Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Remco Dijkstra over het bericht 'Steeds vaker file voor Leidsche Rijntunnel'

Antwoord van Minister van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
23 maart 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht van Leidsche Rijn Nieuws getiteld: Steeds vaker file
voor Leidsche Rijntunnel?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat het aantal files in de Leidsche Rijntunnel in de relevante periode is
verdubbeld? Komt dat door het doseren van verkeer voor de tunnel? Hoe zit het met
recentere data en files?

Antwoord 2

Tunneldoseren is een effectieve maatregel die wordt ingezet om de veiligheid voor
de weggebruikers in een tunnel te verhogen indien er in of vlak na de tunnel een file
dreigt te ontstaan. Met behulp van verkeersmanagement-systemen wordt er voor gezorgd
dat de file niet in maar vóór de tunnel komt te staan. Het verkeer rijdt daarna gedoseerd
door de tunnelbuis. Dit voorkomt dat het verkeer in de tunnel vast komt te staan.
De file wordt dus verplaatst waardoor de veiligheid van de weggebruiker wordt vergroot.

Zodoende staan er praktisch geen files in de Leidsche Rijntunnel. Daarmee is er in
de relevante periode, noch in recentere data sprake van een verandering of verdubbeling
in het aantal files in de Leidsche Rijntunnel.

Het aantal files vóór en stroomafwaarts van de tunnel is sinds 2014 wel verdubbeld.
Deze groei heeft voornamelijk in 2015, 2016 en 2017 plaatsgevonden. Tunneldoseren
is niet de oorzaak geweest van deze verdubbeling.

Vraag 3

Hoe vaak vindt het tunneldoseren plaats? Neemt het aantal toe? Hoeveel uur is er gemiddeld
dit jaar gedoseerd? Om welke redenen wordt er gekozen voor doseren?

Antwoord 3

In de laatste 5 jaar is er achtereenvolgens 1.773 (2015), 2.440 (2016), 2.586 (2017),
2.498 (2018) en 2.485 (2019) keer tunneldosering toegepast. Het aantal keer dat tunneldosering
wordt toegepast is daarmee voor het tweede achtereenvolgende jaar gedaald. De reden
dat het aantal keer toepassen tunneldoseren na 2015 beduidend hoger uit valt heeft
te maken met een toename in verkeersdrukte en een gemiddeld langere duur van tunneldoseren
in 2015 ten opzichte van de jaren daarna.

Voor 2020 zijn er nog geen cijfers die een representatief beeld geven van de gemiddelde
duur van tunneldoseren. Wel zijn er cijfers beschikbaar van het laatste jaar. In 2019
is er in totaal 599 uur gedoseerd. Op een aantal van 2.485 keer tunneldoseren betekent
dit dat een tunneldosering gemiddeld 14.5 minuten duurt.

Voor de keuze voor tunneldoseren verwijs ik naar het antwoord bij vraag 2. Daarbij
wordt continu gekeken naar de effecten van tunneldoseren op de verkeersveiligheid.
De effecten worden dit voorjaar weer onderzocht.

Vraag 4

Is het aantal incidenten in de tunnel toegenomen? Is daar een verklaring voor te geven?
Wat is precies het probleem met de verkeersveiligheid?

Antwoord 4

Nee, er is geen sprake van een significante toename van het aantal incidenten in de
tunnel en er is geen probleem met de verkeersveiligheid.

Vraag 5

Welke rol speelt de boog van de A2 uit de richting van Amsterdam naar de A12 richting
Arnhem in het veroorzaken van files? Welke rol speelt de parallelstrook op de A12
bij de afrit Nieuwegein Papendorp?

Antwoord 5

De G-boog is een bekend knelpunt waarbij het verkeer uit de richtingen Amsterdam en
Den Haag richting Arnhem samenkomt. Doordat verkeersstromen hier samenkomen is er
kans op een verminderde doorstroming en daarmee een vergrote kans op files.

De parallelstrook afrit Papendorp speelt geen rol in het veroorzaken van files.

Vraag 6

Klopt het dat er momenteel op drie verschillende plaatsen op de A2 door de tunnel
files ontstaat? Zijn er andere oplossingen te bedenken, bijvoorbeeld het verlagen
van de snelheid om files te verminderen dan wel te voorkomen?

