Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Madlener over werksfeer en problemen bij de verkeersleiding van ProRail

Antwoord van Staatssecretaris Van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
25 november 2021).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van de verziekte werksfeer bij de verkeersleiders van ProRail?1

Antwoord 1

Ik ben op de hoogte van het feit dat ProRail erkent dat er sprake is van onvrede en
onrust onder verkeersleiders van ProRail.

Vraag 2

Bent u van mening dat de arbeidsvoorwaarden voor verkeersleiders voldoende aansluiten
bij de cruciale rol die zij vervullen in de instandhouding van de spoorinfrastructuur?
Zo nee, wat gaat u doen om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren? Zo ja, waarom lukt
het niet om nieuwe medewerkers aan te trekken?

Antwoord 2

Vanuit mijn rol als aandeelhouder vraag ik in het algemeen aandacht voor het strategische
personeelsbeleid. De salariëring en arbeidsomstandigheden van personeel zijn onderdeel
van dat gesprek. ProRail heeft overigens begin november besloten de bestaande groep
verkeersleiders een tijdelijke compensatietoeslag te geven als blijk van erkenning
en waardering voor de extra inzet en flexibiliteit. In 2020 heeft ProRail de medewerkers
van de verkeersleiding een eenmalige toeslag gegeven voor hun inzet tijdens de Coronapandemie.
ProRail gaat daarnaast onderzoeken hoe de toekomstige invulling van de functie van
treindienstleider en verkeersleider zich gaat ontwikkelen (o.a. de functiewaardering)
en hoe dit past als onderdeel van een integraal loopbaanpad. ProRail gaat dit vormgeven
in gesprek met de medezeggenschap en de vakbonden. Het aantrekken van voldoende medewerkers
is overigens niet alleen afhankelijk van de arbeidsvoorwaarden, maar ook van de mate
waarin mensen bekend zijn met het beroep en het aantal opleidingsplaatsen, zie ook
het antwoord op vraag 4.

Vraag 3

Bent u bereid om persoonlijk in te grijpen bij ProRail en er zorg voor te dragen dat
de problemen bij de verkeersleiding niet in 2023 pas opgelost zijn, maar veel eerder?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Ik heb intensief contact met ProRail over de situatie en de mogelijke oplossingen
voor de ontstane problematiek. Er zijn diverse maatregelen die op korte en (middel)lange
termijn moeten bijdragen aan structurele oplossing van het probleem en de borging
van de verbeterde situatie. Alle maatregelen moeten eraan bijdragen dat de problematiek
de komende weken en maanden minder acuut wordt, maar daarmee is het risico op het
ontstaan van niet in te vullen roosterplaatsen niet meteen opgeheven. Er zijn momenteel
ca. 60 vacatures en het duurt ca. 8 maanden om mensen op te leiden (dat is een maand
korter dan eerder het geval was). Niet iedereen die de opleiding volgt slaagt voor
de opleiding (al is het slagingspercentage inmiddels wel gestegen van 50% naar 70%).
Door natuurlijk verloop zullen ook steeds nieuwe vacatures ontstaan, die ook weer
opgevuld moeten worden. Hoopgevend is dat de opleidingsklassen tot en met februari
2022 vol zitten dankzij de extra inzet van ProRail op werving. Bovendien is het ProRail
gelukt om het aantal geplande opleidingsplaatsen in 2022 verder te verhogen naar 140
(was 106 in 2021). Het opleiden van voldoende nieuwe mensen is een proces van lange
adem en zal volgens ProRail tot medio 2023 duren. Tot die tijd kunnen verstoringen
zich, zeker op korte termijn, blijven voordoen. Er vindt nu een externe toets op de
maatregelen plaats.

Vraag 4

Beseft u dat door deze berichtgeving het voor potentiële medewerkers niet aantrekkelijker
wordt om voor ProRail te gaan werken? Wat gaat u doen om van ProRail een aantrekkelijker
werkgever te maken?

Antwoord 4

De berichtgeving is inderdaad niet positief, maar zorgt tegelijkertijd voor veel meer
bewustwording over het bestaan van dit belangrijke en mooie werk. In november heeft
ProRail een piek aan bezoekers op de vacature pagina’s gehad. De problemen bij verkeersleiding
zijn al langer bekend. Daarom heeft ProRail al eerder verschillende maatregelen genomen
om het tekort bij verkeersleiding tegen te gaan. Dit richt zich op het vergroten van
de instroom van nieuw personeel en op het verbeteren arbeidsverhoudingen en medewerkerstevredenheid
om huidige personeel te behouden.

