Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Lodders en Van Weyenberg over het bericht ‘Fiscaal verdrag drijft Amerikanen in Nederland tot wanhoop’

Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 4 juli 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Fiscaal verdrag drijft Amerikanen in Nederland tot
wanhoop»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u een terugkoppeling geven van het gesprek dat u in mei heeft gehad in de Verenigde
Staten?

Antwoord 2

Ik heb in de Verenigde Staten over de FATCA-problematiek gesproken op ambtelijk en
politiek niveau met het Department of Treasury, de IRS en met Congress leden en hun
staf. In deze gesprekken heb ik aandacht gevraagd voor de impact van de Amerikaanse
(belasting)regelgeving op Nederlandse inwoners en voor de problemen die banken ondervinden
met de naleving van de verplichtingen onder FATCA. In die gesprekken heb ik een aantal
suggesties gedaan over hoe de problematiek die de FATCA regelgeving oplevert voor
Nederlandse inwoners met de Amerikaanse nationaliteit kan worden verzacht. Specifiek
is gesproken over aanpassingen in de SSN/TIN aanvraagprocedure, over de procedure
om afstand te doen van de Amerikaanse nationaliteit, over knelpunten in de FATCA-regelgeving
(zoals het eindigen van de huidige overgangsregeling eind 2019) en over het belang
voor banken over meer duidelijkheid rondom het begrip significant non compliance. Alle gesprekspartners erkennen de problemen die spelen en zijn bereid na te denken
over maatregelen. In samenspraak zijn het Department of Treasury en de IRS bereid
om binnen bestaande wet- en regelgeving op zoek te gaan naar oplossingen. Mijn gesprekspartners
spraken de verwachting uit om na de zomer duidelijkheid te geven over eventuele maatregelen.

In het verlengde van de FATCA problematiek is ook nog gesproken over de gevolgen van
de Amerikaanse belastinghervorming voor kleine Nederlandse bedrijven. Specifiek is
gesproken over de Amerikaanse transitiebelasting, die als doel heeft om voorafgaand
aan de overgang naar een territoriaal stelsel de (nog) niet gerepatrieerde winsten
van multinationals in een keer in de Amerikaanse heffing te betrekken. Deze heffing
kan een onevenredige impact hebben op in Nederland wonende Amerikaanse onderdanen
die een eigen bedrijf hebben.

Vraag 3

Bent u bekend met het aantal Nederlandse «Accidental Americans» dat nog niet beschikt
over een US TIN/SSN (Taxpayer Identification Number/Social Security Number) per 1 juni
2019?

Antwoord 3

De omvang van deze groep op 1 juni 2019 is mij niet bekend. Wel kan ik u de volgende
gegevens melden. Uit onderzoek van de NVB bij 5 banken, waaronder de 3 grootbanken,
is gebleken dat binnen de groep te rapporteren US persons een groep is te identificeren
met als kenmerken: wonen in Nederland en te rapporteren op basis van een «US place
of birth». Alhoewel binnen deze groep ook «echte» Amerikanen zitten die (tijdelijk)
in Nederland wonen, is dit op basis van de beschikbare gegevens de meest geschikte
manier om een inschatting te maken van de in de vraag bedoelde groep. Deze groep bestaat
uit ruim 4.000 personen, van wie een kwart nog geen US TIN/SSN bezat op 31 december
2018. Deze groep van ongeveer 1.000 personen kan op termijn nog iets groter worden
omdat door 4 van de 5 banken uit dit onderzoek alleen personen gerapporteerd worden
met een banksaldo van 50.000 dollar. Het kan dus zijn dat inwoners van Nederland met
de Amerikaanse nationaliteit op enig moment alsnog verzocht worden door hun bank om
een US TIN/SSN aan te leveren.

