Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boswijk en Bisschop over het bericht 'Geen staatssteun voor bedrijven die worstelen met hoge energieprijzen'

Antwoord van Minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen
25 mei 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Geen staatssteun voor bedrijven die worstelen met hoge
energieprijzen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat de hoge gas- en olieprijzen zorgen voor grote problemen
bij bedrijven in de energie-intensieve sectoren en dat de kottersector hierdoor zelfs
dreigt om te vallen? Zo ja, heeft u in beeld hoeveel bedrijven hierdoor ernstig worden
geraakt en welke gevolgen dit voor hen en andere sectoren heeft? Zo nee, bent u bereid
om spoedig een inventarisatie te maken van de omvang van het probleem?

Antwoord 2

Ja, het is mij bekend dat de hoge energiekosten voor problemen zorgen bij bedrijven
in de energie-intensieve sectoren, en dat deze ontwikkeling ook de kottersector ernstig
raakt. Ik heb goed contact met de kottersector, en ik sta in contact met de vertegenwoordigers
van de kottersector over de situatie in de visserij.

Wageningen Economic Research brengt op mijn verzoek de economische effecten op korte
termijn in beeld van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne voor de visserij. Deze
zal ik uw Kamer op korte termijn doen toekomen.

Vraag 3

Klopt het dat het u ervoor kiest om geen gebruik te maken van de optie die de Europese
Unie biedt om tijdelijk financiële steun te verlenen aan bedrijven die lijden onder
de Europese sancties tegen Rusland? Zo ja, waarom wordt hiervoor gekozen en wat is
volgens u dan een oplossing voor de bedrijven die ernstig geraakt worden door de hoge
gas- en olieprijzen? Zo nee, wanneer kunnen de bedrijven de financiële steun verwachten?

Antwoord 3

Ja, het klopt dat het kabinet er niet voor kiest om gebruik te maken van de ruimere
Europese staatssteunkaders om bedrijven die geraakt worden door de sancties tegen
Rusland te compenseren. Het kabinet heeft in maart € 2,8 mrd. aangekondigd om de gevolgen
van de stijgende energieprijzen en inflatie te verzachten, bovenop het pakket van
€ 3,2 mrd. dat in oktober werd gepresenteerd om de energierekening te compenseren.
Zoals het kabinet heeft aangegeven, kunnen wij niet iedereen compenseren. Maar betekent
niet dat Nederlandse ondernemers niet worden geholpen.

Via de RVO biedt de overheid momenteel aan getroffen ondernemers ondersteuning bij
het zoeken van nieuwe afzetmarkten, het verleggen van aanvoerketens en het overbruggen
van de impact op hun bedrijfsvoering. Bedrijven kunnen aanspraak maken op diverse
bestaande instrumenten, zoals de BBZ-regeling, de Garantie Ondernemingsfinanciering
en de Borgstelling MKB-kredieten, die ondernemers helpt bij het verkrijgen van krediet
d.m.v. overheidsgaranties. Het Dutch Trade and Investment Fund biedt daarnaast aan
ondernemingen leningen, garanties en exportfinanciering, waarmee bedrijven financieel
geholpen worden om te exporteren en nieuwe markten aan te boren. De RVO biedt daarnaast
ook ruime steun voor bedrijfsverduurzaming, zoals via de SDE++-regeling, die ook voor
de energie-intensieve sector interessant is. Met dergelijke begeleiding en instrumenten
helpen we Nederlandse ondernemers.

Vraag 4

Klopt het dat andere Europese lidstaten, waaronder Frankrijk, wel gebruikmaken van
de regeling? Zo ja, ziet u in dat de keuze om geen gebruik te maken van de staatssteunregeling
zorgt voor een ongelijk speelveld voor onder andere de Nederlandse vissers? Wat vindt
u hiervan en wat bent u voornemens te doen om deze ongelijkheid weg te nemen?

Antwoord 4

Het klopt dat Frankrijk maatregelen neemt. Voor de visserij bieden zij vissers een
bedrag per liter gebruikte brandstof. Polen stelt een regeling open voor de landbouwsector
en Duitsland stelt middelen beschikbaar voor het brede bedrijfsleven dat geraakt is
door de hoge energieprijzen. Het kabinetsstandpunt is dat er geen steun gegeven wordt
aan bedrijven vanwege de hoge brandstof en energieprijzen. De Nederlandse producentenorganisaties
hebben daarop zelf actie ondernomen in samenwerking met de vishandelaren en visafslagen.

Vraag 5

Denkt u dat het mogelijk is om in de kottersector de «Subsidie stilliggen COVID-19»
weer in het leven te roepen om de sector financieel te steunen en bent u daartoe bereid?
Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Artikel 26 van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur (Engelstalige
afkorting: EMFAF) maakt het mogelijk in het geval van buitengewone omstandigheden
vissers te compenseren voor geleden inkomensverlies. Een omstandigheid is pas een
buitengewone omstandigheid als dat door de Europese Commissie is vastgesteld. De Europese
Commissie heeft de brandstofprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne als zodanig
bestempeld. Een stilligregeling is alleen mogelijk voor die vissers die vanwege veiligheidsredenen
niet kunnen uitvaren. Een stilligregeling zoals tijdens de coronapandemie instellen
is daarom niet mogelijk voor onze vissers. Andere compensatiemogelijkheden zijn er
wel, maar daar kies ik niet voor. Het aanwenden van middelen uit het Europese Fonds
gaat ten koste van middelen die anders beschikbaar zijn voor innovatie in de visserij.
Het inzetten op een realisatie van verduurzamingsopgaven wil ik realiseren door het
beschikbaar stellen van innovatiesubsidies uit het Europese Fonds voor visserij en
uit innovatiemiddelen die ik nationaal tot mijn beschikking heb.

Vraag 6

Bent u van plan om te werken aan een structurele oplossing voor de kottersector? Zo
ja, op welke manier bent u dit van plan? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Ja. Middelen die beschikbaar komen uit het Europese Visserijfonds EMFAF en uit het
Noordzeeakkoord zet ik in voor innovatie om de kottersector te ondersteunen in de
verduurzamingsslag die zij moeten maken. Dat doe ik door innovatiesubsidies en ik
onderzoek de mogelijkheden tot ondersteuning bij de financiering van de aanschaf van
duurzamere vaartuigen

Vanwege de gevolgen van de Brexit heb ik een saneringsregeling ter goedkeuring naar
de Europese Commissie gestuurd. Dat is alleen voor vissers die direct hinder ondervinden
van de Brexit. Deze saneringsregeling staat los van de huidige brandstofprijzen. Ik
verwacht dat vaartuigen uit de kottervloot gebruik zullen maken van deze regeling,
die op deze manier de mogelijkheid krijgen te stoppen als zij de transitie naar een
visserij met minder CO2-uitstoot niet kunnen of willen maken. Ik overweeg momenteel geen aanvullende uitkoopmaatregelen
in relatie tot de huidige brandstofprijzen.