Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord van het lid Bouchallikh over het bericht “NS trapt op de rem vanwege drukte in buitenlandse treinen, reizigers woedend”

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 25 mei
2023).

Vraag 1

Kent u het bericht «NS trapt op de rem vanwege drukte in buitenlandse treinen, reizigers
woedend»?1

Antwoord 1

Ja, van dit artikel heb ik kennis kunnen nemen.

Vraag 2

Deelt u de mening dat ook naar België goede internationale treinen nodig zijn? Hoe
beoordeelt u in dat licht het compliceren van treinreizen naar België door het invoeren
van een reserveringsplicht?

Antwoord 2

Ik onderschrijf het belang van goede internationale verbindingen zeker, zowel richting
Duitsland als België. NS heeft mij geïnformeerd over de tijdelijke beheersmaatregelen
voor komende zomer om de verwachte drukte te kunnen beheersen en situaties zoals in
de vorige zomer te voorkomen. Het gaat om een verplichte zitplaatsreservering richting
Duitsland en om het voornemen van NS om een Early Bird-ticket te koppelen aan een
specifieke trein. Dergelijke maatregelen zijn niet vreemd om de kwaliteit van internationale
reizen te verbeteren. In dit geval worden maatregelen ingezet om de drukte te beheersen.

Vraag 3

Bent u er mee bekend dat NS vanwege de groei van het aantal reizigers, in de voorwaarden
van het zogenoemde Early Bird-ticket verdere beperkingen wil opnemen door reizigers
te verplichten met een specifieke trein te reizen, door het aantal beschikbare early
bird tickets te beperken en door deze tickets in de spits bovendien duurder te maken?
Klopt het dat de consumentenorganisaties hierover herhaaldelijk negatief hebben geadviseerd?

Antwoord 3

Ik ben bekend met het voornemen van NS om een Early Bird-ticket te koppelen aan een
specifieke trein, in plaats van dat reizigers met een Early Bird-ticket met elke trein
op een bepaalde dag kunnen reizen. Ook heb ik kennisgenomen van het negatieve advies
van de consumentenorganisaties van 28 april jl. met betrekking tot dit onderwerp.

Vraag 4

Heeft NS u inzicht gegeven hoeveel reizigers straks duurder uit zijn vanwege beperking
van het aantal tickets of de verhoging van het Early Bird tarief in de spits? Kunt
u aangeven om hoeveel reizigers dit gaat?

Antwoord 4

NS heeft aangegeven dat ze het aantal beschikbare Early Bird-tickets per reisdag en
trein heeft gebaseerd op de momenten waarop de Early Bird-tickets vorig jaar werden
ingezet en op ervaringen vanuit een try-out die in 2022 en 2023 is uitgevoerd. De
zogenaamde contingenten zijn vervolgens ruimer gezet, wat betekent dat NS meer Early
Bird-tickets beschikbaar stelt dan wat vorig jaar is verkocht. De beschikbaarheid
van Early Bird-tickets zit meer op de rustige(re) treinen en minder op de drukke(re)
treinen. Daarnaast geeft NS aan dat er juist ook goedkopere tickets beschikbaar komen
tijdens het weekend (vrijdag t/m zondag), waar nu alleen nog het duurdere Early Bird
tarief wordt aangeboden. Ik heb, aanvullend hierop, geen inzicht in het aantal reizigers
dat te maken zou krijgen met een prijsstijging.

Vraag 5

Deelt u de mening dat NS de reizigers ook zou kunnen spreiden door de tarieven in
daluren verder te verlagen, bijvoorbeeld door kortingsabonnementen zoals Dal Voordeel
ook geldig te maken op het hele traject van deze trein? Heeft u NS gevraagd dergelijke
reizigersvriendelijke maatregelen uit te werken in plaats van het beperken van de
voorwaarden van Early Bird? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Ik hecht er waarde aan dat NS haar dienstverlening en productaanbod zo goed mogelijk
laat aansluiten bij de (veranderende) reisbehoefte en daarbij rekening houdt met de
spreiding van reizigers over de verschillende dagen en dagdelen. Ik heb NS, in algemene
zin en niet in relatie tot de voorwaarden van de Early Bird-tickets, gevraagd om zich
in te spannen om de drempel voor het reizen met de trein te verlagen. Onder andere
door creatieve oplossingen op het gebied van tarifering en ticketing te onderzoeken,
zodat alle reizigers- en reizigersgroepen een zo laagdrempelig mogelijke toegang hebben
tot het OV. De verdere invulling hiervan is aan NS, gelet op de wettelijke tariefvrijheid
die NS heeft (met uitzondering van beschermde kaartsoorten). Ik ga er vanuit dat NS
bij al deze maatregelen de afspraken van het Agreement on Journey Continuation volgt
dat door vervoerders onderling is vastgelegd. Tevens heeft NS benadrukt dat iemand
met een Early Bird-ticket in geval van vertraging en daardoor het missen van een aansluiting
op de gereserveerde IC Brussel gebruik kan maken van de volgende IC Brussel met hetzelfde
Early Bird-ticket.2

