Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Alkaya over het achterhouden van fiscale informatie voor de rechter

Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst)
(ontvangen 16 februari 2023).

Vraag 1

Is de Staatssecretaris op de hoogte van het bericht van RTL inzake het achterhouden
van informatie van de belastingdienst voor de rechter1? Was de Staatssecretaris hiervan al eerder op de hoogte?

Antwoord 1

Ja, en het is gangbaar dat een medium zoals RTL Nieuws in het kader van hoor en wederhoor
contact legt voordat ze overgaan tot publicatie.

Vraag 2

Mag de Belastingdienst bepalen of stukken van belastingzaken voor de rechter komen?
Zo nee, waarom gebeurt dat dan?

Antwoord 2

De wet schrijft voor dat de op de zaak betrekking hebbende stukken moeten worden overgelegd
in de procedure.2 Het is uiteraard ook de werkwijze van de Belastingdienst om deze stukken te overleggen.
Stukken die niet op de zaak betrekking hebben, blijven buiten het procesdossier. Het
kan voorkomen dat de belanghebbende van mening is dat er stukken ten onrechte ontbreken.
De beoordeling hiervan geschiedt door de rechter en is veelal van feitelijke aard.
Voor sommige (delen van) op de zaak betrekking hebbende stukken – en die dus tot het
procesdossier behoren – kan de Belastingdienst zich beroepen op geheimhouding.3 Dergelijke (delen van) stukken die de Belastingdienst geheim wil houden worden eveneens
naar de rechter gezonden, waarna het beroep op geheimhouding door een afzonderlijke
geheimhoudingskamer van de betreffende gerechtelijke instantie wordt beoordeeld. Met
andere woorden, ook de stukken die de Belastingdienst geheim wil houden komen ter
beoordeling van een onafhankelijke en onpartijdige rechter.

Vraag 3

Is de Staatssecretaris op de hoogte of dit regelmatig gebeurt?

Antwoord 3

De Belastingdienst houdt in zijn beroepenadministratie niet bij in welke procedures
er een beroep op geheimhouding wordt gedaan dan wel of er discussie is over het niet
overleggen van bepaalde stukken. De Belastingdienst heeft in interne voorschriften
evenwel opgenomen dat er overleg moet plaatsvinden met een procesdeskundige4 voordat er een beroep op geheimhouding wordt gedaan.

In het recente artikel van RTL Nieuws is naar voren gekomen dat er gevallen zijn waarin
de Belastingdienst in het ongelijk wordt gesteld en naar het oordeel van de betreffende
rechter de verplichting om de op de zaak betrekking hebbende stukken tijdig te overleggen
niet is nagekomen. In mijn brief van 8 februari 2023 in reactie op het verzoek van
de Vaste Kamercommissie voor Financiën heb ik echter het beeld tegengesproken dat
dit schering en inslag zou zijn. Er lopen op dit moment meer dan 23.000 beroepsprocedures
en in veruit de meeste procedures gaat er op dit punt niets verkeerd. Ik ben wel van
mening dat elk incident er een te veel is. Daarom wordt binnen de Belastingdienst
structureel aandacht gegeven aan dit thema. Dit gebeurt op verschillende manieren.
Zo vinden er (landelijke) themadagen en werkoverleggen plaats, waar kennis wordt gedeeld
en waar signalen uit de praktijk (zoals rechtspraak) worden besproken. De geleerde
lessen worden op deze wijze proactief met de medewerkers gedeeld. Daarnaast is er
in de vakinhoudelijke lijn altijd expertise aanwezig voor vragen over dit onderwerp.
Dit houdt in dat medewerkers voor (vaktechnische) vragen en afstemming altijd terecht
kunnen bij een zogenoemd vaktechnisch aanspreekpunt of coördinator. Indien nodig is
opschaling mogelijk naar een landelijke coördinator. Ervaringen, signalen en de daarbij
behorende werkwijzen zijn vervolgens onderwerp van gesprek bij de themadagen en werkoverleggen.
Zo is het lerend proces blijvend geborgd.

Vraag 4

Is de Staatssecretaris op de hoogte van de gevolgen van het achterhouden van stukken
door de Belastingdienst voor gedupeerden?

Antwoord 4

In zaken waarin wordt geoordeeld dat de Belastingdienst ten onrechte stukken niet
(tijdig) heeft overgelegd zal de rechter daaraan de gevolgtrekkingen verbinden die
hem het beste voorkomen in het betreffende geval.5 Dit kan concreet betekenen dat een in geschil zijnde belastingaanslag wordt vernietigd
of dat de belanghebbende een hogere proceskostenvergoeding krijgt toegewezen. De rechter
kan ook oordelen dat de belanghebbende geen nadeel heeft ondervonden van de betreffende
schending en dat er daarom geen gevolgen (in het verdere verloop of de uitkomst van
de procedure) aan worden verbonden. Wij streven ernaar om te voorkomen dat de rechter
in de toekomst oordeelt dat de Belastingdienst ten onrechte stukken niet (tijdig)
heeft overgelegd.

Vraag 5

Is de Staatssecretaris op de hoogte van het feit dat een rechter oordeelde dat de
goede rechtsorde ernstig is geschonden door de fiscus in een zaak waarin de Belastingdienst
informatie achter hield?

Antwoord 5

Ik heb kennisgenomen van de uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland van 3 mei 2022
waarin de rechter oordeelde dat de goede procesorde is geschonden door het niet tijdig
overleggen van bepaalde stukken. Deze zaak is een voorbeeld van een incident waar
de Belastingdienst niet goed heeft gehandeld. Zoals aangegeven meen ik dat ieder incident
er één teveel is.