Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Six Dijkstra en Zeedijk over de trend dat Nederlandse banken stoppen met de ondersteuning van contactloos betalen via eigen apps

Antwoord van Minister Heinen (Financiën) (ontvangen 12 september 2024).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten dat ING1 en eerder de Volksbank2 stoppen met het ondersteunen van contactloze betalingen via hun eigen apps en klanten
met een Android-toestel in plaats daarvan enkel Google Pay aanbieden?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u in gesprek geweest met deze banken? Is u bekend of ook andere Nederlandse banken
deze overstap overwegen?

Antwoord 2

Banken voeren hun eigen beleid en bepalen zelf of zij contactloos betalen aanbieden
via een eigen app of op een andere manier. Ik heb vooraf geen contact met deze banken
gehad over de beslissing om te stoppen met het aanbieden van contactloos betalen via
de eigen NFC-betaalapp. Navraag bij de Betaalvereniging Nederland wijst uit dat er
geen andere Nederlandse banken meer zijn met een eigen NFC-betaalapp voor Android.
Drie andere grote banken hebben de overstap naar Google Pay op Android eerder al gemaakt,
te beginnen in januari 2020. ING is de laatste bank die voor Android overstapt naar
Google Pay.

Vraag 3

Wat is de impact op de privacy van Nederlandse gebruikers indien hun betaalverkeer
via een softwareoplossing van Google of Apple loopt? Is er effectief toezicht op welke
gegevens van gebruikers door deze partijen verzameld, opgeslagen en gedeeld worden?
Hoe verhoudt dat zich tot het toezicht op de Nederlandse banken?

Antwoord 3

Partijen die in Nederland hun diensten aanbieden dienen zich te houden aan de geldende
privacywetgeving, de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dit geldt dus
zowel voor de Nederlandse banken, als voor partijen zoals Google en Apple. De Autoriteit
Persoonsgegevens ziet erop toe dat partijen zich aan deze wetgeving houden.

Vraag 4

Wat betekent deze trend voor de digitale soevereiniteit van Nederland? Hoe gaat de
regering voorkomen dat Nederland op het gebied van contactloos betalen op termijn
de facto afhankelijk wordt van twee Amerikaanse techreuzen?

Antwoord 4

Zoals staat geschetst in de Agenda Digitale Open Strategische Autonomie (DOSA) van
17 oktober jl.3 nemen de afhankelijkheden van partijen buiten de EU toe in het digitale domein. De
trend dat Nederlandse banken gebruik maken van diensten van Amerikaanse technologiebedrijven
ter ondersteuning van contactloos betalen sluit aan bij deze geschetste probleemanalyse.
Tegelijkertijd is niet iedere afhankelijkheid problematisch. Wederzijdse afhankelijkheden
vormen de ruggengraat van het open handelssysteem en de internationale samenwerking
waar Nederland en de EU veel profijt van hebben en die ons een sterkere geopolitieke
positie opleveren. Een vorm van overheidsingrijpen kan echter nodig zijn voor bijvoorbeeld
strategische afhankelijkheden waarop een hoog risico bestaat voor leveringsonderbrekingen.4

Om de concurrentie op digitale markten te bevorderen, is de Europese Digital Markets
Act (DMA) relevant. Deze verordening, die vanaf mei 2023 van kracht is, richt zich
op de allergrootste wereldwijd opererende platforms waar consumenten en ondernemers
niet omheen kunnen. Deze platforms worden poortwachters genoemd. De DMA bevat verboden
en verplichtingen voor poortwachters die zorgen voor eerlijke marktomstandigheden
en meer concurrentie. Een van deze verplichtingen zorgt ervoor dat poortwachters contactloze
betalingen mogelijk moeten maken buiten haar eigen digitale portemonnee. Bijvoorbeeld
via alternatieve betaalapps van derde partijen. Deze verplichting biedt andere aanbieders
de kans om te concurreren met de betaaldienst van de poortwachters. Concurrentie tussen
deze diensten komt ten goede aan de keuzevrijheid en prijzen voor consumenten. Het
kabinet is daarom blij dat deze verplichting in de DMA is opgenomen.

Daarnaast geldt nog steeds dat consumenten ook contactloos kunnen betalen zonder gebruik
te maken van Apple Pay of Google Pay. Dit kunnen zij doen door gebruik te maken van
de betaalpassen die banken standaard aan hun klanten verstrekken, of via andere betaalmethoden
zoals iDeal, waarvan sommige winkeliers ook gebruik maken.

Ten slotte zijn er twee andere initiatieven om het Europese betalingsverkeer verder
te ontwikkelen en afhankelijkheden van niet-EU-landen te verminderen. Allereerst wordt
er gewerkt aan de mogelijke introductie van een digitale euro. Het doel van de digitale
euro is om tot een pan-Europees publiek betaalmiddel te komen, dat zoveel mogelijk
gestoeld is op Europese partijen en technologieën. Indachtig de oproep van uw Kamer,
zet ik mij tijdens de Europese onderhandelingen voortdurend in voor een duidelijke
geopolitieke strategie bij het ontwerp van een mogelijke digitale euro. Daarnaast
werkt de sector samen binnen het European Payments Initiative (EPI), waarin een aantal
Europese banken, waaronder ook Nederlandse banken, nieuwe private betaalmethodes ontwikkelen.
Voorbeelden daarvan zijn de verdere uitrol van iDeal in Europa en de introductie van
een EPI digitale wallet voor klanten (Wero). Ook hier speelt het afbouwen van afhankelijkheden
een rol.

Vraag 5

Deelt u de mening dat nu het ook voor iPhone-gebruikers mogelijk gaat zijn om contactloos
te betalen zonder Apple Pay te gebruiken5, consumenten zo veel mogelijk in staat gesteld moeten worden om contactloos te kunnen
betalen middels de software van hun eigen bank?

Antwoord 5

Het bieden van keuzevrijheid aan consumenten door concurrentie te bevorderen is één
van de hoofddoelen van de DMA. Apple moet ervoor zorgen dat iPhone-gebruikers ook
buiten haar eigen betaaldienst hun betalingen kunnen doen. Apple is namelijk aangewezen
als poortwachter en de DMA bevat de verplichting tot het mogelijk maken van contactloze
betalingen via alternatieve apps. Dit zet de deur open voor andere aanbieders van
betaaldiensten. Dat kunnen applicaties van banken zelf zijn, maar ook van derde partijen.
Of derde partijen ook gebruik gaan maken van deze mogelijkheid, is een keuze die zij
zelf maken. Het kabinet verwelkomt meer concurrentie, omdat het zorgt voor meer keuzevrijheid
en lagere prijzen voor consumenten.

Vraag 6

Ziet u in het licht hiervan het nut van de adoptie van een algemeen (open) contactloos
betaalprotocol voor banken op Nederlands of Europees niveau? Zo ja, hoe gaat u hierop
inzetten?

Antwoord 6

Zoals hiervoor aangegeven hebben consumenten de mogelijkheid om ook zonder Google
Pay of Apple Pay contactloos te betalen via hun betaalpas en hebben derde partijen
met de komst van de Digital Markets Act de mogelijkheid gekregen om deze betaaldienst
ook aan te gaan bieden. Daarnaast heb ik hiervoor geschetst dat er al wordt gewerkt
aan nieuwe betaaloplossingen via een mogelijke digitale euro en het European Payments
Initiative. Daarom zie ik op dit moment geen noodzaak voor een algemeen contactloos
betaalprotocol voor banken.