Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Nispen over het verlenen van gratie en de motivering van dat besluit

Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 13 oktober 2022).

Vraag 1

Hoe vaak is de afgelopen jaren gratie verleend, wat voor soort zaken ging het en wat
waren de belangrijkste redenen die hieraan ten grondslag lagen?

Antwoord 1

Hieronder is een overzicht gegeven van het aantal ingewilligde gratieverzoeken over
de afgelopen tien jaren waarin onderscheid is gemaakt tussen onvoorwaardelijke en
voorwaardelijke toekenningen (kleine afwijkingen op basis van definities zijn mogelijk).1 Bij gratieverzoeken wordt het soort zaak (soort delict of straf) niet geregistreerd.
Afwijzingsgronden per individuele zaak worden evenmin geregistreerd.

Jaar

Onvoorwaardelijk

Voorwaardelijk

Totaal

2012

332

117

449

2013

246

78

324

2014

213

59

272

2015

205

63

268

2016

175

61

236

2017

150

43

193

2018

139

50

189

2019

145

39

184

2020

75

12

87

2021

101

30

131

Op grond van artikel 2 van de Gratiewet kan gratie worden verleend

a) op grond van enige omstandigheid, waarmede de rechter op het tijdstip van zijn beslissing
geen of onvoldoende rekening heeft gehouden of kunnen houden en die, ware zij op dat
tijdstip wel of voldoende bekend geweest, hem aanleiding zou hebben gegeven tot het
opleggen van een andere straf of maatregel of tot het afzien daarvan; dan wel

b) indien aannemelijk is geworden dat met de tenuitvoerlegging van de rechterlijke beslissing
of de voortzetting daarvan geen met de strafrechtstoepassing na te streven doel in
redelijkheid wordt gediend.

Een beslissing op een gratieverzoek is persoonsgebonden en toegesneden op de feiten
en omstandigheden van het individuele geval.

Op grond van artikel 5 lid 1 en 4 van de Gratiewet is de rechterlijke macht en het
Openbaar Ministerie (OM) om advies gevraagd.

Vraag 2

Klopt het, dat het zelden voorkomt dat iemand die voor een ernstig delict wordt veroordeeld
en een straf van negen jaar uit moet zitten, zonder dat er sprake is van een spoedgeval
zoals gezondheid of andere humanitaire omstandigheden, gratie wordt verleend?

Antwoord 2

Een beslissing op een gratieverzoek is persoonsgebonden en toegesneden op de feiten
en omstandigheden van het individuele geval. Die omstandigheden kunnen van geval tot
geval zeer sterk verschillen. Bij een gratiebeslissing worden naast de belangen van
de veroordeelde ook de belangen van de samenleving en eventuele slachtoffers gewogen.

Vraag 3

Wat is de motivering voor het besluit de heer Masmeijer gratie te verlenen?2

Antwoord 3

Wanneer een buitenlandse rechter de straf heeft uitgesproken, wat het geval is in
deze specifieke zaak, wordt het gerechtshof in Arnhem-Leeuwarden om advies gevraagd.
Het gerechtshof neemt hierbij een advies van het OM mee in haar overweging. De Minister
maakt op basis van deze adviezen een eigen afweging, waarbij het advies van het gerechtshof
op basis van onze beleidslijn, die bepaald is door een uitspraak van de Hoge Raad,
leidend is.3 Het gerechtshof heeft in dit specifieke geval naast de in Nederland geldende Gratiewet
ook de Belgische wet- en regelgeving voor voorwaardelijke invrijheidsstelling (v.i.)
betrokken bij zijn overweging. Dit heeft mede geleid tot een positief advies. Gelet
op de privacy van de betrokkene kan ik verder niet inhoudelijk ingaan op deze zaak.

Vraag 4

Heeft het feit dat het hier gaat om een (semi-)bekende Nederlander een rol gespeeld
in deze beslissing?

Antwoord 4

Of de betrokkene die om gratie heeft verzocht een (semi-)bekende Nederlander is, is
geen omstandigheid die bij een gratiebeslissing wordt betrokken.

Vraag 5

Kunnen andere mensen in de toekomst in vergelijkbare gevallen die bijvoorbeeld een
nieuw levensplan hebben ontworpen op precies dezelfde behandeling rekenen? Wat is
hiervoor nu het beleid en het afwegingskader?

Antwoord 5

Ieder gratieverzoek vraagt om een zorgvuldige en persoonsgerichte afweging volgens
het toetsingskader zoals beschreven in antwoord 1 en antwoord 3. De individuele omstandigheden
van het geval spelen een belangrijke rol bij de afweging.

Vraag 6

Bent u bereid te bezien hoe in de toekomst de redenen voor het verlenen van gratie
uitvoeriger uiteen kunnen worden gezet in het uiteindelijke besluit? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 6

In een gratiebesluit dat wordt uitgereikt aan de gratieverzoeker wordt alleen een
onderbouwing gegeven als het gratieverzoek is afgewezen.

Het verlenen van gratie hangt samen met de persoonlijke omstandigheden van de veroordeelde.
Ik maak die omstandigheden daarom in principe niet aan derden bekend. Het is daarnaast
ook niet gebruikelijk om uw Kamer te informeren over individuele zaken tenzij daar
specifieke aanleiding voor is. Die afweging kan veranderen als betrokkene publiciteit
heeft gezocht en er daardoor onduidelijkheid ontstaat in zijn zaak. Inmiddels zijn
in deze zaak drie verzoeken op grond van de Wet Open Overheid (WOO) ingediend bij
de dienst Justis van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Deze hebben onder
andere betrekking op de openbaarmaking van de adviezen van het OM, en het gerechtshof.

De Dienst Justis zal deze adviezen 14 oktober 2022 gedeeltelijk openbaar maken op
zijn website. De adviezen zijn als bijlage bijgevoegd.