Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Eijs over het bericht ‘Ramen in gebouw ministerie springen kapot’

Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
1 oktober 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ramen in gebouw ministerie springen kapot»1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

In hoeverre levert de situatie gevaar op voor de gebruikers van het pand?

Antwoord 2

De situatie levert geen gevaar op voor de gebruikers van het pand. De ruitbreuken
betreffen alleen de buitenruiten van de atria aan de noordzijde van het gebouw en
niet de binnenruiten van het isolatieglas. Een gespecialiseerd adviesbureau heeft
op 31 juli jl. in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf onderzoek gedaan naar de risico’s
op letselschade in de huidige situatie en constateerde dat er op basis van de huidige
situatie geen aanwijzingen zijn om aan de kwaliteit van de binnenruiten te twijfelen.
Om die reden zijn geen voorzieningen aan de binnenzijde noodzakelijk.

Vraag 3

Welke maatregelen zijn en worden er getroffen om deze gevaren zo snel mogelijk te
verhelpen?

Antwoord 3

De gebarsten buitenruiten zijn verwijderd. In november worden deze vervangen. Voor
de risico’s die samenhangen met de ruitbreuken is uit voorzorg een calamiteitenplan
opgesteld om de veiligheid te waarborgen. Centraal daarin staat de afsluiting van
de onderdoorgang Rijnstraat 8 bij windkracht 7 of hoger. De uitgang van de Koningstunnel
is tijdelijk overkapt. Onderzocht wordt welke tijdelijke en vervolgens permanente
maatregelen getroffen kunnen worden om de veiligheidsrisico’s en de hinder die samenhangen
met de ruitbreuken verder te voorkomen.

Vraag 4

Wat is het tijdspad voor het onderzoek door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) naar de
oorzaak van het barsten van de glasplaten en kunnen de uitkomsten van dit onderzoek
met de Kamer worden gedeeld?

Antwoord 4

Nadat op 24 en 26 juli jl. een derde en een vierde ruit zijn gebarsten bij Rijnstraat
8 heeft het Rijksvastgoedbedrijf op 29 juli jl. een opdracht verstrekt aan een gespecialiseerd
adviesbureau. Op 31 juli jl. is door het bureau onderzoek gedaan en op 2 augustus
jl. leverde dit bureau een conceptnotitie op. Op grond daarvan heeft het RVB consortium
PoortCentraal (verantwoordelijk voor bouw en exploitatie) aangesproken en in gezamenlijkheid
met de gemeente Den Haag (verantwoordelijk voor de openbare ruimte) maatregelen getroffen.
De definitieve versie van de notitie (20 augustus jl.) is als bijlage bijgesloten
2.

Vraag 5

Is het risico op het huidige verschijnsel voldoende onderkend en ondervangen in de
huidige regelgeving? Zo ja, is voldaan aan deze regelgeving? Zo nee, moet de regelgeving
niet worden aangepast?

Antwoord 5

Bekend is dat in dit type glas onzuiverheden kunnen zitten die onder invloed van omgevingsfactoren,
zoals warmte, tot glasbreuk kunnen leiden. Om te kunnen voldoen aan de geldende NEN-norm
moeten deze glasplaten een hittetest hebben ondergaan. Hiervoor zijn de bijbehorende
documenten afgegeven. Een dergelijke test is erop gericht glasplaten met onzuiverheden
te elimineren. Toch kan het voorkomen dat een enkele glasplaat door deze test komt,
ook al bevat het dit soort onzuiverheden. Omdat in het geval van de Rijnstraat relatief
veel ruiten zijn gebarsten, wordt nader onderzoek verricht naar mogelijke oorzaken
en risico’s. Vanwege dit lopende onderzoek is het nog te vroeg om te concluderen dat
regelgeving aangepast moet worden.

Vraag 6

In hoeverre heeft er bij oplevering van het gebouw toezicht plaatsgevonden door of
in opdracht van het RVB naar de bouwkundige staat en veiligheid van het gebouw?

Antwoord 6

Contractueel is overeengekomen dat er een hoofdconstructeur, in dit geval PoortCentraal,
verantwoordelijk is voor bouwkundig toezicht. Voor de (brand)veiligheid en beveiliging
zijn voor oplevering integrale testen uitgevoerd, die succesvol zijn verlopen. Daarnaast
is risicogestuurd getoetst, wat inhoudt dat die onderdelen zijn getoetst waar risico’s
werden voorzien. Dit betreft bijvoorbeeld de constructie van de dragende kolommen
van de onderdoorgang en de energieprestatie van het gebouw. Dit is in overeenstemming
met het contract tussen het RVB en PoortCentraal.