Vraag 4

Kunt u aangeven of het mogelijk is dat deze gehele groep personen nog voor de deadline
van 1 oktober een SSN ontvangt? Zo ja, moeten de mensen dit individueel regelen of
kan de overheid daarbij helpen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Ik kan geen garanties geven of en hoe snel de Amerikaanse overheid SSN-nummers afgeeft.
Zoals de leden Lodders, Van Weyenberg en Slootweg aangeven in hun Kamervragen van
18 februari 2019 kan de doorlooptijd in specifieke situaties oplopen tot 9 maanden
indien sommige relevante documenten nog niet beschikbaar zijn.

Mijn ministerie heeft de afgelopen jaren voortdurend aandacht gevraagd voor de toegankelijkheid,
snelheid en complexiteit van de aanvraagprocedure bij de Amerikaanse ambassade en
het consulaat. De aanvraag van het SSN-nummer zelf blijft een individuele verantwoordelijkheid.

Vraag 5

Is het al mogelijk dat banken kunnen volstaan met het rapporteren van de geboortedatum
in plaats van een SSN, zoals u heeft aangegeven in uw antwoord op eerdere Kamervragen?2

Antwoord 5

Op grond van het huidige overgangsrecht is dat mogelijk. Dit overgangsrecht loopt
eind van dit jaar af. Ik heb expliciet gesproken over een mogelijke verlenging van
dit overgangsrecht met de Amerikanen tijdens mijn bezoek aan de VS. Een verlenging
van de transitieperiode waarin banken kunnen volstaan met het rapporteren van de geboortedatum
in plaats van een SSN, wordt echter niet voorzien door de VS. Wel wordt gekeken naar
de mogelijkheden om de aanvraagprocedure SSN te vereenvoudigen en te verkorten.

Vraag 6

Wat bent u voornemens te doen om te voorkomen dat deze groep Nederlanders, waaronder
veel ondernemers, per 1 oktober zonder bankrekening zit?

Antwoord 6

De klantrelatie tussen een bank en een cliënt is allereerst een privaatrechtelijke
aangelegenheid tussen deze twee partijen. In die relatie speelt de overheid een beperkte
rol. Bij het aangaan en continueren van een klantrelatie moet daarnaast de geldende
wet- en regelgeving in acht worden genomen. Daarbij is wel een rol voor de overheid
weggelegd.

Zoals aangegeven in mijn antwoorden op Kamervragen van 18 maart 20193 ben ik bekend met het feit dat banken brieven met een steeds indringender toon aan
hun rekeninghouders sturen over FATCA. In deze brieven vragen zij hun rekeninghouders
die kwalificeren als US Person om extra gegevens – zoals hun Amerikaanse burgerservicenummer
(US TIN of SSN) – aan te leveren. Banken hebben immers de verplichting om gegevens
te verzamelen over alle US Persons die een rekening bij deze bank aanhouden. Financiële
instellingen vrezen dat bij het niet volledig voldoen aan de Amerikaanse verplichtingen,
de Amerikaanse autoriteiten de Nederlandse financiële instelling als significant non compliant zullen aanmerken en vrezen dat als gevolg daarvan forse (Amerikaanse) sancties worden
opgelegd.

Ik snap de onzekerheid van de financiële instellingen. Tegelijkertijd deel ik de angst
dat – als gevolg van missende TIN/SSN’s – onverwijld forse Amerikaanse sancties worden
opgelegd niet. Allereerst is in de gesprekken bevestigd dat bij eventuele tekortkomingen
eerst consultatie plaatsvindt tussen de bevoegde autoriteiten van de VS en dat er
altijd een periode van 18 maanden geldt om eventuele tekortkomingen in de gegevensuitwisselingen
te herstellen. Significant non compliance en eventuele sancties zijn een echt ultimum
remedium: het gezamenlijke doel is om belastingontduiking (het doelbewust niet betalen
van belasting) tegen te gaan. In het verlengde daarvan zal – bij een eventuele consultatie
tussen bevoegde autoriteiten – de Nederlandse opstelling zijn dat het niet voor de
hand ligt dat missende TIN/SSN’s van personen die geen materiële belastingschuld hebben
in de VS zullen leiden tot significant non compliance. Daarbij heb ik bij de VS aangedrongen om meer duidelijkheid te verstrekken wanneer
er in hun ogen mogelijk sprake is van significant non compliance. Verder hoeven rekeningen met een saldo van minder dan 50.000 dollar (peildatum 31 december)
niet gerapporteerd te worden. Missende TIN/SSN’s voor deze rekeningen spelen geen
rol bij mogelijke significant non compliance.

