Kennisagenda

In de kennisagenda legt de commissie een aantal thema’s vast waarop zij zich het komende jaar inhoudelijk verder wil verdiepen en de wijze waarop ze dat wil doen. Het doel van deze agenda is om te komen tot een stevige gemeenschappelijke kennisbasis. De invulling van de activiteiten wordt nader uitgewerkt door de leden. De commissiestaf verleent daarbij ondersteuning.

Meestal benoemt een commissie twee of meer leden tot rapporteurs voor een onderwerp op de kennisagenda. Zij komen met voorstellen voor de concrete invulling van het thema, zoals het organiseren van rondetafelgesprekken, uitnodigen van deskundigen, op laten stellen van stafnotities of het uitvoeren van een literatuurstudie of extern onderzoek.

Tijdens de strategische procedurevergadering die de commissie één keer per jaar houdt besluiten de Kamerleden welke onderwerpen op de kennisagenda worden gezet. 

Voor 2026 staan de volgende thema's op de kennisagenda voor J&V:

1. Modernisering Wetboek van Strafvordering

De regering diende in 2023 een wetsvoorstel in dat het huidige Wetboek van Strafvordering moet moderniseren. Dit is een groot en belangrijk wetgevingsproject, dat bestaat uit verschillende ‘sporen’.  Daarom heeft de commissie J&V besloten om externe ondersteuning te zoeken vanuit de wetenschap. Vier universiteiten hebben de commissie hierover geadviseerd, onder andere in de vorm van rapportages en colleges. Begin 2025 werd het eerste deel van de modernisering in verschillende wetgevingsoverleggen behandeld. Op 19 maart vond het plenaire debat daarover plaats. In het voorjaar van 2026 komt de eerste Aanvullingswet naar de Kamer. Hierin wil de Kamer zich inhoudelijk verdiepen. 

Rapporteurs: Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA)

2. Wetgevingskwaliteit

De Werkgroep versterking functies van de Tweede Kamer heeft in haar rapport ‘Meer dan de som der delen’ aangegeven dat het belangrijk is dat de Tweede Kamer periodiek en met een brede blik stil staat bij de wetgevingskwaliteit en heeft daarbij aangegeven dat de commissie J&V rapporteurs wetgevingskwaliteit zou kunnen aanstellen. In verband hiermee heeft de commissie J&V besloten het thema wetgevingskwaliteit op de kennisagenda te zetten.

Op 5 december 2023 is in dit kader 'Werken aan wetten' verschenen, een praktische handreiking wetgevingskwaliteit voor Kamerleden. Deze handreiking is opgesteld door de Kamerleden Joost Sneller en Kees van der Staaij in hun rol als (eerste) rapporteurs wetgevingskwaliteit namens de commissie voor J&V. 

De commissie J&V heeft hierna besloten het rapporteurschap voort te zetten en daarvoor opnieuw rapporteurs te benoemen. De Kamerleden Ingrid Michon-Derkzen en Joost Sneller hebben in dit kader op 4 november 2024 de brief ‘Werken aan wetgevingskwaliteit’ gestuurd naar alle leden van de vaste Kamercommissies met daarin een aantal suggesties voor Kamerleden die behulpzaam kunnen zijn bij de voorbereiding van een wetsbehandeling. Daarbij voegden zij de Handreiking wetgevingsrapporteurschap (zie bijlage bij de brief).   

In november 2025 verscheen de tweede druk van de handreiking 'Werken aan wetten'. 

Rapporteurs: Joost Sneller (D66), Ingrid Michon-Derkzen (VVD)

3. Femicide

Op nationaal niveau vinden er verschillende acties en onderzoeken plaats om de aanpak van huiselijk en gendergerelateerd geweld te versterken. Het kabinet zet in op een Nationaal Actieplan Stop geweld tegen vrouwen dat zal worden aangestuurd door een Nationaal Coördinator. Dit Actieplan zal bestaande programma’s over misbruik, intimidatie, stalking, geweld en femicide bundelen. Ook wordt ingezet op de strafbaarstelling van psychisch geweld en het introduceren van Clare’s Law. Er komt structureel € 10 miljoen beschikbaar voor de aanpak van femicide.

Op lokaal niveau (gemeenten) en internationaal niveau (andere landen) zijn er best practices die behulpzaam kunnen zijn voor deze landelijke aanpak. Doel van dit kennisthema is het ophalen van deze best practices. Allereerst door in gesprek te gaan met gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) over de lokale aanpak van femicide. Daarnaast plant de commissie een werkbezoek aan Spanje dat in het teken staat van wat Nederland kan leren van de integrale aanpak in Spanje. Vragen die centraal staan bij dit werkbezoek zijn onder meer:

  • Welke maatregelen zijn effectief en hebben gewerkt in Spanje? 
  • Hoe is dit terug te zien in het aantal slachtoffers van femicide? 
  • Hoe zijn de financiering en de coördinatie van de aanpak geregeld? 
  • Hoe is de afstemming tussen zorg en veiligheid georganiseerd? 

De activiteiten worden in de loop van 2026 gepland. 

