Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Pouw-Verweij en Omtzigt over het journalistieke televisieprogramma Propaganda over de besluitvorming rond ‘Dansen voor Janssen’

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 3 november
2021).

Vraag 1

Wanneer heeft u het advies aangepast over welke leeftijdsgroepen in aanmerking kwamen
voor vaccinatie met het Janssen-vaccin?1 2

Antwoord 1

Op 2 juni 2021 heeft de Gezondheidsraad geadviseerd dat het Janssen-vaccin onderdeel
kon blijven van het vaccinatieprogramma: Janssen is een veilig en effectief vaccin
met een duidelijk voordeel: één prik is voldoende. Janssen is toegelaten voor jongeren
vanaf 18 jaar. Daarin is geen verandering aangebracht.

Voor de landelijke vaccinatiestrategie adviseerde de Gezondheidsraad echter om – in
de context van de beschikbare vaccins – de leeftijdsgroepen die nog geen prik gehad
hadden vanaf dat moment BioNTech/Pfizer of Moderna-vaccins aan te bieden. In bepaalde
gevallen bleef het echter volgens de Gezondheidsraad wel verstandig om het Janssen-vaccin
aan te bieden, omdat mensen met één prik van Janssen direct volledig gevaccineerd
zijn. Deze adviezen heb ik overgenomen3. De GGD heeft vanaf 2 juni jl. bij nieuw te maken afspraken mensen die vanwege hun
leeftijd in aanmerking kwamen voor vaccinatie een mRNA-vaccin aangeboden.

Vraag 2

In de context van welke Outbreak Management Team (OMT)-adviezen, en welke specifieke
onderdelen van die adviezen, heeft u besloten tot het veranderen van het advies over
vaccinatie met het Janssen-vaccin? Kunt u precies aangeven hoe het besluitvormingsproces
daarover verlopen is?

Antwoord 2

De Gezondheidsraad adviseert het kabinet bij de vaccinatie tegen COVID-19 over de
specifieke inzet en toepassing van vaccins bij doelgroepen. Zo ook bij het Janssen-vaccin.
De Gezondheidsraad adviseert hierover na toelating van deze vaccins door het EMA,
maar ook wanneer aanvullende wetenschappelijke inzichten tot een nader advies over
de inzet zouden moeten leiden. Naar aanleiding van het advies van de Gezondheidsraad
van 2 juni 2021 heb ik dan ook besloten de inzet aan te passen, zoals toegelicht in
antwoord op vraag 1.

Het Outbreak Management Team (OMT) is op een later moment, in haar 119e advies van
6 juli 2021, ingegaan op de toegang tot evenementen. Het OMT raadde aan -gezien het
opkomen van de meer besmettelijke deltavariant- niet voor 14 dagen na de laatste vaccinatie
toegang te geven op basis van immuniteit door vaccinatie. Vanwege dat advies is vanaf
zaterdag 10 juli aangepast dat wie twee vaccinaties met AstraZeneca, BioNTech/Pfizer
of Moderna heeft gehad, of 1 Janssen-vaccinatie, 2 weken moeten wachten voordat hij
of zij een vaccinatiebewijs krijgt waarmee toegang tot een evenement of horecagelegenheid
wordt verschaft.

Vraag 3

Welke adviesorganen hebben een positief advies doen uitgaan, en wanneer, over vaccinatie
van jongeren met het Janssen-vaccin?

