Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Koerhuis over het bericht '‘Veilige’ rotondes vaak het onveiligst voor fietsers'

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 20 juni 2022).

Vraag 1

Kent u het bericht ««veilige» rotondes vaak het onveiligst voor fietsers?»1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op dit bericht?

Antwoord 2

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) geeft aan dat rotondes
ook voor fietsers in het algemeen veel veiliger zijn dan andere kruispunttypen.2 Rotondes zijn volgens SWOV veiliger dan gewone kruispunten, doordat rotondes minder
conflictpunten hebben dan andere kruispunttypen, de snelheid wordt geremd en de hoek
van impact kleiner is. Uit recent onderzoek van kenniscentrum voor letselpreventie
VeiligheidNL komt naar voren dat bij bezoeken aan de spoedeisende hulp (SEH-bezoeken)
als gevolg van een fietsongeval 3% plaatsvond op een rotonde of verkeersplein en 10%
op een kruispunt.3 Fietsongevallen zijn onwenselijk. Elk verkeersslachtoffer is er 1 teveel. In het
Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid (LAP) 2022–2025 is verkeersveiligheid van fietsers
daarom een prioriteit.

Vraag 3

Klopt de constatering van verkeerskundig ICT-bureau VIA dat de toename van het aantal
fietsongevallen tussen 2014 en 2021 vooral wordt veroorzaakt door de toename van het
aantal fietsongevallen op rotondes?

Antwoord 3

Dit ligt niet voor de hand. VeiligheidNL heeft in het onderzoek geprobeerd om inzicht
te verkrijgen in eventuele verschuivingen van de oorzaak van fietsongevallen. VeiligheidNL
geeft aan dat de stijgende trend van fietsers met ernstig letsel in de periode 2012–2021
voornamelijk wordt veroorzaakt door een stijging van het aantal enkelvoudige fietsongevallen.4 Dit zijn ongevallen waar geen botsing is met een verkeersdeelnemer.

Vraag 4

Deelt u de conclusie van de Fietsersbond dat rotondes nu vaak verkeerd zijn ingericht?

Antwoord 4

Nee. Wel constateer ik uit een verkenning van DTV Consultants naar de verkeersveiligheid
op rotondes in Nederland, dat een deel van de rotondes anders is ingericht dan beschreven
in de richtlijn «Eenheid in rotondes» van CROW.5
6 Deze richtlijn geeft heldere en eenduidige instructies voor de inrichting van rotondes.
CROW-richtlijnen zijn richtinggevend voor wegbeheerders, maar niet bindend. Het is
namelijk belangrijk dat wegbeheerders ruimte hebben om goed in te kunnen te spelen
op specifieke lokale omstandigheden.

Vraag 5

Is er een handleiding voor het maken van een uniforme en herkenbare inrichting van
rotondes? Zo nee, bent u bereid om samen met gemeenten een handleiding te maken?

Antwoord 5

Ja, zie ook het antwoord op vraag 4. De genoemde richtlijn «Eenheid in rotondes» is
opgesteld door CROW in samenwerking met een breed samengestelde werkgroep, waaronder
SWOV, Fietsersbond en wegbeheerders. Daarnaast is aanvullend door CROW in een breed
samengestelde werkgroep de richtlijn «Basiskenmerken Kruispunten en rotondes» opgesteld
om de verkeerssituaties voor weggebruikers herkenbaarder te maken7.

Vraag 6

Kent u het bericht «schrap op elke rotonde voorrang voor fietsers?»8

Antwoord 6

Ja.

Vraag 7

Wat is uw reactie op de conclusie van verkeerskundig ICT-bureau VIA dat de toename
van het aantal fietsongevallen op rotondes lijkt te worden veroorzaakt doordat fietsen
zijn veranderd en sneller rijden?

Antwoord 7

De oorzaken en omstandigheden die leiden tot fietsongevallen zijn omvangrijk en zeer
divers. Aan het ontstaan van een fietsongeval dragen factoren bij op het terrein van
infrastructuur, voertuig en gedrag9. Als belangrijkste oorzaken voor fietsongevallen worden het eigen gedrag, de toestand
van de weg en, in iets mindere mate, andermans gedrag beschouwd10. Vanuit IenW lopen diverse acties om de fietsveiligheid te vergroten, deze zijn ook
terug te vinden in de Kamerbrief «stand van zaken verkeersveiligheid»11. In het nieuwe Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid (LAP) 2022–2025 is opgenomen
dat steviger ingezet wordt op het programma Doortrappen, veilig fietsen tot je 100ste om meer ouderen bewust te maken hoe zij hun fietsveiligheid kunnen vergroten en hun
gedrag kunnen aanpassen. Ook wordt in kaart gebracht op welke punten de beleidslijnen
op de korte en lange termijn bijgesteld kunnen worden om de fietsveiligheid te verbeteren.

Vraag 8

Welke rol heeft de rotonde bij de stijging van het aantal gevallen fietsongevallen
van e-bikes?12

Antwoord 8

Bij IenW is geen specifieke informatie bekend welke rol de rotonde precies heeft bij
de stijging van het aantal fietsongevallen van e-bikes.

Vraag 9

Wat is uw reactie op de conclusie van verkeerskundig ICT-bureau VIA dat rotondes relatief
snel veiliger kunnen worden gemaakt door fietsers niet langer voorrang te geven?

Antwoord 9

De voorrangsregeling op rotondes heeft niet alleen met verkeersveiligheid te maken.
De eerder genoemde CROW-richtlijnen zijn opgesteld met als uitgangspunt om fietsers
binnen de bebouwde kom op rotondes voorrang geven en buiten de bebouwde kom niet.
Dit is gebaseerd op een zorgvuldige afweging tussen veiligheid, comfort en de doorstroming
van fietsers. Het is uiteindelijk aan de verantwoordelijke wegbeheerders om de eindafweging
te maken.