Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman, en Nijboer over het boren van een zoutput door Nedmag

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
23 augustus 2022)

Vraag 1

Kent u de artikelen «Zoutbedrijf gebruikt listige truc om te boren waar dat eigenlijk
nog niet mag» en «Nedmag boort op omstreden locatie, omwonenden woedend»?1

Antwoord 1

Ja, die artikelen ken ik

Vraag 2

Klopt het dat Nedmag op locatie WHC-1 te Borgercompagnie gestart is met boren in zuidelijke
richting naar put VE-7, waar nog geen vergunning voor is? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 2

Ja, het klopt dat Nedmag gestart is met boren naar put VE-7 zonder dat zij daar op
dat moment de benodigde vergunning voor had. Op 30 april 2021 verleende mijn voorganger
de omgevingsvergunning aan Nedmag voor de boringen van de putten VE-5 en VE-6.

Op 8 juli 2022 heeft Nedmag per email laten weten dat het aangetroffen zout in put
VE-5 niet voldoet aan de verwachtingen en gewenste kwaliteit. Nedmag heeft toen aangegeven
naar locatie VE-7 te willen boren in plaats van VE-6.

Namens mij is aangegeven dat er een omgevingsvergunning is vereist om naar VE-7 te
mogen boren. Deze vergunning is op 22 juli 2022 aangevraagd en wordt door mij verleend.

Nedmag is op 22 juli 2022 begonnen met de boring naar VE-7. Ik vind het moeilijk te
begrijpen dat, gezien de onrust die er in de omgeving is over de zoutwinning, Nedmag
is begonnen met boren van VE-7 zonder daarover eerst de omgeving te informeren. Dit
heb ik Nedmag ook laten weten. Ik wil daarnaast ook op werkbezoek gaan om te spreken
met inwoners en Nedmag.

Vraag 3

Hoe karakteriseert u het gegeven dat Nedmag door de namen van putten te wijzigen tracht
een manier te vinden om op een andere locatie te mogen boren?

Antwoord 3

Iedere nieuwe vergunningsaanvraag die ik binnenkrijg, beoordeel ik op basis van inhoud.
Dat is hier ook het geval.

Nedmag heeft een vergunning aangevraagd voor het boren van de put VE-7 in de plaats
van het boren van put VE-6. Put VE-7 wordt vanaf exact de zelfde locatie en met de
zelfde installatie geboord. Met de boring van put VE-7 vervalt de mogelijkheid voor
het boren van put VE-6.

Alhoewel de bovengrondse locatie van VE-6 gelijk is aan VE-7, is een omgevingsvergunning
nodig voor deze wijziging, omdat hierbij feitelijk de naam van de boring wordt gewijzigd.
Hierbij wordt getoetst of de wijziging tot andere milieueffecten leidt. Dat is niet
het geval. De ondergrondse bestemming VE-7 ligt op vergelijkbare afstand en diepte
als VE-6, maar een andere kant op.

Vraag 4

Waarom werkt uw ministerie mee aan een boring van een zoutput waaruit volgens het
huidige Instemmingsbesluit niet gewonnen mag worden?

Antwoord 4

Het is juist dat er geen zout mag worden gewonnen op basis van het huidige instemmingsbesluit
uit caverne VE-7. Om zout te mogen winnen uit caverne VE-7 moet Nedmag eerst een wijziging
van het winningsplan indienen of verzoeken tot wijziging van het instemmingsbesluit,
waarover ik een separaat besluit dien te nemen.

De aanvraag die door Nedmag is ingediend, is door mij in behandeling genomen en ik
ben inderdaad nu tot vergunningverlening overgegaan, rekening houdend met het advies
van SodM op het conceptbesluit.

De nieuwe vergunning heeft geen betrekking op beoordeling van de voorgenomen winning
uit caverne VE-7, maar ziet uitsluitend op de boorwerkzaamheden. De milieueffecten
van de boring van put VE-7 verschillen niet van die van de boring van put VE-6. Gezien
het toetsingskader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) verleen
ik daarom de aangevraagde vergunning. Met de afgifte van dit besluit mag Nedmag put
VE-7 aanboren en vervalt daarmee de toestemming om put VE-6 aan te boren.

