Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bamenga en Tjeerd de Groot over de ‘Verzamelbrief bodem en ondergrond’

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 2 februari
2024).

Vraag 1

Kunt u toelichten waarom de conclusies uit het ILT-rapport niet voldoende onderbouwing
geven voor de invoering van een meld- en vergunningplicht voor staalslakken?1
2

Antwoord 1

De conclusies uit het ILT-rapport geven voldoende aanleiding om te onderzoeken hoe
toezicht en handhaving kan worden versterkt. De invoering van een meld- of vergunningplicht
kan een uitkomst van dat onderzoek zijn. Ik wil binnen enkele weken een besluit nemen
over welke maatregel het beste past. Direct daarna start het traject om dit in de
regelgeving in te bouwen.

Vooruitlopend op een eventuele meld- of informatieplicht doe ik een dringend verzoek
aan allen die staalslakken toepassen, dit te melden bij het bevoegd gezag. Momenteel
werk ik aan een update van de Circulaire Toepassing van staalslak6. In deze circulaire worden toepassers reeds verzocht vroegtijdig contact op te nemen
met het bevoegd gezag. Ik zal bij de update van de circulaire en de aankondiging daarvan
extra aandacht voor de verantwoorde toepassing van staalslakken vragen. Uiterlijk
eind maart verwacht ik de update van de Circulaire te publiceren.

Vraag 2

Waarom is er ruim een jaar nodig om te onderzoeken wat de toegevoegde waarde van een
meldplicht is, ondanks de benoemde voordelen in het ILT-rapport en uw beleidsreactie?3

Antwoord 2

Het onderzoek moet zorgvuldig gebeuren. Ik wil stappen zetten die daadwerkelijk leiden
tot versterking van toezicht en handhaving zodat onjuiste toepassingen van staalslakken
in de toekomst voorkomen worden. Dat vraagt om inzicht in de problematiek, een analyse
van aangrijpingspunten voor oplossingen en ook om het in ogenschouw nemen van de consequenties
voor partijen zoals het bedrijfsleven, handhavende instanties en andere overheden.

Vraag 3

Welke risico’s ziet u als er tot eind 2025 (het tijdstip waarop de eerste aanpassingen
van de herijkte bodemregelgeving naar verwachting worden doorgevoerd) wordt gewacht
met maatregelen voor het gebruik van staalslakken?

Antwoord 3

Ik wacht niet met het nemen van maatregelen tot eind 2025. Het onderzoek naar het
versterken van toezicht en handhaving wordt uiterlijk eind februari afgerond. Maatregelen
naar aanleiding van de uitkomsten van dat onderzoek, zoals eventuele wijzigingen in
de regelgeving, zullen daarna zo snel als mogelijk doorgevoerd worden. Zie ook het
antwoord op vraag 4.

Vraag 4

Bent u het, in het licht van de benoemde risico’s voor mens en natuur, ermee eens
dat er sneller stappen gezet zouden moeten worden om vervuiling van het milieu te
voorkomen?

Antwoord 4

Staalslakken kunnen veilig worden toegepast, mits dit binnen de kaders van de regelgeving
gebeurt. In een aantal gevallen is het niet goed gegaan en dat vind ik erg kwalijk.
Ieder geval van vervuiling van het milieu is er één te veel. Daarom moeten er stappen
gezet worden.

De eerste stap is ook al gezet. Per 1 januari 2024 is de nieuwe Regeling bodemkwaliteit
(Rbk 2022) van kracht. Daarin is voorgeschreven dat in de milieuverklaring bodemkwaliteit
door de producent of leverancier voorwaarden en beperkingen moeten worden vermeld
die door de toepasser in acht moeten worden genomen ter bescherming van het milieu
(zie art. 4.11 Rbk 2022, eerste lid, onder d en p. 163 van de toelichting).