Vraag 6

Heeft u onderzocht of extra binnenlandse treinen mogelijk zijn op de HSL aangezien
ICNG voor de binnenlandse treindienst wel al dit jaar beschikbaar komt? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 6

ProRail heeft mij geïnformeerd dat er nog ruimte op het spoor is om langere treinen
en/of meer treinen te rijden, uiteraard mits geschikt treinmaterieel en personeel
beschikbaar is. NS is nog volop bezig met het testproces van de ICNG voor de binnenlandse
treindienst op de HSL. Nadat dit proces is afgerond, kan de ICNG instromen. Dit zal
naar verwachting vanaf de zomer plaatsvinden.

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat consumentenorganisaties eerder hebben geadviseerd extra IC
Brussel treinen te rijden in de dagranden? Bent u bereid, nu er sprake is van grote
drukte, NS te verplichten deze extra treinen in de dagranden te rijden? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 7

In de concessie heb ik afspraken gemaakt met NS over een aantal prestatie-indicatoren
om de kwaliteit van het aanbod te garanderen. Het is aan de NS om hieraan invulling
te geven binnen de kaders van de concessie en, in dit geval, in samenspraak met buitenlandse
vervoerders. Mochten er problemen ontstaan, dan is het aan NS om te komen met effectieve
en haalbare maatregelen. Vanzelfsprekend blijf ik hierover met NS in gesprek.

Vraag 8

In hoeverre heeft de drukte afgelopen zomer in IC Brussel te maken met het gebrek
aan vervoercapaciteit bij Thalys? Klopt het dat deze trein in de zomer vrijwel structureel
uitverkocht is?

Antwoord 8

De drukte van afgelopen zomer was in alle internationale treinen merkbaar. Een combinatie
van reislust na het opheffen van reisbeperkingen als gevolg van corona, capaciteitsbeperkingen
op Schiphol en een toegenomen bewustzijn van duurzaam willen reizen, maakte dat zomer
2022 een tot dan toe unieke vraagsituatie opleverde. NS geeft aan dat het gebrek aan
vervoercapaciteit van Thalys hierin geen rol speelde. Thalys was afgelopen zomer net
als alle andere internationale treinen goed bezet, maar NS heeft niet het beeld dat
alle treinen (vrijwel) structureel uitverkocht waren.

Vraag 9

Klopt het dat er nog geen plannen zijn voor de aanschaf van extra treinstellen voor
Thalys voor de verbinding Amsterdam-Parijs? Zo ja, wat vindt u er als concessieverlener
van dat die plannen er niet zijn terwijl de groei de laatste jaren fors is, de treinen
op het einde van de levensduur lopen en u als doelstelling heeft het treinvervoer
richting Parijs verder te laten groeien?

Antwoord 9

NS heeft mij geïnformeerd dat de Thalys treinstellen (geschikt voor het rijden tussen
Nederland en Frankrijk) momenteel door Eurostar Groep en NS worden gemoderniseerd.
NS herkent het beeld niet dat dit materieel op korte termijn aan het einde van haar
levensduur zou zijn. NS geeft aan dat na de modernisering, per treinstel extra stoelcapaciteit
beschikbaar komt, waardoor ook de vervoercapaciteit na de modernisering toeneemt.

Vraag 10

Heeft u over het tekort aan materieel van Thalys al een gesprek gevoerd met deze vervoerder
en met NS gezien het feit dat deze trein onderdeel is van de huidige concessie? Zo
nee, wanneer gaat dit wel gebeuren?

Antwoord 10

Ja, ik voer regelmatig gesprekken met NS over de internationale verbindingen, waaronder
de verbindingen naar Frankrijk die worden uitgevoerd door Thalys. Op dit moment voldoet
NS op deze verbinding aan de concessieverplichtingen. Het is aan de vervoerder om
binnen de concessieafspraken beslissingen te maken over de inzet en aanschaf van materieel.

Vraag 11

Herinnert u zich uw brief uit september 2022 (Kamerstuk 29 984 nr. 985) waarin u aangaf dat u de concessie heeft gewijzigd waardoor er niet meer met de
Eurostar tussen Amsterdam en Brussel gereisd mag worden en u dit beargumenteerde met
het feit dat er voldoende alternatieven beschikbaar zouden zijn voor reizigers tussen
Nederland en Belgie? Hoe beoordeelt u de huidige situatie en het voornemen van NS?

Antwoord 11

In 2022 heb ik besloten de concessie op dit punt te wijzigen omdat hierdoor de veiligheids-
en grenscontroles beter kunnen worden uitgevoerd en de reistijd op de verbinding naar
Londen kan worden teruggebracht. Het aanpassen van het bedieningspatroon van Eurostar
waardoor reizigers met Eurostar tussen Amsterdam en Brussel zouden kunnen reizen,
levert wellicht voordelen op voor de reizigers naar Brussel, maar zeker nadelen op
voor de reizigers naar Londen.