Vraag 5

Is in het verlengde van de aanvraag van Nedmag om te komen tot een titelwijziging
van VE-6 in VE-7 overleg geweest tussen Nedmag en uw ministerie over een wijziging
van het Instemmingsbesluit met als doel de winning uit VE-7 toe te staan?

Antwoord 5

Nee, er is niet inhoudelijk gesproken tussen Nedmag en mijn ministerie over wijziging
van het instemmingsbesluit met als doel de winning uit VE-7 toe te staan. Naast dat
er een omgevingsvergunning voor het boren van put VE-7 nodig is, is namens mij ook
aangegeven dat om zout te mogen winnen uit caverne VE-7, Nedmag eerst een wijziging
van het winningsplan moet indienen of verzoeken tot wijziging van het instemmingsbesluit.
Het winnen van zout uit caverne VE-7 in plaats van VE-6 is niet in overeenstemming
met het instemmingsbesluit met het winningsplan.

Vraag 6

Heeft uw ministerie hierover een positief signaal gegeven? Zo nee, waarom werkt uw
ministerie dan mee aan deze boring?

Antwoord 6

Nee. Er is geen signaal afgegeven over de winning uit VE-7. Zie ook het antwoord op
vraag 4.

Vraag 7 en 8

Waarom heeft uw ministerie in deze vergunningsprocedure gekozen voor «een verkorte
procedure»?

Waarom wordt niet de volledige procedure gevolgd, zeker gezien de enorme mijnbouwschade
in het gebied, waar bewoners al mee te kampen hebben?

Antwoord 7 en 8

De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de activiteit milieuneutraal veranderen
van de boring. Dat kan omdat de milieueffecten van de aanleg van de put VE-7 hetzelfde
zijn als van de aanleg van put VE-6. Op een dergelijke aanvraag is op grond van de
Wabo de reguliere voorbereidingsprocedure van 8 weken van toepassing.

Vraag 9

Deelt u de mening dat na het incident van 2018, waarbij miljoenen liters pekelwater
en mogelijk duizenden liters diesel weglekten, veiligheid (eindelijk) de hoogste prioriteit
moet krijgen?

Antwoord 9

De veiligheid van omwonenden van mijnbouwactiviteiten heeft voor mij de hoogste prioriteit.
Het boren van de putten heeft geen veiligheidsvraagstukken op basis waarvan ik de
vergunning zou moeten weigeren. Het boren van putten betreft een tijdelijke activiteit
die geluids- en trillingeffecten met zich meebrengt. Dat deze effecten van tijdelijke
aard zijn, is er de reden van dat een verzoek om voorlopige voorziening voor het boren
van de putten op 26 november 2021 is afgewezen door de rechtbank Den Haag.

Vraag 10

Bent u nog steeds van mening dat de hervatting van de zoutwinning de juiste beslissing
was?

Antwoord 10

Ja, onder het stellen van voorschriften zijn de aangevraagde activiteiten vergund
en is het instemmingsbesluit vastgesteld. Mits wordt voldaan aan de gestelde voorschriften,
ben ik van mening dat zoutwinning verantwoord is.

Vraag 11

Klopt het dat, toen uw ministerie in 2021 toestemming gaf tot het hervatten van de
winning, daar strikte voorwaarden aan waren verbonden om de veiligheid te borgen?
Klopt het dat een belangrijke (veiligheidsmaatregel was dat put VE-7 en VE-8 niet
mochten worden aangeboord, voordat onderzoek zou hebben plaatsgevonden naar de bodemdaling
als gevolg van winning uit putten VE-5 en VE-6?