Momenteel ben ik bezig met het uitvoeren van andere stappen die ik reeds bij u heb
aangekondigd8: het evalueren van het normenkader voor secundaire bouwstoffen en het onderzoeken
van mogelijkheden om toezicht en handhaving te versterken. Hierover zult u medio 2024
nader worden geïnformeerd.

Daarnaast zorg ik voor een update van de bestaande Circulaire Toepassing staalslak.
De circulaire dateert uit 2005 en had destijds als doel om de risico’s van ongebruikelijke
toepassingen van staalslakken in aanvullingen of ophogingen onder de aandacht te brengen,
en aan te geven hoe met deze toepassingen in het kader van de wettelijke zorgplicht
milieuhygiënisch verantwoord kan worden omgegaan. De circulaire geldt nog steeds,
maar verwijst niet meer naar de juiste wet- en regelgeving. Een aanpassing van de
circulaire kan een handreiking zijn voor gebruiker, producent en bevoegd gezag waar
in het kader van de zorgplicht rekening mee moet worden gehouden om staalslakken op
een verantwoorde manier toe te passen. Daarbij hoort ook het dringende verzoek aan
toepassers om het bevoegd gezag tijdig te informeren. Een circulaire aanpassen heeft
een kortere doorlooptijd dan het aanbrengen van wijzigingen in de regelgeving. Uiterlijk
eind maart verwacht ik de aangepaste circulaire te publiceren.

Bovendien biedt de huidige Omgevingswet ruimte aan het lokaal bevoegd gezag om zelf
maatregelen te treffen. Zo kan het lokaal bevoegd gezag bijvoorbeeld meer zicht krijgen
op het toepassen van staalslakken door op te nemen dat (een bepaalde periode) voorafgaand
aan het toepassen van deze staalslakken het bevoegd gezag daarover geïnformeerd moet
worden.

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat er zo snel mogelijk normen geformuleerd moeten worden voor
zware metalen en zuurgraad bij de toepassing van staalslakken?

Antwoord 5

Ik heb het RIVM gevraagd om het normenkader voor bouwstoffen tegen het licht te houden
om te kijken waar verbeteringen mogelijk zijn. Ik moet de uitkomsten van deze evaluatie
afwachten en kan daar niet op vooruit lopen. Zoals in het antwoord op vraag 4 wordt
aangegeven wordt u hierover medio 2024 geïnformeerd. Overigens wordt er in de bodemregelgeving
geen onderscheid gemaakt tussen verschillende typen bouwstoffen, alle bouwstoffen
moeten aan dezelfde normen voldoen.

Vraag 6

Bent u het ermee eens dat staalslakken onder IBC-bouwstoffen zouden moeten vallen,
aangezien de ILT de toepassing van staalslakken als risicovol identificeert?

Antwoord 6

Onder de Omgevingswet, die sinds 1 januari 2024 van kracht is, is het niet meer mogelijk
om IBC-bouwstoffen toe te passen. Een IBC-bouwstof is een bouwstof die niet voldoet
aan de maximale emissiewaarden en daarom alleen met isolatie-, beheers- en controlemaatregelen
mocht worden toegepast. Staalslakken moeten voldoen aan de maximale emissiewaarden
om überhaupt toegepast te mogen worden, net als iedere andere bouwstof. De risico’s
treden op wanneer er bij toepassing onvoldoende rekening gehouden wordt met de risico’s
van het materiaal en dat is een toepasser vanwege de zorgplicht verplicht.

Vraag 7

Kunt u toezeggen sneller stappen te nemen voor de toepassing van staalslakken parallel
aan de herijking van de bodemregelgeving om te voorkomen dat zich nog twee jaar lang
(mogelijk) schadelijke stoffen verspreiden in het milieu?

Antwoord 7

Onder vraag 4 heb ik toegelicht hoe ik bezig ben om te kijken welke stappen er genomen
kunnen worden. Alle maatregelen die ik kan nemen, neem ik zo snel als mogelijk. Dat
is evident. Ik wil ook niet dat zich schadelijke stoffen in het milieu verspreiden.