Vraag 12

Heeft u gezien de drukte al met NS gesproken om Eurostar alsnog open te stellen voor
reizigers richting Brussel in plaats van het beperken van de voorwaarden van Early
Bird? Wat was de reactie van NS en Eurostar? Zo nee, waarom niet en bent u van plan
dit alsnog te doen?

Antwoord 12

NS heeft aangegeven dat het operationeel niet maakbaar is om tussen Amsterdam/Rotterdam
en Brussel reizigers mee te nemen in Eurostar, vanwege het verplichte securityproces
voor de reiziger naar het Verenigd Koninkrijk. Aanvullend geeft NS aan dat er onvoldoende
ruimte in de dienstregeling hiervoor is en dat een dergelijke wijziging ook vraagt
om een akkoord van de autoriteit van de kanaaltunnel.

Vraag 13

Klopt het dat de huidige tarieven voor Intercity Brussel voor reizigers zonder early
bird circa 30% hoger liggen dan de tarieven voor een binnenlandse intercity over een
vergelijkbare afstand met een vergelijkbare reistijd (bijvoorbeeld Amsterdam Centraal
– Groningen 29,40 euro en Rotterdam Centraal – Brussel Centraal 38,70)?

Antwoord 13

Het klopt inderdaad dat de reguliere tarieven voor de IC Brussel hoger liggen dan
voor binnenlandse treinverbindingen. NS geeft aan dat dit deels komt door een afwijkende
kostenstructuur voor internationale treindiensten. Over het Belgische deel van het
traject worden de prijzen bepaald door de Belgische vervoerder NMBS.

Vraag 14

Deelt u de mening dat dit verschil er in de nieuwe concessie niet meer mag zijn en
dat reizen van Rotterdam naar Brussel net zo betaalbaar en laagdrempelig zou moeten
zijn als reizen van Amsterdam naar Groningen? Zo nee, wat rechtvaardigt volgens u
het forse prijsverschil cq. het forse verschil in voorwaarden tussen deze vergelijkbare
reizen?

Antwoord 14

Het is mijn ambitie om het internationaal treinvervoer van en naar Nederland te verbeteren.
Ik zie daarom graag dat NS en haar partners zich inspannen om drempels voor het maken
van een internationale reis, te verlagen. Het gemakkelijk plannen, boeken en betalen
van een (internationale) reis heeft een belangrijke invloed op het gebruik van het
OV en kan drempelverlagend werken. Zo spant NS zich met andere vervoerders in CER-verband
(Community of European Railways) onder andere in om te komen tot verbetering van beschikbaarheid
van internationale treintickets. Echter heeft NS, ook in de nieuwe concessie, wettelijke
tariefvrijheid, met uitzondering van beschermde kaartsoorten (binnenlandse enkele
reizen voltarief tweede klas, binnenlandse tweede klas jaar-en maandtrajectkaarten
en het NS-deel van de OV-jaarkaart tweede klas). Daarbij is NS voor prijzen van internationale
treindiensten ook mede afhankelijk van de prijs die de buitenlandse vervoerder hanteert.

Vraag 15

Klopt het dat via NS de nachttrein vanuit Wenen/Innsbruck in de richting Amsterdam
voor de komende maanden niet te boeken is omdat er mogelijk werkzaamheden in Oostenrijk
en/of Duitsland zijn en reizigers dan lastig geïnformeerd kunnen worden over gewijzigde
vertrektijden? Zo ja, deelt u de mening dat het niet acceptabel is dat reizigers hierdoor
voor deze trein dan maar helemaal geen tickets kunnen boeken via NS terwijl dit via
de ÖBB wel gewoon mogelijk is? Op welke wijze gaat dit (technische) probleem spoedig
worden opgelost? En wilt u bespoedigen dat zolang dit nog niet opgelost is reizigers
in elk geval via de NS-website en klantenservice actief worden gewezen op de mogelijkheid
dat de tickets via de ÖBB-site wel kunnen worden geboekt?

Antwoord 15

NS heeft laten weten dat het klopt dat in de komende periode (tot eind oktober) voor
een aantal dagen per maand de verkoop voor ÖBB Nightjet gesloten is vanwege grootschalige
werkzaamheden in Duitsland waarvan de impact nog niet bekend is, waardoor het niet
duidelijk is of een bepaalde reis wel of niet gemaakt kan worden, of voor welk deel
van het traject. ÖBB voert momenteel een pilot uit om tickets voor deze verbindingen
wel te verkopen en klanten achteraf op de hoogte te stellen van een eventueel gewijzigde
reis of zelfs een geheel gecancelde reis zodra de volle impact van de werkzaamheden
bekend zijn. NS heeft aangegeven deze pilot met belangstelling te volgen.

Vraag 16

Kunt u bovenstaande vragen los van elkaar beantwoorden?

Antwoord 16

Daarin is voorzien met bovenstaande beantwoording.