Voor instroom van nieuwe mensen geldt:

– ProRail zet in op een persoonlijke aanpak om treindienstleiders te werven. ProRail
benadert zelf geschikte mensen via LinkedIn, MonsterBoard en NationaleVacatureBank
met een persoonlijk bericht om hen te interesseren in werken bij ProRail. Sollicitanten
in het selectieproces begeleidt ProRail met steeds meer persoonlijk contact door het
(strenge) selectieproces. Daarnaast investeert ProRail in doorlopende arbeidsmarkcommunicatie,
campagnes en werkt ProRail met een regionale aanpak, specifiek voor posten met weinig
sollicitanten.

– ProRail voert een continue online wervingscampagne via sociale media en ook regelmatig
via andere mediakanalen. ProRail zet in op een persoonlijke aanpak om treindienstleiders
te werven. Sinds een aantal jaar zet ProRail in op het vergroten van ProRail als werkgever
voor net afgestudeerden. ProRail weet uit ervaring dat het werkt om jonge mensen vroeg
te interesseren, hierdoor solliciteren de afgelopen jaren meer jonge mensen bij ProRail.

Voor behoud van mensen geldt:

– Binnen ProRail Verkeersleiding wordt sinds oktober 2021 een werkbelevingsonderzoek
uitgevoerd waaruit mogelijke aanknopingspunten komen om het vakwerk en de werkomstandigheden
van treindienstleiders en decentrale verkeersleiders verder aantrekkelijk te maken.
De uitkomsten van dit onderzoek zullen worden vertaald naar praktische interventies
die per omgaande zullen worden doorgevoerd. Dit onderzoek wordt volgens ProRail in
goed overleg met de vakbonden uitgevoerd.

– ProRail gaat onderzoeken hoe de toekomstige invulling van de functie van treindienstleider
en verkeersleider zich gaat ontwikkelen en hoe dit past als onderdeel van een integraal
loopbaanpad. ProRail gaat dit vormgeven in gesprek met de medezeggenschap en de vakbonden.

– Alle verkeersleiders krijgen een vanaf 1 december een tijdelijke compensatietoeslag
van 300 euro bruto per maand bovenop hun bestaande salaris vanwege het extra beroep
dat op hen wordt gedaan.

– Verminderen van de werkdruk op drukke posten met onderbezetting door tijdelijk fulltime
personeel van andere posten in te zetten.

– ProRail zet in om werkplekken fysiek aantrekkelijker te maken zodat mensen in een
fijne omgeving kunnen werken.

– De voorgenomen samenvoeging van een aantal posten is uitgesteld. Dit leidde tot onrust
en dreigend verloop van personeel. Samen met medewerkers gaan we kijken naar dit vraagstuk.
Alleen de samenvoeging van de posten in Rotterdam en Kijfhoek gaat wel door omdat
hiervoor uit veiligheidsoverwegingen duidelijke noodzaak bestaat.

Vraag 5

Waarom is de continuïteit van onze spoorinfrastructuur afhankelijk van de beschikbaarheid
van verkeersleiders? Bent u het eens met de stelling dat de dienstverlening op onze
spoorinfrastructuur niet onderbroken mag worden zodra er een personeelstekort is?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Treindienstleiders zijn nodig voor de veilige uitvoering van het spoorvervoer in Nederland.
Als een roosterdienst echt niet kan worden opgevuld, dan leidt dit ertoe dat lokaal
op een of enkele lijnen een tijd geen treinen kunnen rijden, omdat anders de veiligheid
niet kan worden geborgd. Zowel ProRail als ik vinden het ontstaan van dergelijke situaties
erg vervelend, daarom wordt er ook hard aan gewerkt om de kans van optreden van zo’n
situatie zo snel mogelijk te verminderen.

Vraag 6

Kunt u verklaren waarom de uitval van treindiensten naar aanleiding van het tekort
aan verkeersleiders vooral in het oosten van Nederland plaatsvindt?

Antwoord 6

De problematiek is momenteel het grootst op de verkeersleidingspost Utrecht, waar
onder andere een aantal baanvakken in het midden en oosten van Nederland worden bediend.
Treindienstleiders zijn opgeleid voor specifieke baanvakken en kunnen elkaar niet
zomaar op ieder baanvak vervangen. Als een dienst van een treindienstleider niet ingevuld
kan worden, heeft dit dus gevolgen voor specifieke trajecten over die baanvakken.
Het is helaas vaak het geval geweest dat diensten van treindienstleiders op trajecten
tussen Utrecht-Arnhem en op de Valleilijn niet ingevuld konden worden. Boven op alle
landelijke maatregelen neemt ProRail extra maatregelen voor de post Utrecht, waaronder
een extra pool bestaande uit medewerkers van andere posten die tijdelijk fulltime
bijspringen op post Utrecht.