Minister Wiebes begint met een positieve boodschap: de Nederlandse economie groeit harder dan het Europees gemiddelde, het bruto binnenlands product is hoger dan ooit en de werkloosheid was sinds 1974 niet zo laag.

Oneindige economische groei gaat niet samen met ecologie, stelt Van Raan (PvdD). Wiebes zegt in zijn beleid te sturen op duurzame welvaartsgroei met oog voor het klimaat, een evenredige verdeling van de opbrengsten van economische bloei, en een eerlijke bijdrage aan de welvaartstoename, ook door multinationals.

Klimaatbeleid

De hoge kosten van het voorgenomen klimaatbeleid, honderden miljarden, staan in geen enkele verhouding tot de baten, betoogt Baudet (FvD). Kops (PVV) beweert dat de gehele economisch groei opgaat aan het "onzinnige" klimaatbeleid. Dat weerspreekt Wiebes: tot 2030 is slechts een zestigste van de groei nodig om de energietransitie te bekostigen.

Met allerlei maatregelen probeert Nederland de CO2-uitstoot terug te dringen. Om bedrijven daartoe te stimuleren stelt Van der Lee (GroenLinks) voor een nationale CO2-heffing te introduceren. In een of andere vorm komt dat terug in het klimaatakkoord, zo reageert de minister.

Om de overschakeling van gas naar elektriciteit te stimuleren krijgen huishoudens geld terug op de elektriciteitsrekening. Die belastingvrije teruggave gaat het kabinet afbouwen. Een slecht plan, vindt Beckerman (SP), want daardoor gaat de energierekening omhoog. Maar er staat volgens Wiebes een verlaging van de inkomstenbelasting tegenover.

Ook Moorlag (PvdA) en Mulder (CDA) willen niet dat de lasten van de energietransitie onevenredig terechtkomen bij de burgers. Om dat te voorkomen laat de minister het Sociaal en Cultureel Planbureau de gevolgen onderzoeken.

Kernenergie, geothermie en biomassa

Kernenergie is nodig om de klimaatdoelen van Parijs te halen, stelt Yeşilgöz (VVD). Waarom wordt dit niet besproken aan de klimaattafels? Nederland is niet tegen kernenergie, antwoordt de minister, maar het bouwen van nieuwe centrales kost te veel tijd kost om al in 2030 bij te dragen aan het klimaatbeleid. Hij ziet bovendien nog weinig interesse bij marktpartijen.

Haal meer energie uit de bodem, suggereert Sienot (D66). Hij wil in drie steden pilots laten starten met geothermie. Daar wordt aan gewerkt, zegt de minister: geld wordt uitgetrokken en regelgeving aangepast.

Onderwerp energieleverantie aan een stresstest, oppert Stoffer (SGP), want wat doen we als windmolens en zonnepanelen geen energie leveren? Het gebruik van biomassa kan dat deels opvangen, zegt Wiebes. Maar dat is niet erg duurzaam, zegt Akerboom (PvdD), vooral omdat het leidt tot boskap. Wiebes laat daarom onafhankelijke experts een duurzaamheidskader voor biomassa ontwikkelen.

Groningen

Heeft Groningen nog wel toekomst, vraagt Kops (PVV). Wiebes erkent dat de provincie met grote problemen kampt. Daarom heeft de rijksoverheid het Nationaal Programma Groningen opgezet. Daaruit worden bijvoorbeeld extra geestelijk verzorgers gefinancierd die Groningers moeten helpen met psychische problemen als gevolg van aardbevingen, iets waar Bruins (ChristenUnie) aandacht voor vroeg.

Is mijn huis wel veilig? Groningers verkeren daarover al veel te lang in onzekerheid, vindt Beckerman (SP). Met een nieuwe aanpak wil Wiebes daar sneller duidelijkheid over geven.

Ook de schadeafhandeling moet sneller plaatsvinden, vindt Mulder (CDA). Dat gaat gebeuren, zegt Wiebes, onder andere dankzij 60 extra schade-experts.

Midden- en kleinbedrijf

Banken verlenen nog steeds te weinig krediet aan midden- en kleinbedrijven (mkb), signaleert Öztürk (DENK). Hij pleit voor een onafhankelijke kredietbeoordelaar. Staatssecretaris Keijzer bespreekt het probleem met banken, maar zet vooral in op alternatieve financieringsvormen, zoals leasing, factoring, crowdfunding en business angels.

Wat doet het kabinet om de productiviteit te verhogen, vraagt Amhaouch (CDA). Keijzer wijst onder meer op het Techniekpact, waarmee de overheid het tekort aan technisch personeel wil aanpakken door arbeidsmarkt en onderwijs beter op elkaar aan te laten sluiten.

De regeldruk voor het mkb moet omlaag, zegt Wörsdörfer (VVD). Hij vraagt haast te maken met de invoering van een mkb-toets voor de administratieve lasten van nieuwe regelgeving.

Innovatie en digitalisering

Nederland kent veel succesvolle innovatieve start-ups. Iets om trots op te zijn, zegt de staatssecretaris. Om de omzetgroei van dit soort bedrijven te stimuleren roept zij een scale-upfonds in het leven met een budget van 60 miljoen.

Digitale innovatie is essentieel voor het Nederlandse bedrijfsleven, stelt Verhoeven (D66). Daar is Keijzer het hartgrondig mee eens. Met een digitaliseringsstrategie zet het kabinet onder andere in op hypermodern vervoer, digitale scholing en stimulering van start-ups. Binnenkort organiseert de staatssecretaris een digitale top om deze strategie verder te ontwikkelen.

Grote bedrijven profiteren te veel van subsidies voor research en development, en kleine bedrijven te weinig, stelt Alkaya (SP). Maar volgens Keijzer gaat het meeste geld van de fiscale regeling Wbso naar de wat grotere mkb-bedrijven.

De Kamer sprak eerder op 6 november over de begroting. Zij stemt op 13 november over de ingediende moties en op een nader te bepalen datum over de begroting.

zie ook

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort

  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.

  • Kijk debatten terug via Debat Gemist