Vraag 7

Zijn de risico’s op het breken en vallen van het veiligheidsglas in het vergunningentraject
of het toezicht daarop naar voren gekomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Zowel in het vergunningentraject als in het toezicht daarop zijn de risico’s op het
eventueel breken en vallen van het veiligheidsglas niet naar voren gekomen. Omdat
het glas voorzien was van de vereiste documenten was hier ook geen aanleiding toe.

Vraag 8

In hoeverre zijn er andere risico’s voor de veiligheid van het gebouw gesignaleerd,
en welke mitigerende maatregelen zijn daarop getroffen?

Antwoord 8

Sinds de ingebruikname zijn er, naast de ramen, drie risicovolle situaties gesignaleerd
waarover uw Kamer al eerder is geïnformeerd:

De onderdoorgang Rijnstraat 8 bleek na oplevering te glad na regen, waardoor voetgangers
konden uitglijden. Inmiddels is de onderdoorgang opnieuw aangelegd met klinkers, opgeruwde
stoepdelen en een verbeterde waterafvoer;

De treden van de designtrappen hadden een opstaand randje en een leuning die onvoldoende
grip gaf, waardoor gebruikers mogelijk zouden kunnen struikelen, wat in enkele gevallen
ook is gebeurd. De eerste trappen zijn inmiddels aangepast. Op 14 oktober 2019 zullen
alle trappen zijn aangepast;

Rijnstraat 8 heeft breedplaatvloeren. Uit voorzorg geldt voor het nieuwe aangebouwde
deel als algemene beheersmaatregel dat de vloerbelasting niet mag toenemen. Dat houdt
onder meer in dat specifiek voor Rijnstraat 8 wordt geadviseerd geen bijeenkomsten
van 30 personen of meer op de werkverdiepingen te organiseren en geen extra gewicht
toe te voegen in de vorm van stapels printpapier, extra kasten, enz. Voor enkele ruimten
geldt een separate gebruiksbeperking. Voor de zekerheid wordt door floormanagers hierop
toegezien. Hiermee is, in afwachting van herstelmaatregelen, een veilig gebruik gewaarborgd.

Vraag 9

In hoeverre is er bij de renovatie van Rijnstraat 8 rekening gehouden met de weersomstandigheden
op de locatie en zijn de aan het pand gestelde veiligheidseisen zwaar genoeg om deze
weersomstandigheden te weerstaan?

Antwoord 9

Bij elk bouwwerk dat wordt aanbesteed, dus ook bij Rijnstraat 8, is het uitgangspunt
dat het altijd moet voldoen aan de voorschriften uit het Bouwbesluit. Daarin zijn
ook criteria opgenomen over de weersomstandigheden die een pand moet kunnen weerstaan.

Vraag 10

Welke lessen heeft het RVB getrokken uit de casus rondom de Hoftoren in 2008 en hoe
is het mogelijk dat er na deze casus nogmaals problemen ontstaan bij Rijksgebouwen
onder bepaalde weersomstandigheden?3

Antwoord 10

Beide casussen zijn niet vergelijkbaar. Bij de Hoftoren ging het om aluminium beplatingen
die onvoldoende waren geborgd. In de Rijnstraat gaat het om geleverde ruiten waarin,
zoals uit het genoemde notitie blijkt, ondanks de uitgevoerde testen en de daarbij
horende documentatie, onzuiverheden zitten die tot breuken hebben geleid.

Vraag 11, 12 en 13

Hoe verhoudt de keten van regelgeving en toezicht op bouwveiligheid zich tot de recente
gebeurtenissen bij de Rijnstraat 8 en het AFAS-stadion?

Waar zitten volgens u eventuele zwakke schakels in de keten van regelgeving en toezicht
op bouwveiligheid die geleid kunnen hebben tot de huidige gevaarlijke situaties?

Welke inspanningen doet u om deze zwakke schakels te versterken om dergelijke incidenten
zo goed als mogelijk te voorkomen in de toekomst?

Antwoord 11, 12 en 13

Op dit moment is nog onduidelijk wat de oorzaak is geweest van het instorten van het
dak van het AFAS-stadion. Dit moeten de onderzoeken van Royal HaskoningDHV en de Onderzoeksraad
voor Veiligheid uitwijzen. Zodra er meer bekend is, zal de Minister van BZK zich beraden
op mogelijke stappen. Door de Minister van BZK zijn overigens al acties genomen in
relatie tot de bouwveiligheid. Zij heeft uw Kamer hierover geïnformeerd op 29 oktober
2018 (TK 28 325, nr. 178) in reactie op het rapport «Bouwen aan constructieve veiligheid – lessen uit de instorting
parkeergebouw Eindhoven Airport» uit oktober 2018 van de Onderzoeksraad. De ketenpartners,
zijn hierover een reactie aan de Onderzoeksraad aan het voorbereiden. In oktober zullen
deze partijen de Onderzoeksraad daarover informeren.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden Nijboer en
Kuiken (beide PvdA), ingezonden 15 augustus 2019 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 169).