Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Boulakjar over het artikel 'Gasmarkt toont nu weinig vrees, maar komende winter kan weer spannend worden'

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 22 maart 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Gasmarkt toont nu weinig vrees, maar komende winter
kan weer spannend worden»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat we ons beleid rond de gasreserves moeten aanpassen omdat het
onacceptabel is dat we komende winter afhankelijk zijn van leveringen uit Rusland?

Antwoord 2

Ja, in het coalitieakkoord staat dan ook al aangekondigd dat het kabinet wil komen
tot verplichte vullingspercentages voor de gasopslagen. Dit met als doel de afhankelijkheid
van andere landen te verkleinen.

Daarnaast heeft het kabinet in het zogenoemde Norg Akkoord afspraken gemaakt met Shell,
ExxonMobil en NAM over de inzet van de gasopslagen Alkmaar, Norg en Grijpskerk in
de komende jaren. Niet alleen is vastgesteld dat de opslagen bij het begin van de
koudeseizoen voldoende gevuld moeten zijn, maar ook dat er tot en met het einde van
de koudeseizoen voldoende gas in de opslagen moet blijven. Dit om de leveringszekerheid
van laagcalorisch gas, het gas dat door vrijwel alle Nederlandse huishoudens wordt
gebruikt, te borgen.

Vraag 3

Klopt de berichtgeving dat er nu moet worden gestart met vullen om voldoende gas in
voorraad te hebben voor komende winter? Hoe wilt u zorgen dat dit, ondanks de hoge
prijzen, ook nu gaat gebeuren?

Antwoord 3

Het vulseizoen voor gasopslagen start normaliter op 1 april en loopt tot 1 oktober.
Met het zogenoemde Norg Akkoord heeft het kabinet er voor gezorgd dat de opslagen
Alkmaar, Norg en Grijpskerk adequaat worden gevuld. Het kabinet beraadt zich nog op
eventuele kortetermijnmaatregelen ten aanzien van andere opslagen. In de brief over
gasleveringszekerheid van 14 maart jl. wordt hier nader op ingegaan.

Vraag 4

Deelt u de mening dat de verplichte vullingspercentages voor gasvoorraden, zoals ook
afgesproken in het coalitieakkoord, nog dit kwartaal in moeten gaan zodat de gasbedrijven
de komende maanden verplicht moeten gaan vullen ondanks de hoge prijzen? Wat is hiervoor
nodig?

Antwoord 4

Zoals aangegeven zijn in het Norg Akkoord afspraken gemaakt over de inzet van de opslagen
Alkmaar, Norg en Grijpskerk. De mate waarin deze opslagen moeten worden gevuld wordt
mede bepaald door de jaarlijkse adviezen van Gasunie Transport Services (GTS) over
de leveringszekerheid.

Vraag 5

Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat onze gasopslag Bergermeer voor 40 procent
in handen is van het Russische staatsbedrijf Gazprom?

Antwoord 5

De gasopslag Bergermeer is niet in eigendom van het Russische staatsbedrijf Gazprom.
TAQA Energy B.V. bezit 60% van de belangen in gasopslag Bergermeer. EBN heeft de overige
40% van de belangen in de gasopslag. TAQA Energy B.V. is de operator voor de opslag-
en marketingfaciliteit en gaat dus over het dagelijks beheer van de opslagfaciliteit.

Als onderdeel van de totstandkoming van de gasopslag is in 2009 door betrokken partijen
een overeenkomst met Gazprom gesloten voor aanlevering van het kussengas. Dit kussengas
is nodig om de druk in de gasopslag op peil te houden zodat gas geïnjecteerd en er
uit gehaald kan worden. In ruil daarvoor kan Gazprom 19,6 van de totale 48,2 TWh (Terawattuur)
van de opslagcapaciteit gebruiken en heeft Gazprom bepaalde zeggenschapsrechten over
de wijze waarop de berging wordt geopereerd. Gezien de zeer recente ontwikkelingen
komt dit natuurlijk wel in een ander daglicht te staan. In voornoemde brief over gasleveringszekerheid
wordt ook hierop nader ingegaan.

Vraag 6

Hoe gaat u zorgen dat de gasopslag Bergermeer/Taqa Energy niet meer in beheer van
Rusland is?

Antwoord 6

Zoals bij het antwoord op vraag 5 is aangegeven, is de gasopslag Bergermeer niet in
het beheer van Rusland. Gazprom heeft bepaalde zeggenschapsrechten over de operaties.
Gazprom gaat niet over de verdeling en gebruik van de capaciteit die niet aan haar
is toegekend.

Ik heb begrepen dat TAQA Energy B.V. voornemens is de gasopslag te verkopen. Samen
met EBN volg ik deze ontwikkeling op de voet teneinde te voorkomen dat de gasopslag
wordt verworven door een partij die niet gewenst is.

