Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boswijk en Vedder over ‘Geen hulp van het Rijk voor ruim 250 boeren zonder stikstofvergunning'

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 5 september
2023).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Geen hulp van het Rijk voor ruim 250 boeren zonder
stikstofvergunning»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat zeker 259 Programma Aanpak Stikstof (PAS)-melders niet kunnen worden
geholpen door het Rijk?2

Antwoord 2

Het kabinet voelt een zware verantwoordelijkheid om de PAS-melders te legaliseren.
Daarbij geldt dat er sprake moet zijn van een terechte PAS-melding. Het is aan het
bevoegd gezag om dat vast te stellen op basis van criteria die staan vermeld in de
Regeling natuurbescherming. Met deze achtergrond heeft het betreffend bevoegd gezag
voor 259 meldingen geconcludeerd dat er niet voldaan is aan de criteria van het legalisatieprogramma.
Een voorbeeld van een PAS-melding met een negatieve verificatie is die van Lelystad
Airport (Kamerstuk 35 334, nr. 174). Het afwijzen kan verschillende oorzaken hebben: soms is de activiteit toch legaal
(bijvoorbeeld als blijkt dat er inmiddels via een andere weg al een vergunning is
verleend of sprake is van een afgeronde tijdelijke activiteit), en regelmatig is alsnog
een toestemming nodig. Niet alle 259 PAS-melders hebben dus een probleem. Een negatieve
verificatie betekent ook niet dat de activiteit niet legaal kan worden. Indien nodig
zal de initiatiefnemer zelf een vergunning moeten aanvragen en zelf stikstofruimte
aan kopen of de stikstofuitstoot verminderen. Aan de provincies wordt gevraagd om
te bezien welke oplossingsrichtingen er zijn voor de 259 bedrijven die via het legalisatieprogramma
niet een oplossing kunnen krijgen.

Vraag 3

Waarom is nu pas voor 600 PAS-melders bekeken of zij voldoen aan de criteria van het
Rijk om alsnog te legaliseren? Had dit eerder kunnen worden gedaan?

Antwoord 3

Er zijn 2.488 PAS-melders zijn die gegevens hebben ingediend zodat ze gelegaliseerd
kunnen worden. Die zijn echter nog niet allemaal beoordeeld. Ten tijde van de laatste
Kamerbrief van 30 juni 2023 waren 1.992 dossiers van de 2.488 in behandeling, en daarvan
is bij 596 verzoeken tot legalisatie vastgesteld of ze een oplossing krijgen. Voor
de overige bedrijven die behoren tot de groep van 1.992 vindt de beoordeling op dit
moment plaats of is aanvullende informatie nodig om de verificatie te kunnen afronden.
Het streven van de provincies is om voor het eind van dit jaar alle binnengekomen
dossiers te hebben beoordeeld en te kunnen zeggen of de PAS-melders in aanmerking
komen voor legalisatie. Daarmee zal duidelijkheid gegeven worden aan bedrijven en
of ze een oplossingen kunnen krijgen binnen het legalisatieprogramma.

Vraag 4

Kunt u toelichten waarom de tot nu toe gecontroleerde groep bedrijven geen goed beeld
geeft van het werkelijke aantal bedrijven dat uiteindelijk niet in aanmerking zal
komen voor hulp van het Rijk?

Antwoord 4

Er hebben zich in totaal 2.488 bedrijven aangemeld voor het legalisatieprogramma.
Van dit totaal zijn 1.992 dossiers in behandeling. Bij 596 dossiers is vastgesteld
of ze een oplossing krijgen, daarvan lijkt 259 een relatief hoog aandeel. Maar dat
geeft geen goed beeld van de verhoudingen meldingen die wel/niet aan de criteria voldoen.
Het is immers sneller te zien of meldingen niet voldoen aan de criteria dan als ze
wel voldoen, en de dossiers die niet aan de criteria voldoen, zijn dan ook sneller
afgehandeld. Bijvoorbeeld: het is snel te zien als de oorspronkelijke melding meer
dan 1 mol betrof, en daarmee meteen niet in aanmerking komt voor legalisatie. Terwijl
álle criteria gecheckt moeten zijn om vast te stellen dat een melding wél in aanmerking
komt voor legalisatie. Van de 1.992 bedrijven die zijn gecontroleerd door het betreffend
bevoegd gezag, zijn er 259 bedrijven die niet in aanmerking komen voor een oplossing
binnen het legalisatieprogramma. Het gaat dan om een aandeel van 13%.

Vraag 5

Wanneer wordt voor de overige bijna 2.000 PAS-melders bekeken of zij aan de criteria
voor legalisatie voldoen?

