Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Weyenberg en Palland over de Tozo voor grensondernemers

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 28 januari
2021)

Vraag 1

Klopt het dat er nog steeds geen perspectief is voor grensondernemers die in Duitsland
of België wonen en in Nederland hun bedrijf voeren, maar niet in aanmerking komen
voor Tozo levensonderhoud of een vergelijkbare uitkering in het woonland?

Antwoord 1

Het klopt dat de groep zelfstandig ondernemers die in België of Duitsland of elders
in de Europese Unie woont en in Nederland het bedrijf heeft, niet in aanmerking komt
voor bijstand voor levensonderhoud (Tozo) in Nederland en zich voor bijstand voor
levensonderhoud of een vergelijkbare uitkering moet wenden tot haar/zijn woonland.

De Tozo betreft immers sociale bijstand die alleen wordt verstrekt aan personen die
in Nederland woonachtig zijn. Het feit dat de Tozo voor een specifieke groep personen
(te weten zelfstandig ondernemers) geldt, brengt daar geen verandering in. Voor de
door u bedoelde ondernemers bestaat derhalve geen ander perspectief op Nederlandse
bijstand.

Wel komen zij in aanmerking voor andere voorzieningen in het Nederlandse noodpakket.

Zo kunnen deze ondernemers onder dezelfde voorwaarden als de zelfstandigen die wonen
en werken in Nederland in aanmerking komen voor een lening voor bedrijfskapitaal van
maximaal € 10.157 tegen een verlaagd rentepercentage.

Daarnaast kunnen zij – indien zij aan de voorwaarden voldoen – in aanmerking komen
voor de onlangs uitgebreide regeling Tegemoetkoming Vaste lasten (TVL), en begeleiding
bij een tijdelijke stop van de onderneming (TOA). Ondernemers die mensen in dienst
hebben die in Nederland sociaal verzekerd zijn, kunnen een beroep doen op tijdelijke
Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid(NOW). Ten slotte zijn er maatregelen
getroffen voor ondernemers met betrekking tot extra kredietfaciliteiten, zoals Qredits,
en in de belastingsfeer (zoals uitstel van betaling van belastingschulden).

Alle Nederlandse steun voor ondernemers is toegelicht op de website van de Kamer van
Koophandel1. Ondernemers kunnen op de website van de KvK ook de «Regelingencheck2» doen. Voor informatie over steun uit onze buurlanden kunnen ze ook terecht bij de
SVB-afdelingen Duitse en Belgische zaken en bij een van de GrensInfoPunten.

Vraag 2

Wat is de status van de correspondentie tussen de Nederlandse regering en Europese
Commissie over deze problematiek? Verwacht u voor deze groep ondernemers alsnog een
regeling te kunnen treffen voor toegang tot de Tozo of anderszins?

Antwoord 2

Het overleg tussen de Nederlandse regering en de Europese Commissie over deze problematiek
is nog gaande. Voor de groep ondernemers die in Nederland woonachtig is en die het
bedrijf in de EU, EER of in Zwitserland heeft, is er inmiddels een regeling getroffen.
De groep ondernemers die woonachtig is in Duitsland, België en de rest van de Europese
Unie en die het bedrijf in Nederland voert, dient in het woonland aan te kloppen voor
een sociale bijstandsuitkering, zoals dat geldt in alle lidstaten.

Vraag 3

Bent u bereid na te gaan wat de tijdelijke winkelsluiting in het kader van de huidige
lockdown betekent voor ondernemers in het grensgebied, specifiek voor die ondernemers
die geen aanspraak kunnen maken op Tozo levensonderhoud en nu dus dubbel hard getroffen
worden? Wilt u kijken welke (extra) ondersteuning, bijvoorbeeld de TONK, deze ondernemers
nodig hebben om door de coronawinter te komen?

Antwoord 3

Ik ben mij bewust dat de situatie voor ondernemers in heel Europa precair is als gevolg
van de coronacrisis. Voor de TONK geldt echter dat deze evenals de Tozo sociale bijstand
is. Ook deze uitkering wordt dus niet geëxporteerd.

Het is vanwege het gelijkheidsbeginsel niet mogelijk om enkel Nederlandse (of niet-Nederlandse)
zelfstandigen die in Duitsland of België wonen en een bedrijf in Nederland voeren
voor een uitkering voor levensonderhoud in aanmerking te laten komen. Als Nederland
sociale bijstand zou moeten exporteren, heeft dit verstrekkende consequenties, niet
alleen voor Nederland, maar voor álle EU-lidstaten. Voor Nederland zou het met betrekking
tot de Tozo betekenen dat zelfstandig ondernemers binnen de hele EU, de EER en Zwitserland
een beroep zouden kunnen doen op de Tozo uitkering als zij een onderneming in Nederland
hebben.

Export van sociale bijstand zou dan mutatis mutandis ook gelden voor de andere Nederlandse
sociale bijstandsuitkeringen en de sociale bijstandsuitkeringen in andere lidstaten.
Het Nederlandse sociale bijstandsstelsel, maar ook dat van andere lidstaten zou onevenredig
worden belast. Het is dan voor lidstaten niet meer mogelijk om zorg te dragen voor
de eigen inwoners. Daarnaast stuit dit op grote praktische bezwaren, nu er Europeesrechtelijk
geen coördinatieregels gelden, zoals bijvoorbeeld voor sociale zekerheid. Dat is ook
niet nodig, omdat sociale bijstand alleen aan ingezetenen wordt verstrekt.

Vraag 4

Wanneer ontvangt de Kamer de kwartaalrapportage Q4 2020 over de situatie van grensondernemers,
overeenkomstig de aangenomen motie van het lid Palland c.s. over de situatie van grensondernemers
monitoren?3

Antwoord 4

Het ministerie voert momenteel de motie uit. Zo is aan de Belastingdienst en de Kamer
van Koophandel informatie gevraagd. Ook is gesproken met de Euregio’s en is er eind
vorig jaar in samenspraak met de Euregio’s een vragenlijst opgesteld die is uitgegaan
naar de diverse GrensInfoPunten. De enquête is bedoeld om de belangrijkste knelpunten
met betrekking tot de situatie van grensondernemers in beeld te brengen. Zodra de
informatie binnen is, zal een rapportage worden opgemaakt die naar de Kamer wordt
verstuurd.

Vraag 5

Kunt u deze vragen zo snel mogelijk beantwoorden?

Antwoord 5

Ja, met in achtneming van het kerstreces.