Antwoord 11

Ja, het klopt dat er strikte voorwaarden verbonden zijn aan de winning van het zout.
Deze voorwaarden zijn vastgelegd in het instemmingsbesluit op het winningsplan. De
analyse zoals genoemd in artikel 5 van het instemmingsbesluit met het winningsplan,
ziet op de winning van het zout en heeft geen betrekking op de boring. Deze voorwaarde
is gesteld naar aanleiding van het advies van de Mijnraad op het winningsplan. De
Mijnraad adviseerde in overweging te nemen om Nedmag van de geplande 4 cavernes er
eerst slechts 2 te laten aanleggen en te ontwikkelen. Met de verkregen gegevens uit
de eerste twee cavernes kan Nedmag het geomechanisch model toetsen en eventueel opnieuw
valideren om daarmee onzekerheden in de bodemdalingsprognose zoveel mogelijk te reduceren.

Om die reden is aan de instemming met het winningsplan tot zoutwinning een voorwaarde
verbonden om voor aanvang van de caverneontwikkeling van de derde en vierde caverne
(VE-7 en VE-8) Nedmag een analyse van de effecten van de winning uit de eerste twee
cavernes (VE-5 en VE-6) aan mij te overleggen. De ontwikkeling van de derde en vierde
caverne mag uitsluitend worden aangevangen als uit deze analyse aannemelijk wordt
dat de bodemdaling ten gevolge van de totale winning zoals opgenomen in het winningsplan
niet zal worden overschreden. Het instemmingsbesluit bepaalt zodoende dat nu nog niet
mag worden gewonnen uit caverne VE-7.

Vraag 12

Klopt het dat deze put VE-7 nu, zonder onderzoek, wel wordt aangeboord en toezichthouder
SODM op 9 juli aan zoutwinner Nedmag heeft laten weten dat het geen vergunning heeft
voor het ondergronds boren naar VE-7?

Antwoord 12

Ja, op 9 juli 2022 heeft ook SodM aan Nedmag medegedeeld dat Nedmag niet beschikt
over de juiste vergunning voor het aanboren van VE-7.

Ik ga ervan uit dat met »onderzoek» aan de analyse wordt gerefereerd zoals benoemd
artikel 5 van het instemmingsbesluit. Hiervoor verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 11.

Vraag 13

Waarom is er niet ingegrepen toen bleek dat Nedmag illegaal aan het boren was?

Antwoord 13

Op 1 augustus 2022 heeft SodM een handhavingsverzoek ontvangen. SodM heeft op 9 augustus
2022 besloten om het handhavingsverzoek af te wijzen. SodM deed dit op grond van het
feit dat Nedmag op 22 juli 2022 een ontvankelijke vergunningaanvraag heeft ingediend
voor het boren van put VE-7.

Aangezien de omgevingsvergunning al in voorbereiding was, was er sprake van zicht
op legalisatie. SodM publiceert de besluiten op handhavingsverzoeken op haar website.

Vraag 14

Klopt het dat Nedmag nu zelfs beloond wordt, doordat het ministerie de aanvraag van
Nedmag ontvankelijk heeft verklaard en daarmee de illegale boring niet stopt, maar
Nedmag juist zicht heeft op legalisatie?

Antwoord 14

Nee, Nedmag heeft een aanvraag ingediend die in behandeling is genomen. De inspecteur-generaal
der mijnen (hierna: IGM) heeft een zelfstandige bevoegdheid ten aanzien van handhaving.
De IGM heeft vanaf de aanvang van de boring, met de legalisatie in zicht, toezicht
gehouden op de boring.

Vraag 15

Waarom worden de economische belangen verkozen boven de veiligheid

Antwoord 15

De veiligheid van omwonenden staat voorop. Een boring van een put leidt niet tot bodembeweging
en leidt zodoende niet tot een risico voor de veiligheid van omwonenden. De vergunning
voor het boren naar caverne VE-7 is getoetst op de effecten voor milieu. De economische
belangen zijn geen onderdeel van de beoordeling van de aanvragen van Nedmag.

Vraag 16

Snapt u dat bewoners rondom deze zoutwinningslocaties woest zijn?