Antwoord 3

De EMA heeft op 11 maart 2021 het Janssen-vaccin goedgekeurd voor mensen van 18 jaar
en ouder. In het daaropvolgende advies van de Gezondheidsraad van 17 maart 2021 wordt
aangegeven wordt aangegeven dat het Janssen-vaccin voldoende veilig en effectief is
voor mensen van 18 jaar en ouder. Ook in het advies van de Gezondheidsraad van 2 juni
jl. heeft de raad aangegeven dat het Janssen-vaccin voldoende veilig en effectief
is. Er is daarbij geen nadere leeftijdsgrens gesteld door de Gezondheidsraad. De Gezondheidsraad
adviseerde op 2 juni het volgende: «»Het Janssen-vaccin is nog altijd een effectief
en voldoende veilig vaccin tegen COVID-19. Echter, in Nederland zijn er momenteel
mRNA-vaccins beschikbaar die een gunstigere nut-risicoverhouding hebben voor jongere
leeftijdsgroepen. Het is volgens de commissie van de Gezondheidsraad op dit moment
niet goed mogelijk om betrouwbare uitspraken te doen over een leeftijdsgrens, dat
wil zeggen, een leeftijd waaronder de nut-risicoverhouding van vaccinatie met het
Janssen-vaccin ongunstiger wordt. Daarvoor zijn de gegevens vooralsnog te beperkt.
De commissie van de Gezondheidsraad wijst erop dat de nut-risicoverhouding niet voor
alle jongere leeftijdsgroepen ongunstiger hoeft te zijn. Zo kan voor groepen die via
de reguliere kanalen moeilijk te bereiken zijn voor een tweede vaccinatie de individuele
nut-risicoverhouding van het Janssen-vaccin wel gunstig zijn. Vaccinatie met Janssen
bestaat uit één dosis waarmee bescherming wordt bereikt. Voor bescherming zijn met
andere (mRNA-)vaccins twee doses nodig. Als het niet goed mogelijk is om mensen te
bereiken voor een tweede vaccinatie, dan biedt een mRNA-vaccin geen volwaardig alternatief
omdat één dosis onvoldoende bescherming biedt. In die gevallen heeft het Janssen-vaccin
de voorkeur vanwege de bescherming die één vaccinatie biedt.»

Vraag 4

Hoe rijmen de adviezen uit vraag 2, verondersteld dat deze er zijn, met het negatieve
advies van de Gezondheidsraad op 2 juni dat is overgenomen in de brief van 11 juni
2021 waarmee u de Kamer informeert, en waarin de Gezondheidsraad expliciet adviseert
om «in de huidige fase van het COVID-19-vaccinatieprogramma over te gaan op de programmatische
inzet van uitsluitend mRNA-vaccins in nieuw te vaccineren, jongere leeftijdsgroepen»?4 5

Antwoord 4

Het Janssen-vaccin is door het EMA toegelaten voor mensen van 18 jaar en ouder. De
Gezondheidsraad adviseerde op 2 juni dat het Janssen-vaccin nog altijd een effectief
en voldoende veilig vaccin tegen COVID-19. Zij stelde dat in Nederland op dat moment
mRNA-vaccins beschikbaar waren die een gunstigere nut-risicoverhouding hadden voor
jongere leeftijdsgroepen. De commissie wijst erop daarnaast op dat de nut-risicoverhouding
niet voor alle jongere leeftijdsgroepen ongunstiger hoeft te zijn. Het Janssen-vaccin
kon dus onderdeel blijven van de vaccinatiestrategie. Ik heb me steeds gebaseerd op
het advies van de Gezondheidsraad. Op 2 juni jl. is er direct voor nieuw in te plannen
afspraken een mRNA-vaccin aangeboden. Voor iedereen die al een afspraak had gepland
met het Janssen-vaccin is de mogelijkheid geboden deze afspraak om te zetten naar
een nieuwe afspraak voor een mRNA-vaccin.

De keuzelijn is gestart nadat alle 18-plussers de mogelijkheid hadden om een afspraak
te maken voor vaccinatie met een mRNA-vaccin. De keuzemogelijkheid die ik mede op
verzoek van uw Kamer heb ingericht stelde mensen in staat om op een goed geïnformeerde
manier hun eigen keuze te maken. Zij konden met één prik op korte termijn volledig
gevaccineerd zijn. Dat is de reden geweest voor de start van de keuzelijn op 23 juni.

Vraag 5

Heeft u, zoals in de uitzending van het journalistieke televisieprogramma Propaganda
(KRO-NCRV) van 23 september 2021 wordt uiteengezet, de leeftijdsgrens voor inenten
met het Janssen-vaccin verlaagd na het bezoek dat interim-- directeur Publieke Gezondheid
bij de GGD Regio Utrecht aan Den Haag bracht?

Antwoord 5

Zoals beschreven in het antwoord van vraag 1 is dit onjuist. De leeftijdsgrens is
niet aangepast. De interim- directeur Publieke Gezondheid van GGD Utrecht heeft geen
bezoek gebracht aan Den Haag.