Vraag 7

Welke mogelijkheden zijn er om de gasvoorraden te vullen waarbij er zo min mogelijk
geld naar Rusland gaat door de koop van gas? Is het bijvoorbeeld mogelijk om lng te
kopen in de Verenigde Staten en het Midden-Oosten om te voorkomen dat Nederland de
oorlog mede-financiert?

Antwoord 7

De gasopslagen worden gevuld door marktpartijen, de overheid heeft daar geen actieve
rol bij. Dat neemt niet weg dat momenteel wordt bezien hoe het beste kan worden zekergesteld
dat de opslagen voorafgaand aan de komende winter tot een adequaat niveau zijn gevuld.
Ook hier verwijs naar de brief over gasleveringszekerheid.

Wat betreft LNG geldt dat de aanvoer daarvan naar Nederland mede wordt beperkt door
de doorvoercapaciteit van de GATE-terminal in Rotterdam waar LNG van over de hele
wereld wordt aangevoerd, ook en in toenemende mate vanuit de Verenigde Staten. Deze
capaciteit bedraagt thans 12 miljard m3 op jaarbasis, of te wel 1 miljard m3 per maand bij volledige benutting. Dat terwijl voor het volledig vullen van alle
Nederlandse opslagen in de periode 1 april t/m 1 oktober ca. 12 miljard m3 aan gas nodig is (uitgaande van het vullen van Norg met de door GTS aangegeven 4
miljard m3). Overigens wordt momenteel onderzocht hoe de aanlandingscapaciteit voor LNG in Nederland
op zo kort mogelijke termijn kan worden uitgebreid. Gasunie heeft hiervoor een aantal
ideeën ontwikkeld. Deze worden beschreven in de brief over gasleveringszekerheid.
Een dergelijke uitbreiding kan ook behulpzaam zijn bij het vullen van de opslagen.

Vraag 8

Wat is de verwachte prijsimpact van het inkopen van lng en wat zijn de gevolgen voor
de energierekening van huishoudens?

Antwoord 8

De verwachte prijsimpact en gevolgen voor de energierekening zijn niet aan te geven.
Het gaat bij LNG, en meer in het algemeen bij gas, om een wereldmarkt waarbij een
groot aantal factoren invloed heeft op de prijs. Het gaat dan uiteraard om geopolitieke
ontwikkelingen, maar ook meer basale zaken als grootschalig, langdurig onderhoud aan
installaties waardoor levering tijdelijk wordt opgeschort.

De ontwikkelingen op de wereldmarkt kunnen, wanneer deze langere tijd aanhouden, ook
effect hebben op de energierekening van huishoudens. Het kabinet erkent de zorgen
van huishoudens over de stijgende energierekening. Daarom heeft het kabinet een aantal
maatregelen genomen om de impact van de stijgende energieprijzen te dempen (zie kamerstuk
29 023, nr. 272) en heeft die recent aangevuld met de maatregelen die zijn genoemd in de Kamerbrief
van 11 maart jl. Het kabinet blijft de komende tijd de actuele situatie en de impact
hiervan op de energierekening van huishoudens nauwlettend in de gaten houden.

Vraag 9

Welke andere mogelijkheden zijn er om op zeer korte termijn minder afhankelijk te
worden van Rusland?

Antwoord 9

De mogelijkheden om op zeer korte termijn minder afhankelijk te worden van Rusland
zijn beperkt, waarbij wel meteen moet worden aangetekend dat Nederland minder afhankelijk
is van gas uit Rusland dan veel andere lidstaten. Zo beschikt Nederland over een LNG-terminal
en heeft Nederland, in tegenstelling tot vrijwel alle andere lidstaten, eigen gasproductie.
De gaswinning uit de huidige kleine velden wordt dan ook gesteund. Nieuwe projecten
die nu nog in procedure zijn, kunnen op een relatief korte termijn (binnen 2 jaar)
en indien dit veilig kan voor extra productie zorgen. Maar ook wordt de transitie
naar en het aanbod van hernieuwbare energiebronnen zoals groen gas en waterstof gestimuleerd
en wordt ingezet om op basis van een programmatische aanpak woningen sneller, slimmer
en socialer te isoleren. Daarnaast is vraagreductie in de industrie een speerpunt
van beleid.

Overigens is het in dit verband ook goed om op te merken dat de Europese Commissie
op 8 maart jl. naar buiten is gekomen met een strategie (REPOwerEU) om de afhankelijkheid
van Russische gasimport zo snel mogelijk te verminderen.

In de brief over gasleveringszekerheid is dit alles verder uitgewerkt en toegelicht.

Vraag 10

Kunt u deze vragen afzonderlijk en zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk voor het debat
Mijnbouw/Groningen van 10 maart 2022, beantwoorden?

Antwoord 10

Deze vragen zijn zo snel mogelijk beantwoord.