Antwoord 16

Ik snap de emoties van omwonenden. Zij ervaren overlast en dat er begonnen is met
boren voordat ik een vergunning heb gegeven, leidt begrijpelijkerwijs tot woede. Maar
ik wil herhalen dat de veiligheid voorop staat. SodM houdt toezicht op de boring en
als er twijfels zijn over de veiligheid, grijpt SodM in. SodM ziet hier op dit moment
geen aanleiding voor.

Vraag 17

Snapt u dat deze gang van zaken het vertrouwen in de overheid nog verder onder druk
zet?

Antwoord 17

Ik kan me voorstellen dat, nu Nedmag zonder vergunning en voor eigen risico is gaan
boren, dit weinig vertrouwen wekt in Nedmag. Dit heeft echter geen invloed op de zorgvuldigheid
waarmee de aanvraag wordt getoetst.

Men mag erop vertrouwen dat de verlening van vergunningen plaatsvindt op zorgvuldige
wijze en in overeenstemming met de daarvoor geldende wetgeving. Dit is wat ik in deze
procedure ook gedaan heb.

Net als vergunningverlening is ook handhavend optreden aan regels gebonden. Als er
sprake is van een overtreding van een wettelijk voorschrift, dan moet SodM, als het
bestuursorgaan dat bevoegd is om handhavend op te treden, in de regel van deze bevoegdheid
gebruik maken. Dit vanwege het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Slechts
onder bijzondere omstandigheden mag SodM afzien van handhavend optreden. Dit kan zich
voordoen als concreet zicht op legalisatie bestaat. Voorts kan handhavend optreden
zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden
in die concrete situatie behoort te worden afgezien.

Vraag 18

Deelt u de mening dat omwonenden door dit handelen van Nedmag en de overheid verder
in een machteloze positie zijn geduwd? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 18

Ja, ik was immers nog bezig met de beoordeling van de aanvraag toen Nedmag de boring
had gestart. De bewoners hebben dan ook SodM gevraagd om te handhaven. De IGM heeft
dit verzoek afgewezen.

Inmiddels is de aanvraag voor de boring getoetst en wordt de vergunning verleend.

Vraag 19

Welke contacten zijn er de afgelopen maanden geweest tussen uw ministerie en Nedmag?

Antwoord 19

Op 8 juli 2022 heeft Nedmag per mail laten weten dat het aangetroffen zout in put
VE-5 niet voldoet aan de verwachtingen en de gewenste kwaliteit. Nedmag heeft toen
aangegeven naar locatie VE-7 te willen boren.

Namens mij is op 12 juli 2022 telefonisch aangegeven dat er een omgevingsvergunning
is vereist om naar VE-7 te mogen boren. In aanvulling daarop is in hetzelfde gesprek
aan Nedmag medegedeeld dat voor het mogen winnen van zout uit caverne VE-7 Nedmag
eerst een wijziging van het winningsplan moet indienen of verzoeken tot wijziging
van het instemmingsbesluit.

Op 22 juli 2022 is er een onlineoverleg geweest tussen Nedmag en medewerkers van mijn
ministerie en SodM over de indiening van de vergunningaanvraag voor boring van put
VE-7. Nedmag heeft nog diezelfde dag vergunning aangevraagd.

Vraag 20

Welke contacten zijn er de afgelopen maanden geweest tussen uw ministerie en de omwonenden
van de Nedmag-locaties?

Antwoord 20

Gedurende werkzaamheden is het aan Nedmag om contact met de omgeving te onderhouden
en de omwonenden te informeren over de voortgang of voorgenomen werkzaamheden. Een
omwonende heeft contact opgenomen met mijn ministerie nadat ik de vergunningaanvraag
heb ontvangen en de kennisgeving ervan heb gepubliceerd. Over de inhoud van de kennisgeving
is e-mail contact geweest tussen deze omwonende en mijn ministerie. Om de beoordeling
van een aanvraag zorgvuldig te kunnen uitvoeren is het niet passend als ik tijdens
die periode communiceer over de inhoudelijke voortgang.