Rapporteurs: Hanneke van der Werf (D66), Bente Becker  (VVD), Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA)

4. Jeugdcriminaliteit

Steeds jongere jeugdigen raken betrokken bij steeds zwaardere vormen van criminaliteit. Vaak zijn die jongeren kwetsbaar, bijvoorbeeld door hun thuissituatie of doordat ze licht verstandelijk beperkt zijn. In de aanpak van jeugdcriminaliteit worden nu veel verschillende instrumenten ingezet, maar deze zijn niet allemaal even effectief. 

Om beter inzicht te krijgen in welke maatregelen echt werken/effectief zijn heeft de vaste Kamercommissie J&V besloten het kennisthema jeugdcriminaliteit toe te voegen aan de kennisagenda voor 2026. De focus ligt daarbij op drie groepen jongeren: jongeren die nog niet in aanraking zijn geweest met justitie, jongeren die één keer de fout in zijn gegaan en veelplegers. Voor al deze groepen wordt gekeken naar zowel preventieve als repressieve maatregelen. 

In 2026 zal een technische briefing plaatsvinden van ministeries over jeugdcriminaliteit. Ook organiseert de commissie een sessie over jeugdcriminaliteit met organisaties uit het veld en wordt een commissiedebat over jeugdcriminaliteit ingepland. 

Rapporteurs: Marijke Synhaeve (D66), Hilde Wendel (VVD), Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA)

5. Voorbereiding op jaarlijks debat over de Staat van de Rechtsstaat

In 2021 nam de Kamer de motie-Arib c.s. aan. Hierin sprak de Kamer het voornemen uit jaarlijks een debat te voeren over de Staat van de Rechtsstaat. Ook sprak de Kamer uit dat bij het versterken van de rechtsstaat het beschermen van individuele burgers en het verbeteren van de informatiepositie van de Tweede Kamer essentieel zijn. Het debat over de Staat van de Rechtsstaat heeft inmiddels één keer plaatsgevonden, op 19 januari 2023. Met dit kennisthema wil de commissie  het jaarlijkse debat nieuw leven inblazen. 

Ter voorbereiding daarop vinden drie rondetafelgesprekken plaats:

  • Rondetafelgesprek Staat van de Rechtsstaat : Algemeen (3 juni 2026)
    Het doel van dit rondetafelgesprek is om bij adviesinstanties en wetenschappers met expertise op het gebied van de rechtsstaat op te halen wat hun algemene beeld is van de Nederlandse rechtsstaat. Wat gaat goed en waar zitten knelpunten?
  • Rondetafelgesprek Staat van de Rechtsstaat : Ruimte voor het maatschappelijk middenveld (4 juni 2026)
    Het doel van dit rondetafelgesprek is om bij adviesinstanties en organisaties uit het maatschappelijk middenveld op te halen hoe zij de ruimte voor het maatschappelijk middenveld ervaren, welke tendensen er zijn die die ruimte onder druk zetten en wat mogelijkheden zijn om daar verandering in te brengen. 
  • Rondetafelgesprek Staat van de Rechtsstaat : Toegang tot recht (4 juni 2026)
    Het doel van dit rondetafelgesprek is om in kaart te brengen welke knelpunten en oplossingen er zijn om te waarborgen dat iedereen effectief toegang tot het recht heeft in het stelsel van eerste- en tweedelijns juridische hulpverlening.Het plenaire debat wordt in de zomer van 2026 gepland. 

Rapporteurs: Joost Sneller (D66), Fatihya Abdi (GroenLinks-PvdA), Mikal Tseggai (GroenLinks-PvdA)

6. Controle van het jaarverslag en de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid

Een belangrijke taak van de Kamer is het behandelen en goedkeuren van de begrotingen en jaarverslagen. De commissie J&V heeft de Kamerleden Mutluer (GL-PvdA) en Ellian (VVD)  benoemd tot rapporteurs bij dit thema. De taak van de rapporteurs is om de kwaliteit van de begroting en de jaarverslagen namens de commissie te beoordelen en eventueel verandervoorstellen te doen. Dit is een vast kennisthema met wisselende rapporteurs. 

Rapporteurs: Ulysse Ellian (VVD), Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA)

Na afronding van hiervoor genoemde kennisthema’s worden de volgende thema's uit onderstaande lijst toegevoegd aan de Kennisagenda: 

• Alternatieve geschilbeslechting – Rapporteurs: Joost Sneller (D66), Fatihya Abdi (GroenLinks-PvdA), Jeltje Straatman (CDA)
• Impact van AI op criminaliteitsbestrijding – Rapporteurs: Jeltje Straatman (CDA), Jan Struijs (50PLUS)

Afgeronde kennisthema’s (o.a.):

  • Voorkomen recidive
  • Gedigitaliseerde criminaliteit
  • Inzicht in prestaties strafrechtketen
  • Verward/onbegrepen gedrag en veiligheid
  • Inzicht in verdeling budget politie
  • Vermindering recidive en criminaliteit
  • Cybersecurity
  • Drugsbeleid