Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over de gevolgen van dure benzine voor de grensregio

Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst)
(ontvangen 19 september 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de waarschuwing van Ewout Klok, de voorzitter van de Belangenvereniging
Energie- en Tankstations, die stelt dat dure benzine maar rampzalig is voor pomphouders
en winkeliers in de grensstreek?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Waarom laat u tientallen miljoenen euro’s wegvloeien naar Duitsland en België? Is
het immers niet zo: hoe groter het prijsverschil, hoe meer mensen de grens overgaan
om te tanken en als ze dan toch in het buitenland zijn, doen ze daar dan niet meteen
hun andere boodschappen?

Antwoord 2

Op Europees niveau gelden er minimumtarieven voor de brandstofaccijns. Lidstaten zijn
vrij om hogere accijnstarieven vast te stellen. De hoogte van accijnstarieven op brandstof
zijn primair budgettair ingegeven. Daarnaast is de brandstofaccijns een belangrijk
instrument om de externe kosten van het gebruik van brandstof te beprijzen. In het
buitenland kan men bij het wegen van deze belangen een andere keuze maken dan Nederland
waardoor de accijnstarieven op brandstof per land kunnen verschillen. De brandstofaccijns
in omringende landen zijn niet bepalend voor onze accijnstarieven, maar wegen we wel
mee bij het vormen van beleid.

In het algemeen geldt dat een groter prijsverschil leidt tot meer consumptie over
de grens. Daarbij is het kopen over de grens normaal in een open economie. Voor de
effecten van brandstofaccijns verwijs ik u naar het onderzoek grenseffecten brandstofaccijns.2 De vervolgresultaten van dit onderzoek zijn op Prinsjesdag met uw Kamer gedeeld.

Ten aanzien van de grenseffecten van boodschappen verwijs ik u naar de eerdere verkenning
die ik met uw Kamer heb gedeeld.3 Daaruit volgt kort gezegd dat meer Duitsers en Belgen in Nederland boodschappen doen
dan andersom en dat voor Nederlandse consumenten de nabijheid van de winkelvoorziening
doorslaggevend is voor het doen van dagelijkse boodschappen.

Vraag 3

Wilt u afzien van uw voornemen om per 1 januari de eerdere accijnsverlaging terug
te draaien, daar dure benzine voor oneerlijke concurrentie zorgt en alles weer duurder
wordt, aangezien de extra accijns niet alleen wordt doorberekend aan de automobilist?

Antwoord 3

Uw Kamer is op Prinsjesdag geïnformeerd over de maatregelen in het Belastingplan 2024
waarbij het verlengen van de lagere brandstofaccijns niet is opgenomen. Deze maatregel
was bedoeld als een tijdelijke aanpassing in het kader van de hoge energieprijzen.
Het kabinet is demissionair en een aanvullende verlaging van de brandstofaccijns zou
gepaard gaan met een forse budgettaire derving die volgens de begrotingsregels gedekt
moet worden.

Vraag 4

Waar blijft de grenseffectentoets, waarbij de gevolgen van kabinetsbeleid voor de
grensregio eerst in kaart gebracht worden, alvorens het beleid wordt?4

Antwoord 4

Het meenemen van grenseffecten is opgenomen in het integraal afwegingskader (IAK)
en wordt ondersteund door de Leidraad Grenseffecten. Grenseffecten worden daarom altijd
bij het maken van beleid meegenomen. Ten aanzien van de brandstofaccijns worden de
grenseffecten op doorlopende basis gemonitord.5 Uit het eerste onderzoek blijkt dat het gedragseffect van 20% waarmee rekening is
gehouden bij de ramingen voor de brandstofaccijns een accuraat beeld weergeeft. De
vervolgresultaten van dit onderzoek zijn op Prinsjesdag met uw Kamer gedeeld. Hieruit
volgen hogere grenseffecten dan uit het eerste onderzoek. Wel blijven de effecten
binnen het gedragseffect van 20%.