Vraag 6

Waarom zei u op 23 juni jl. over het Janssen-vaccin: «Het is een ideaal vaccin als
je met één prik klaar wil zijn, klaar voor de zomer, voor de festivals, voor «dansen
met Janssen»», terwijl u op de hoogte was van het advies van de Gezondheidsraad van
2 juni om het Janssen-vaccin niet aan jongeren toe te dienen wegens eventuele ernstige
bijwerkingen?6

Antwoord 6

De Gezondheidsraad gaf in haar advies aan dat het Janssen vaccin effectief en voldoende
veilig is en dat het Janssen-vaccin geschikt is voor mensen die er evident bij gebaat
zijn om met één prik beschermd te zijn.

Mede vanwege het verzoek uit de Tweede Kamer om mensen zelf de keuze te laten om alsnog
gevaccineerd te worden met beschikbare Janssen-vaccins die niet meer binnen de verdere
vaccinatiestrategie werden ingezet heb ik dat mogelijk gemaakt.

Aangezien de jongere doelgroepen nog het langste moesten wachten voordat zij volledig
gevaccineerd zouden zijn, heb ik hen er op gewezen dat zij op een goed geïnformeerde
manier hun eigen keuze konden maken.

Vraag 7

Wanneer wist u dat er veertien dagen moeten verstrijken tussen het tijdstip van vaccinatie
en het moment dat de bescherming van het Janssen-vaccin effectief is?

Antwoord 7

De benodigde tijd om de bescherming met het Janssen-vaccin op te bouwen om effectief
te zijn is vanaf het begin bekend geweest. Hier is ook altijd transparant over gecommuniceerd
op coronavaccinatie.nl, zoals bijvoorbeeld ook in de factsheet «Overzicht met informatie
over het coronavaccin van Janssen» dat specifiek bij deze keuzemogelijkheid werd aangeboden.

Vraag 8

Wist u toen u op 23 juni jl. het bericht op Twitter plaatste: «Rond 10:00 uur kan
wie nog geen prik heeft gehad de keuze maken voor Janssen via: [witregel] [pictogram
telefoon] 0800–1295 [witregel] Er is beperkte voorraad beschikbaar. Voordeel: 1 prik
is genoeg. Een veilig en effectief vaccin. Laat je informeren», dat de Gezondheidsraad
adviseerde het Janssen-vaccin niet aan jongeren toe te dienen wegens eventuele ernstige
bijwerkingen en dat er veertien dagen moet verstrijken tussen het tijdstip van vaccinatie
en het moment dat de bescherming effectief is?7

Antwoord 8

De stelling dat de Gezondheidsraad adviseerde het Janssen-vaccin niet aan jongeren
toe te dienen wegens eventuele ernstige bijwerkingen, is onjuist. De Gezondheidsraad
stelt, dat gezien de epidemiologische situatie, de mRNA-vaccins net in het voordeel
zijn, vanwege afwezigheid van deze zeer zeldzame bijwerking. Er is geen leeftijdsgrens
gesteld, zie ook het antwoord op vraag 1.

Voor het antwoord omtrent de wachttijd zie mijn antwoorden op vraag 7 en vraag 15.

Vraag 9

Zo u bevestigend antwoordt op voorgaande vraag, kunt u aangeven waarom u deze wezenlijke
informatie niet vermeldt in de hoofdtekst van genoemde tweet?

Antwoord 9

Zie het antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Hoe kijkt u aan tegen de constatering van een epidemioloog dat «Dansen met Janssen»,
direct na de vaccinatie, in geen geval op medische feiten was gebaseerd, maar misinformatie
die werd ingezet als middel om de vaccinatiegraad snel omhoog te krijgen?8

Antwoord 10

Met betrekking tot de wachttijd kan ik aangeven dat in de loop van juni de epidemiologische
situatie snel gunstiger werd. Daarom is de keuze gemaakt om vaccinatiebewijzen direct
te verstrekken, dus zonder wachttijd, na volledige vaccinatie. Dat gold dus niet alleen
voor het Janssen-vaccin maar ook voor Pfizer, AstraZeneca en Moderna. Deze keuze is
aan de Kamer voorgelegd op 11 juni 2021 middels de wijziging van de Tijdelijke regeling
maatregelen Covid-19 i.v.m. inzet van coronatoegangsbewijzen op basis van vaccinatie
of herstel, conform de geldende nahangprocedure en besproken in het algemeen overleg
ter voorbereiding op de Europese Raad op 9 juni 2021.

