Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van lid Pijpelink over het bericht 'Gebruik laptop op veel scholen verplicht, lang niet elke ouder kan dat betalen'

Antwoord van Staatssecretaris Paul (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 23 september
2024)

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Gebruik laptop op veel scholen verplicht, lang niet
elke ouder kan dat betalen»1?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Hoe reflecteert u op het groeiende aantal ouders dat een aanvraag doet bij een particuliere
organisatie, zoals Stichting Leergeld, omdat zij schoolspullen voor hun kinderen niet
kunnen betalen en hoe reflecteert u op het feit dat het groeiende aantal vooral laptops
betreft?

Vindt u dat sprake is van kansengelijkheid in het onderwijs als blijkt dat een groeiend
aantal ouders de kosten van (digitale) leermiddelen niet kan opbrengen?

Vindt u het aanvaardbaar dat particuliere organisaties moeten bijspringen om kinderen
te voorzien in schoolspullen die nodig zijn om onderwijs te volgen?

Antwoord 2, 3 en 4

Ieder kind in Nederland dient goed onderwijs te krijgen. Scholen in het primair en
voortgezet onderwijs ontvangen hiervoor bekostiging, waar zij onder andere leermiddelen
van aanschaffen. Scholen maken in toenemende mate gebruik van digitaal lesmateriaal
waar een device voor nodig is. Met name in het voortgezet onderwijs is dit het geval,
zo blijkt uit de meest recente evaluatie van de Wet Gratis Schoolboeken.2 Als ouders een laptop niet kunnen of willen betalen moet de school zorgen voor een
volwaardig alternatief. De school kan ouders daarnaast wijzen op specifieke financieringsmogelijkheden,
bijvoorbeeld via Stichting Leergeld of regelingen van gemeenten. Ik vind het belangrijk
om te benadrukken dat de school in de basis voorziet en dat de ondersteuning van deze
organisaties aanvullend is.

Er zijn mij op dit moment geen signalen bekend dat leerlingen geen toegang hebben
tot het onderwijs vanwege het ontbreken van een device. Samen met het Ministerie van
SZW zoek ik dit conform motie-De Hoop3 nader uit. Met een onderzoek breng ik in beeld welke regelingen er, publiek en privaat
georganiseerd, in gemeenten zijn en of alle leerlingen in het funderend onderwijs
over een device kunnen beschikken voor het volgen van onderwijs. Over de uitkomsten
van dit onderzoek informeer ik de Kamer dit najaar.

Vraag 5

Deelt u de mening dat laptops of andere digitale leermiddelen als essentieel leermiddel
kunnen worden aangemerkt, nu zoveel scholen deze verplichten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Ik deel de mening dat laptops of andere devices op steeds meer scholen essentieel
zijn voor het volgen van onderwijs. Ik vind het belangrijk om te benadrukken dat scholen
de aanschaf van laptops of vergelijkbare digitale leermiddelen door ouders niet verplicht
stellen. Als ouders een laptop niet kunnen of willen betalen moet de school zorgen
voor een volwaardig alternatief of kan de school verwijzen naar andere vormen van
ondersteuning.

Vraag 6

Is er inzicht in hoeverre scholen die laptops voorschrijven deze ook zelf aan de leerlingen
leveren en zo ja, treedt u op tegen scholen die ouders gedeeltelijk of geheel voor
de kosten op laten draaien? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Voor schooljaar 2020–2021 is met de evaluatie van de Wet Gratis Schoolboeken in kaart
gebracht dat iets meer dan tien procent van de scholen een device zelf beschikbaar
stelt aan leerlingen. De meerderheid van de scholen vraagt ouders om een vrijwillige
bijdrage. Zij stellen dit niet verplicht. De Inspectie van het Onderwijs ziet er signaalgestuurd
op toe dat scholen zich houden aan de regels rondom de vrijwillige ouderbijdrage.

Vraag 7 en 8

Snapt u de frustratie van ouders als ze enerzijds een laptop moeten aanschaffen voor
school en anderzijds zien dat er elk jaar veel schoolboeken worden weggegooid, omdat
ze maar één jaar meegaan?

Vindt u ook dat het weggooien van schoolboeken eigenlijk niet meer kan in een samenleving
waar we zoveel mogelijk proberen te verduurzamen?

Antwoord 7 en 8

Ja, de frustratie van ouders hierover is begrijpelijk. Tegelijkertijd is het lesmateriaal
steeds vaker digitaal en worden papieren schoolboeken minder gebruikt. Uit het oogpunt
van doelmatige besteding van middelen en duurzaamheid en, moedig ik scholen aan om
hun leermiddelenbeleid en inkoopproces goed op hun leermiddelengebruik af te stemmen.
De coöperatie SIVON heeft een handreiking opgesteld om scholen en leveranciers te
ondersteunen om duurzame keuzes te maken ten aanzien van hun leermiddelen.4 Ik roep aanbieders op om scholen voldoende duurzame keuzemogelijkheden te bieden.

Vraag 9

Heeft u voornemens om digitale leermiddelen onder de Wet Gratis Schoolboeken te laten
vallen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Digitale leermiddelen vallen reeds onder de Wet Gratis Schoolboeken (WGS). Devices
vallen niet onder de definitie van gratis leermiddelen volgens de WGS, omdat dit elektronische
informatiedragers zijn en geen leermiddelen. Ik heb geen voornemens om devices onder
de WGS te laten vallen. Dat zou bovendien structureel aanvullende middelen vragen
(€ 201 mln. voor het voortgezet onderwijs, € 516 mln. voor primair en voortgezet onderwijs).
Hier is geen budgettaire ruimte voor.