken’

Antwoord van Staatssecretaris Van ’t Wout (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
16 november 2020).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Zorgen bij Voedselbank: aantal klanten stijgt,
aanbod voedsel slinkt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat steeds meer voedselbanken moeite hebben om van (lokale) supermarkten
voedsel te ontvangen, omdat steeds meer winkelformules producten verkopen, die tegen
de houdbaarheidsdatum aan zitten, tegen een goedkopere prijs?

Antwoord 2

Ja, na de zomer heeft Voedselbanken Nederland het signaal gedeeld dat steeds meer
voedselbanken te maken krijgen met een teruglopend voedselaanbod van lokale supermarkten.
Supermarkten zetten zich met succes in om verspilling van voedsel te beperken door
bijvoorbeeld tegen gereduceerd tarief producten te verkopen die nog beperkt houdbaar
zijn.

Vraag 3

Klopt het dat het succes van supermarkten in het bestrijden van voedselverspilling
als keerzijde heeft dat ze minder voedsel kunnen schenken aan voedselbanken?

Antwoord 3

Het is positief dat de aanpak van voedselverspilling, ook door supermarkten, vruchten
afwerpt, maar het heeft inderdaad mogelijk tot gevolg dat lokale voedselbanken te
maken hebben of krijgen met een teruglopend voedselaanbod.

Vraag 4

Deelt u de zorg dat door de economische gevolgen van de coronapandemie steeds meer
mensen, door bijvoorbeeld het verlies van werk of opdrachten, in de komende maanden
een beroep gaan doen op voedselbanken?

Antwoord 4

Deze zorg deel ik. Voedselbanken Nederland heeft in de zomer haar zorgen gedeeld over
een verwachte toename van het aantal klanten door de gevolgen van de coronacrisis.
Het kabinet zet zich, samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties in om financiële
problemen van burgers en bedrijven zoveel mogelijk te voorkomen en terug te dringen.
Helaas kunnen problemen niet altijd worden voorkomen. Het is van belang dat voedselbanken
hun belangrijke functie ook voor deze groep kunnen vervullen.

Vraag 5

Hoeveel van de vier miljoen euro subsidie die het kabinet beschikbaar heeft gesteld
aan voedselbanken is ondertussen al gebruikt?

Antwoord 5

Zie het antwoord op vraag 6.

Vraag 6

Is deze vier miljoen euro voldoende om de voedselbanken te ondersteunen, gezien de
ontwikkeling dat het klantenaantal met 8,5% is toegenomen ten opzichte van 30 juni
2019?

Antwoord 6

Het kabinet stelde dit voorjaar vier miljoen euro beschikbaar als vangnet voor het
calamiteitenfonds van Voedselbanken Nederland (VBNL), voor het geval dit fonds op
enig moment ontoereikend is om corona-gerelateerde kosten van voedselbanken te kunnen
betalen. Tot op heden zijn de middelen in het calamiteitenfonds toereikend voor het
leveren van de benodigde steun aan de voedselbanken en is er nog geen aanspraak gemaakt
op de beschikbaar gestelde vangnet middelen.

In de brief die ik heden, mede namens de Minister van LNV aan uw Kamer heb aangeboden
over ondersteuning voedselbanken, geef ik aan dat het kabinet bereid is om de eerder
toegekende vier miljoen euro subsidie als vangnet in te zetten voor bredere ondersteuning
van de voedselbanken om te voorkomen dat op enig moment onvoldoende voedsel voor voedselbanken
beschikbaar is.

Vraag 7

Klopt het dat de omzet van supermarkten fors is gestegen als gevolg van de coronapandemie?

Antwoord 7

Uit voorlopige cijfers van het CBS blijkt inderdaad dat de omzet van supermarkten
in de eerste helft van 2020 is toegenomen ten opzichte van een jaar eerder. Vooral
in maart was er sprake van een forse toename, toen lag de supermarktomzet 13,1 procent
hoger dan het jaar ervoor. Na maart zwakte de omzettoename wel weer wat af.

Vraag 8

Bent u bereid om op korte termijn in gesprek te gaan met de supermarkten om te kijken
op welke wijze de supermarkten een deel van de omzetstijging kunnen aanwenden om de
voedselbanken te ondersteunen?

Antwoord 8

Supermarkten werken al samen met voedselbanken en zetten regelmatig acties op om voedselbanken
te ondersteunen. Het is aan supermarkten zelf om te bekijken of en op welke manier
zij voedselbanken (aanvullend) willen ondersteunen.

Daarnaast heeft het kabinet in de brief over ondersteuning voedselbanken aangegeven
op korte termijn in gesprek nader in gesprek te gaan met Voedselbanken Nederland,
partijen in de voedselketen en gemeenten over de situatie van de voedselbanken en
de mogelijkheden om hen te ondersteunen.

Vraag 9

Klopt het dat Nederland een beroep kan doen op het Fonds voor Europese hulp aan de
meest behoeftigen (FEAD) om de voedselbanken in de periode 2021–2027 te ondersteunen?

Antwoord 9

Zie het antwoord op vraag 10.

Vraag 10

Is het kabinet bereid een beroep te doen op het FEAD om voedselbanken in Nederland
te ondersteunen? Zo nee, waarom niet? Wanneer het kabinet ervoor kiest om wel een
beroep te doen op het FEAD om de voedselbanken in Nederland te ondersteunen, welk
bedrag zou Nederland dan maximaal uit dit Fonds kunnen ontvangen?

Antwoord 10

De nieuwe programmeringsperiode voor de periode 2021–2027 bundelt verschillende sociale
fondsen in het zogenaamde ESF+ met daarin onder meer het Europees Sociaal Fonds (ESF)
en het voormalige Europees Fonds voor Meest Behoeftigen (FEAD). In de brief over ondersteuning
voedselbanken heeft het kabinet uitgesproken bereid te zijn om de minimale 2 procent
van de voor Nederland beschikbare middelen uit het ESF+ die ten behoeve moet komen
van de meest behoeftigen doelgroep in te zetten voor ondersteuning van de voedselbanken.

De Europese Commissie heeft voor het ESF+ een budget voor Nederland van ongeveer 414
miljoen euro voorgesteld. Definitieve zekerheid over dit bedrag en over de minimale
inzet van 2% (circa 8 miljoen euro) voor de doelgroep van meest behoeftigen kan pas
worden gegeven wanneer er een definitief onderhandelingsresultaat is op de Europese
regelgeving met betrekking tot het ESF+.

Vraag 11

Wilt u deze vragen voor Prinsjesdag beantwoorden?

Antwoord 11

Dit is helaas niet mogelijk gebleken.