In het verlengde van bovenstaande redenatie liggen de verplichtingen die financiële
instellingen hebben op het gebied van basisbetaalrekeningen (op grond van een geïmplementeerde
Europese richtlijn). Op grond hiervan zijn banken in Nederland – kort samengevat –
verplicht om een basisbetaalrekening aan te bieden, tenzij er een weigeringsgrond
van toepassing is. Een basisbetaalrekening is – kort gezegd – een betaalrekening waarbij
geen debetstand mogelijk is. Het enkel ontbreken van een US TIN/SSN vormt voor de
toepassing van deze wetgeving geen weigeringsgrond en kan daarmee geen aanleiding
zijn om een basisbetaalrekening te weigeren of op te zeggen. Ik verwijs voor een nadere
duiding naar de antwoorden op Kamervragen van 18 maart 2019.4

Vraag 7

Herkent u zich in het beeld, geschetst door American Overseas, dat de informatievoorziening
vanuit de overheid onvoldoende was? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Ik kan mij voorstellen dat het voor Nederlanders die ook de Amerikaanse nationaliteit
hebben lastig kan zijn om te voldoen aan de Amerikaanse regelgeving. Dat is complex
en in sommige situaties onverwacht. Het is daarbij echter lastig voor de Nederlandse
overheid om te adviseren hoe deze groep moet voldoen aan Amerikaanse regelgeving, zoals de Amerikaanse belastingaangifte.

De problematiek staat echter scherp op mijn radar en we doen wat we kunnen. Ik betrek
daarbij ook de relevante partijen. Het Ministerie van Financiën heeft regulier en
goed contact met belangenorganisaties van Nederlanders die ook de Amerikaanse nationaliteit
hebben, waaronder Americans Overseas. Bij deze contacten worden ook de contacten met
Nederlandse banken en hun belangenvertegenwoordigers betrokken. Ik heb vertegenwoordigers
van deze groepen ook persoonlijk gesproken in voorbereiding op mijn bezoek aan de
VS.

Vraag 8

Welke stappen heeft u in Europees verband gezet om de situatie van de Accidental Americans
aan te kaarten? Met welke andere landen trekt u op om tot een oplossing te komen met
de Verenigde Staten?

Antwoord 8

Op initiatief van Nederland is in 2017 in Europees verband een brief gestuurd richting
de VS. Zoals ook aangegeven in antwoord op eerdere Kamervragen bestond er in de afgelopen
periode in Europees verband weinig belangstelling om een nieuwe gecoördineerde actie
op poten te zetten. Daarom heeft Nederland zelf initiatief genomen en heb ik zelf
besloten deze problematiek aan te kaarten in Washington. We proberen de Nederlandse
acties zo veel mogelijk af te stemmen met andere landen. Frankrijk is met Nederland
het land dat het meest actief is richting de VS. Nederland en Frankrijk trekken samen
op richting de Amerikaanse autoriteiten.

Medio juli staat FATCA weer geagendeerd tijdens een raadsvergadering in Brussel. Daarbij
zal vanuit Nederlandse zijde terugkoppeling gegeven worden van mijn recente bezoek
en de andere contacten die we hebben gehad met de Amerikaanse autoriteiten. Ook zal
daarbij een nieuwe poging worden gewaagd om opnieuw te komen tot een gecoördineerde
actie in Europees verband.