Antwoord 6

Nee, er ontstaan geen files enkel door de aanwezigheid van de Leidsche Rijntunnel.
Files ontstaan door capaciteitsproblemen en incidenten op het netwerk. De aanwezigheid
van de tunnel beperkt de capaciteit niet en heeft ook geen effect op het aantal incidenten.
In z'n algemeenheid kan het verlagen van de maximum snelheid helpen om files te voorkomen
op momenten van drukte. Verlagen van de maximum snelheid helpt ook bij het voorkomen
van ongevallen en bij het beperken van de ernst en dus ook de impact van ongevallen.

Verder heeft de doorstroming van het gehele netwerk in en rondom Utrecht invloed op
files rondom de Leidsche Rijntunnel. De komende jaren wordt met de aanpak van het
project A27/A12 Ring Utrecht ingezet op extra rijstroken en het scheiden van drukke
verkeersstromen, zodat minder files ontstaan en de verkeersveiligheid en bereikbaarheid
toenemen. Daarnaast wordt doorlopend

gekeken naar mogelijkheden om de doorstroming te verbeteren in

de regio Utrecht, ook rond de Leidsche Rijntunnel.

Vraag 7

Waarom heeft Rijkswaterstaat een aantal jaar geleden de keuze gemaakt om een doorgetrokken
streep te plaatsen, die het verkeer dwingt naar één rijstrook over te gaan terwijl
er drie rijstroken liggen? Is het nodig deze doorgetrokken streep te laten liggen?
Zo ja, om welke reden?

Antwoord 7

Ik ga er in mijn beantwoording vanuit dat met de doorgetrokken streep wordt gerefereerd
aan de doorgetrokken streep bij de afrit Papendorp Nieuwegein. Deze doorgetrokken
streep is aangebracht om vroegtijdig verkeer al «te dwingen» de juiste strook te kiezen.
Zo zal het verkeer aansluiten bij de verkeersstroom op de parallelbaan richting Arnhem
of richting Papendorp/Nieuwegein. Daarmee worden mogelijke conflicten tussen kruisend
verkeer voorkomen. Indien deze doorgetrokken streep wordt weggehaald, zou dit tot
meer kruisend verkeer leiden en daarmee tot een grotere kans op incidenten en files.
Zodoende ben ik er geen voorstander van om hier een wijziging in aan te brengen.

Vraag 8

Kunt u een oordeel geven over de effectiviteit van het tunneldoseren in de Leidsche
Rijntunnel? Welk alternatief is denkbaar?

Antwoord 8

Voor een oordeel over de effectiviteit van het tunneldoseren in de Leidsche Rijntunnel
verwijs ik naar antwoord 2.

Er is onderzoek (2017) gedaan naar optimalisatiemaatregelen rondom tunneldoseren zelf.
Het onderzoek leidt tot de conclusie, dat de optimalisatiemaatregelen in zeer beperkte
mate bij kunnen dragen aan het verminderen van het negatieve effect van doseren op
de doorstroming. Om deze reden vind ik het doorvoeren van de optimalisatiemaatregelen
niet doelmatig. De enige aanpassing uit dit onderzoek waar wel invulling aan is gegeven
is het flexibeler omgaan met de filevrije-zone. Na 2 maanden proefdraaien bleek dit
effect echter negatief, waarna is besloten om deze aanpassing stop te zetten.

Verder heeft de doorstroming van het gehele netwerk in en rondom Utrecht invloed op
files rondom de Leidsche Rijntunnel. In het antwoord op vraag 6 geef ik aan dat het
project A27/A12 Ring Utrecht in aanpassingen hier in voorziet.

Vraag 9

Kan een sprinklerinstallatie werkelijk een einde maken aan het tunneldoseren? Wat
zijn de kosten van een dergelijke installatie? Zijn daar al acties voor genomen?

Antwoord 9

Ik ga er in mijn beantwoording vanuit dat met een sprinklerinstallatie wordt gerefereerd
aan het watermistsysteem waar eerdere correspondentie met uw Kamer over is geweest.
Als er een watermistsysteem zou worden aangebracht, dan nog zou tunneldosering nodig
zijn om de juiste mate van veiligheid aan de weggebruikers te bieden.

Uit onafhankelijk onderzoek bleek dat de kosten van een watermistsysteem in 2016 geschat
zijn op 25 tot 35 miljoen euro.

Dit onderzoek heeft gekeken naar de maatschappelijke baten en kosten van een watermistsysteem.
Uit dit onderzoek is gebleken dat de maatschappelijke baten van een watermistsysteem
niet opwegen tegen de kosten. Het alsnog inbouwen van een watermistsysteem is daarom
niet doelmatig. De bevindingen zijn unaniem overgenomen door de betrokken partijen
(Veiligheidsregio Utrecht, gemeente Utrecht en Rijkswaterstaat).