Vraag 11

Op welke wijze zijn de jongeren die een prik gehaald hebben naar aanleiding van deze
publiciteit, geïnformeerd dat er een negatief advies lag over het gebruik van dit
vaccin voor hun leeftijdsgroep?

Antwoord 11

Ik verwijs hierbij mede naar mijn antwoord op vraag 8.

Bij de webpagina over de keuzelijn op coronavaccinaties.nl is informatie aangeboden
om geïnteresseerden hun eigen afwegingen te kunnen laten maken. Op de pagina zelf
en in de factsheet «Overzicht met informatie over het coronavaccin van Janssen» staat
bijvoorbeeld informatie als «Voor jongere leeftijden heeft de Gezondheidsraad een
voorkeur voor mRNA-vaccins (BioNTech/Pfizer en Moderna) omdat de zeer zeldzame bijwerking
van een combinatie van stolselvorming (trombose) met een tekort aan bloedplaatjes
(trombocytopenie) vaker voorkomt op jongere leeftijd.». In de factsheet staat ook
benoemd dat de bescherming tegen het coronavirus begint vanaf ongeveer 14 dagen na
deze prik.

De mensen die voor Janssen kozen via de keuzelijn zijn bij het maken van de afspraak
verwezen naar de informatie op www.coronavaccinatie.nl/ikwiljanssen. Burgers werden erop gewezen dat op locatie gevraagd zal worden of de burger deze
informatie heeft gelezen en begrepen. De afspraakbevestiging die de persoon kreeg
bevatte ook de link naar www.coronavaccinatie.nl/ikwiljanssen. Op vaccinatielocatie werd nogmaals de vraag gesteld of de persoon akkoord gaat en
zich bewust is van de (eventuele) risico’s omdat hij/zij de informatie hierover heeft
doorgenomen.

Vraag 12

Hoe kijkt u aan tegen de constatering van de voormalig hoofdinspecteur bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ), dat «de opmerking van De Jonge dat je ’s ochtends gevaccineerd
kon worden en ’s avonds veilig kon dansen absolute onzin is, een vaccin pas werkt
na tien tot veertien dagen, ook bij een single dosis»?9

Antwoord 12

Zie mijn antwoord op vraag 10.

Vraag 13

Waarom heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport pas half augustus,
na de piek aan besmettingen, een folder met informatie over het Janssen-vaccin aangepast
met de toevoeging: «Na veertien dagen bent u redelijk beschermd»?

Antwoord 13

Als sinds de start van de keuzelijn (23 juni jl.) staat in de aangeboden factsheet
op de pagina www.coronavaccinatie.nl/ikwiljanssen de ook bij vraag 11 geciteerde zin «De bescherming tegen het coronavirus begint vanaf
ongeveer 14 dagen na deze prik». Later is de informatie aangevuld ten aanzien van
periode voor het verkrijgen van het vaccinatiebewijs.

Wel is nadat begin juli duidelijk werd dat het aantal besmettingen snel ging stijgen
na de invoering van de versoepelingen op 26 juni jl. de wachttijd van 14 dagen ingevoerd
voor alle vaccins op 10 juli 2021 voor verstrekking van de QR-code. Dus niet alleen
voor het Janssen-vaccin. De periode waarin met Janssen geprikt werd en er geen «inwerktijd»
gehanteerd werd is zeer beperkt gebleven.

Vraag 14

Hoe kan de keuze voor «Dansen met Janssen» door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport achteraf worden gemotiveerd met: «De keuze werd bovenal gemaakt omdat
de vakantie eraan kwam en het kabinet zorgen had dat jongeren dan de ziekte zouden
oplopen», terwijl jongeren door de misleidende informatie uitgerekend een grotere
kans liepen te worden besmet omdat ze meenden na één prik afdoende te zijn beschermd
terwijl ze een termijn van veertien dagen in acht moesten nemen voordat ze «redelijk
beschermd» waren?10

Antwoord 14

De jongere doelgroepen moesten in het licht van de vaccinatiestrategie nog het langst
wachten voordat zij volledig gevaccineerd zouden zijn. Ik heb hen er dan ook op gewezen
dat zij op een goed geïnformeerde manier hun eigen keuze konden maken.

Vraag 15

Erkent u dat u bewust het risico van besmettingen voor lief heeft genomen door festivalgangers
die zich ten onrechte beschermd achtten door de prik omdat de eigenlijke inzet van
«Dansen met Janssen» het verhogen van de vaccinatiegraad was?