Vraag 21

Op welke wijze zijn de omwonenden door Nedmag geïnformeerd over het ondergronds boren
naar een nieuwe locatie? Zijn alle omwonenden hiermee juist geïnformeerd?

Antwoord 21

Nedmag verstuurd regelmatig nieuwsbrieven per e-mail aan alle omwonenden die zich
daarvoor hebben ingeschreven. Met de nieuwsbrief van 2 augustus 2022 zijn omwonenden
geïnformeerd over de wijzigingen in de boring.

Vraag 22

Op welke wijze zijn de omwonenden door het ministerie geïnformeerd over het ondergronds
boren naar een nieuwe locatie? Zijn alle omwonenden hiermee juist geïnformeerd?

Antwoord 22

Het is aan Nedmag om contact met de omgeving te onderhouden en de omwonenden te informeren
over het verloop van de werkzaamheden of voorgenomen werkzaamheden. SodM is de onafhankelijke
toezichthouder en heeft zicht op de dagelijkse werkzaamheden. Ik ben bevoegd gezag
voor de vergunningverlening en heb de aanvraag gepubliceerd, zodat iedereen er kennis
van kan nemen dat ik een aanvraag te beoordeling heb ontvangen. Zie verder ook het
antwoord op vraag 20.

Vraag 23

Handelt Nedmag naar de aanbevelingen uit het zeer kritische rapport over de sector
zout dat toezichthouder SODM in 2018 publiceerde? Is voldaan aan de aanbeveling «blijf
ruim binnen de grenzen van het winningsplan en ga op tijd in gesprek met de omgeving,
de toezichthouder en de vergunningverlener wanneer de grenzen in zicht komen»? Kunt
u uw antwoord toelichten?

Antwoord 23

Er vindt nog geen zoutwinning plaats uit de nieuwe cavernes, zodoende werkt Nedmag
nog ruim binnen de grenzen van het winningsplan. Echter, zoals ik ook in antwoord
op vraag 20 aangaf, is het aan Nedmag om contact met de omgeving te onderhouden en
de omwonenden te informeren over het verloop van de werkzaamheden of voorgenomen werkzaamheden.
Ik constateer dat Nedmag in hun nieuwsbrief aan omwonenden van 15 juli 2022 nog niet
inging op de tegenvallende resultaten van VE-5 en de door hen gewenste wijziging van
ondergrondlocatie van VE-6 naar VE-7.

Vraag 24

Hoe heeft het ministerie voldaan aan de door SODM gedane aanbevelingen in het rapport
over de sector zout? Is voldaan aan de aanbeveling om de toegankelijkheid van de gegevens
over de ondergrond beter te borgen? Hoe is voldaan aan de aanbeveling om de schadeafhandeling
te verbeteren?

Antwoord 24

Voor de invulling die ik geef aan de op 12 juni 2018 door SodM gedane aanbevelingen
in het rapport over de sector zout, verwijs ik naar de brief van mijn voorganger van
27 september 2018 (Kamerstuk 32 849, nr. 136).

Ter opvolging van de aanbeveling om de toegankelijkheid van de gegevens over de ondergrond
beter te borgen, publiceer ik de vergunningen en vergunningsaanvragen centraal op
www.mijnbouwvergunningen.nl.

Ter opvolging van de aanbeveling van de schadeafhandeling kan, wanneer particulieren
vermoeden dat de schade aan een woning of gebouw komt door bodembeweging als gevolg
van zoutwinning, men sinds 1 november 2021 deze schade melden bij de Commissie Mijnbouwschade.

Vraag 25

Voldoet Nedmag aan alle (andere) afspraken die in het instemmingsbesluit van 2021
zijn vastgelegd?

Antwoord 25

SodM heeft niet geconstateerd dat de artikelen in het instemmingsbesluit niet worden
nageleefd.

Vraag 26

Kunt u deze vragen één voor één en voor het eerstvolgende commissiedebat Mijnbouw
beantwoorden?

Antwoord 26

Ja.