Antwoord 5

Er zijn 2.488 PAS-melders zijn die gegevens hebben ingediend zodat ze gelegaliseerd
kunnen worden. Die zijn echter nog niet allemaal beoordeeld. Ten tijde van de laatste
Kamerbrief van 30 juni 2023 waren 1.992 dossiers van de 2.488 in behandeling, en daarvan
is bij 596 verzoeken tot legalisatie vastgesteld of ze een oplossing krijgen. Voor
de overige bedrijven die behoren tot de groep van 1.992 vindt de beoordeling op dit
moment plaats of is aanvullende informatie nodig om de verificatie te kunnen afronden.
Het streven van de provincies is om voor het eind van dit jaar alle binnengekomen
dossiers te hebben beoordeeld en te kunnen zeggen of de PAS-melders in aanmerking
komen voor legalisatie. Daarmee zal duidelijkheid gegeven worden aan bedrijven en
of ze een oplossingen kunnen krijgen binnen het legalisatieprogramma.

Vraag 6

Wat zijn exact de criteria waaraan deze ondernemers moeten voldoen?

Antwoord 6

Om in aanmerking te komen voor legalisatie moet aan diverse criteria worden voldaan.
Zo moest het project bijvoorbeeld meldingsplichtig zijn ten tijde van PAS en er moet
ook een melding voor het project zijn gedaan. Bovendien moet het project tussen 1 juli
2015 tot 29 mei 2019 volledig gerealiseerd zijn, of er moest een begin zijn gemaakt
aan realisatie. Ook als er aantoonbaar kan worden gemaakt dat er tussen 1 juli 2015
en 29 mei 2019 onomkeerbare, significante investeringsverplichtingen zijn aangegaan
voor het project komt het in aanmerking voor legalisatie. Daarnaast zijn er andere
eisen, zoals dat de oorspronkelijke melding niet hoger mag zijn dan 1 mol, en dat
er nog geen sprake is van een rechtmatige toestemming. De volledige lijst met criteria
waaraan een bedrijf moet voldoen om een oplossing te krijgen binnen het legalisatieprogramma
staat vastgelegd in artikel 2.8b van de Regeling natuurbescherming en zijn toegelicht
te vinden op de website van BIJ12: Omzetten PAS-melding – BIJ12.

Vraag 7

Wat vindt u ervan dat u de afgelopen periode heeft aangegeven er alles aan te doen
de PAS-melders zo snel mogelijk te legaliseren en dat daar zelfs al beleid voor is
gemaakt, terwijl nu blijkt dat dit voor circa 40 procent van de betreffende bedrijven
helemaal niet mogelijk is?

Antwoord 7

Het kabinet voelt zich verantwoordelijk om zo snel mogelijk een oplossing te vinden
voor de positief geverifieerde PAS-melders. Zoals in de beantwoording van vraag 4
is toegelicht, is mijn verwachting dat het aantal meldingen dat niet aan de criteria
voldoet fors lager is dan 40%.

Vraag 8

Wat vindt u ervan dat een eerdere toezegging niet kan worden nagekomen?

Antwoord 8

Ik weerspreek dat ik mijn toezegging niet nakom. Alle positief geverifieerde PAS-meldingen
hebben recht op een oplossing binnen het legalisatieprogramma en daar zet ik me tot
het uiterste voor in.

Vraag 9 en 10

Klopt het dat deze boeren zelf stikstofruimte moeten kopen of minder dieren moeten
gaan houden, omdat zij anders boetes riskeren?

Welke oplossing biedt u de ondernemers die niet voldoen aan de eisen voor legalisatie
om een boete te voorkomen?

Antwoord 9 en 10

Het kabinet voelt een zware verantwoordelijkheid om de PAS-melders te legaliseren.
Daarbij geldt dat er sprake moet zijn van een positief geverifieerde melding. Het
is aan het bevoegd gezag om dat vast te stellen op basis van criteria die staan vermeld
in de Regeling natuurbescherming. Met deze achtergrond heeft het betreffend bevoegd
gezag voor 259 meldingen geconcludeerd dat er niet voldaan is aan de criteria van
het legalisatieprogramma. Dat betekent niet dat de activiteit niet legaal kan worden.
Daarbij is het wel nodig dat de initiatiefnemer zelf een vergunning aanvraagt en bijdraagt
door zelf stikstofruimte aan te kopen of de stikstofuitstoot te verminderen. Aan de
provincies wordt gevraagd om te bezien welke oplossingsrichtingen er zijn voor de
259 bedrijven die via het legalisatieprogramma niet een oplossing kunnen krijgen.

Vraag 11

Herinnert u zich dat de heer Remkes in zijn rapport «Wat wel kan: Uit de impasse en
een aanzet voor perspectief» stelt dat het vertrouwen in de overheid moet worden hersteld
en dat u heeft toegezegd hiermee aan de slag te gaan?3

Antwoord 11

Ja.

Vraag 12

In hoeverre draagt het niet nakomen van eerdere toezeggingen daaraan bij?

Antwoord 12

Het Rijk voelt zich verantwoordelijk voor de situatie waarin de PAS-melders zich bevinden,
daarom is het legalisatieprogramma opgezet en wordt er alles aan gedaan om deze bedrijven
zo snel mogelijk te legaliseren. Wanneer deze bedrijven voldoen aan de criteria, zullen
zij door het Rijk geholpen worden in het vinden van een oplossing binnen het legalisatieprogramma.
Daardoor draagt het uitvoeren van het legalisatieprogramma voor de PAS-melders bij
aan het herstellen van het vertrouwen in de overheid.