Antwoord 15

We hebben mensen de mogelijkheid gegeven goed geïnformeerd voor het Janssen-vaccin
te kiezen omdat zij daardoor sneller beschermd konden zijn.

Als aangegeven in mijn antwoord op vraag 10 werd de epidemiologische situatie in de
loop van juni snel gunstiger. Daarom is de keuze gemaakt om vaccinatiebewijzen direct
te verstrekken, dus zonder wachttijd, na volledige vaccinatie. Dat gold dus niet alleen
voor het Janssen-vaccin maar ook voor Pfizer, AstraZeneca en Moderna. Deze keuze is
aan de Kamer voorgelegd op 11 juni 2021 middels de wijziging van de Tijdelijke regeling
maatregelen Covid-19 i.v.m. inzet van coronatoegangsbewijzen op basis van vaccinatie
of herstel, conform de geldende nahangprocedure en besproken in het algemeen overleg
ter voorbereiding op de Europese Raad op 9 juni 2021.

Nadat begin juli duidelijk werd dat het aantal besmettingen snel ging stijgen na de
invoering van de versoepelingen op 26 juni jl. is de wachttijd van 14 dagen voor alle
vaccins op 10 juli 2021 ingevoerd voor verstrekking van de QR-code. Dus niet alleen
voor het Janssen-vaccin. De periode waarin met Janssen geprikt werd en er geen «inwerktijd»
gehanteerd werd is zeer beperkt gebleven.

Vraag 16

Waarom bent u voorbijgaan aan de wetenschappelijke adviezen?

Antwoord 16

Zie mijn antwoord op vraag 15 en tevens de beantwoording van onder meer de vragen
1, 2, 3, 4 over de advisering door de Gezondheidsraad.

Vraag 17

Waarom heeft u ervoor gekozen om misleidende informatie aan de doelgroep te verstrekken?

Antwoord 17

Ik heb geen misleidende informatie verstrekt. Zie mijn antwoord op vraag 11 waar is
toegelicht hoe de mensen die gevaccineerd wilden worden met Janssen herhaaldelijk
zijn gewezen op de objectieve informatie over het Janssen-vaccin, inclusief informatie
over de bijwerkingen en vanaf wanneer de bescherming begint. Voorafgaand aan de vaccinatie
heeft men verder op de vaccinatielocatie aangeven de informatie te kennen.

Vraag 18

Heeft «Dansen met Janssen» volgens u bijgedragen aan de opmars van de Delta-variant
van Covid-19?

Antwoord 18

De Deltavariant is een mutatie welke is ontstaan in India. Kenmerk van de Deltavariant
is een hogere besmettelijkheid dan de op dat moment dominerende Alfavariant. Dit verklaart
waarom de deltavariant het heeft overgenomen van de Alfavariant.

Het Janssen-vaccin alsook de keuzelijn staan daar los van.

Vraag 19

Hoeveel extra besmettingen hebben er bij benadering plaatsgevonden door de «Dansen
met Jansen» piek, tot hoeveel extra ziekenhuisopnames heeft dit geleid en hoeveel
mensen zijn er extra overleden door deze golf, die alleen Nederland getroffen heeft?

Antwoord 19

Het Janssen-vaccin op zichzelf, de keuzelijn, de avond in Nieuwegein – het staat los
van elkaar; geen van deze elementen kunnen als de hoofdoorzaak van de toename in besmettingen
worden aangewezen.

Vraag 20

Bent u het eens met de constatering dat de schimmige besluitvorming die eerst heeft
geleid tot «Dansen met Janssen» en later tot een kennelijke poging om het dansen te
laten verbieden, daar waar de overheid geen juridische basis heeft om daartoe over
te gaan, het toch al geringe vertrouwen in de overheid verder ondergraaft?

Antwoord 20

Ik deel uw opvatting niet dat de advisering aan het kabinet door de Gezondheidsraad
over de inzet van het Janssen-vaccin, de daaropvolgende besluitvorming in het kabinet,
alsook het door het kabinet opvolgen van een aangenomen motie het vertrouwen in de
overheid ondergraaft. Zie tevens mijn eerdere beantwoording.

Vraag 21

Kunt u voorzien in beantwoording van iedere vraag afzonderlijk en wel binnen twee
weken?

Antwoord 21

De vragen zijn afzonderlijk beantwoord.