Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Gijs van Dijk over jonge maaltijdkoeriers die op grote schaal ’s avonds werken

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
23 mei 2019).

Vraag 1

Kent u het bericht «Verboden arbeid: jonge maaltijdbezorgers te laat aan het werk»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het, zoals RTL Nieuws uit haar steekproef laat blijken, dat er in de maaltijdbezorging,
ondanks het wettelijke verbod, veel 15-jarigen ’s avonds, na 19 uur, aan het werk
zijn? Hoe kijkt u aan tegen het feit dat deze 15-jarigen soms zelfs tot 22 uur aan
het werk zijn?

Antwoord 2

Dat maaltijdbezorgers van 15 jaar soms tot 22.00 uur nog aan het werk zijn, is in
strijd met de regelgeving. De Inspectie SZW houdt hier toezicht op.

Kinderen van 15 jaar mogen buiten schooltijd en in de vakanties werken. Maar er gelden
wel strikte regels voor werktijden en rusttijden. Deze zijn ter bescherming van kinderen
extra streng. Kinderen van 15 jaar mogen op een schooldag maximaal 2 uur werken en
op een weekend/vakantiedag 8 uur. Daarnaast is van belang dat kinderen van 15 jaar
recht hebben op minimaal 12 uren onafgebroken rust per dag. Op schooldagen is dat
in elk geval tussen 19.00 en 7.00 uur en in vakanties tussen 21.00 en 7.00 uur.

Vraag 3

Bent u ook van mening dat het onwenselijk is dat maaltijdbezorgers onder enorme tijdsdruk
moeten werken, zeker als het om 15-jarigen gaat? Ziet u hier ook een verband tussen
het hoge aantal verkeersongelukken en het vaak onder tijdsdruk, door zeer jonge maaltijdbezorgers,
moeten werken? Gaat u de wijze van betalen, via stukloon, en de bonussen voor snel
en veel bezorgingen aanpakken, zodat maaltijdbezorgers zeker kunnen zijn van veilige
werkomstandigheden?

Antwoord 3

Maaltijdbezorgers moeten veilig hun werk kunnen doen. Werken onder hoge tijdsdruk
bij het bezorgen van maaltijden, terwijl men deelneemt aan druk verkeer vormt een
gevaar voor de veiligheid. Dat geldt zeker voor 15-jarigen, die enkel lichte werkzaamheden
mogen verrichten die geen gevaar opleveren. Zie verder de beantwoording onder vraag
6.

De Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (hierna: Wml) biedt werknemers en opdrachtnemers
de zekerheid dat voor ieder gewerkt uur gemiddeld ten minste het minimumloon of minimumjeugdloon
wordt betaald, ook als er een stukloon is overeengekomen. Dat geldt zowel voor arbeid
verricht in een dienstbetrekking als voor arbeid verricht op basis van een overeenkomst
van opdracht, tenzij die is aangegaan in de uitoefening van bedrijf of in de zelfstandige
uitoefening van beroep. Stukloon heeft daardoor feitelijk alleen nog betekenis voor
het deel van het loon boven het wettelijk minimumloon. Maaltijdbezorgers die worden
aangemerkt als werknemer of die werken op basis van een overeenkomst van opdracht
moeten per gewerkt uur gemiddeld ten minste het wettelijk minimumloon verdienen. Uit
de administratie van de werkgever of opdrachtgever moet blijken dat gemiddeld minstens
het minimumloon is betaald voor het aantal gewerkte uren. Werkgevers en opdrachtgevers
zijn primair verantwoordelijk voor de naleving van de arbeidswetgeving. De Inspectie
SZW houdt risicogericht toezicht op naleving van de arbeidswetgeving, zoals de Wml.

Vraag 4, 5

Hoe vaak heeft de Inspectie SZW controles uitgevoerd in deze sector? Hoeveel overtredingen
en boetes zijn er geconstateerd? Is dit een reden voor u om de maaltijdbezorging aan
te merken als een risicosector?

Gaat u de Inspectie SZW vragen om, naast een onderzoek over de vele ongelukken met
maaltijdbezorgers, ook een onderzoek te starten over de leeftijdseisen binnen de maaltijdbezorging?

Antwoord 4, 5

Controles in de horecasector op overtreding van de arbeidswetgeving worden door de
Inspectie SZW niet systematisch geregistreerd naar de categorie van maaltijdbezorgers.
Er zijn in 2018 wel meldingen binnengekomen over arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden
die te maken hebben met situaties rondom de (maaltijd)bezorging. Er is 1 boete opgelegd.
De Inspectie SZW heeft aanleiding gezien om deze sector actief te gaan volgen in het
project Afhaal- & Bezorgrestaurants. Het project richt zich speciaal op jeugdigen
en kinderen die werkzaam zijn binnen deze sector. In het kader van dit project zullen
circa 100 interventies worden uitgevoerd waarbij nauw wordt samengewerkt met (keten)partners.
Het gaat hierbij om reguliere inspecties en ATW beleidsinspecties, maar ook om flyers
die aan werkgevers en werknemers worden verstrekt bij bedrijfsbezoeken. Op basis van
de bevindingen van de Inspectie SZW zal ik, zoals bedoeld in de vraag, bezien of er
aanvullend onderzoek nodig is.

Vraag 6

Valt volgens u maaltijdbezorging onder lichte arbeid? Met andere woorden, vindt u
dat 15-jarigen maaltijden mogen bezorgen? Vindt u dat de leeftijdsgrens voor maaltijdbezorgers
eventueel omhoog zou moeten gaan?

Antwoord 6

Voor de vraag of er sprake is van toegestane arbeid voor een 15-jarige zal gekeken
worden naar de omstandigheden van het concrete geval. Het kan niet in zijn algemeenheid
gezegd worden dat het bezorgen door een 15-jarige per definitie verboden is. Kinderen
van 15 jaar mogen alleen lichte arbeid uitvoeren. De werkzaamheden mogen niet te zwaar
zijn, geen gevaar opleveren en niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Daaronder
valt bijvoorbeeld het bezorgen van kranten. Bij maaltijdbezorging zal er vaak sprake
zijn van het werken onder tijdsdruk. Ook kunnen zaken zoals ondeugdelijke fietsen,
deelname aan het verkeer onder tijdsdruk, drukte van het verkeer, tijdstip van bezorging,
weersomstandigheden, de af te leggen afstand en het type omgeving (rustige woonwijk,
drukke stad, bezorgen in het buitengebied) een rol spelen. Dit zijn aspecten die het
werk gevaarlijk en daarmee voor kinderen verboden maken.

Vraag 7

Klopt het dat de term «lichte arbeid» moeilijk handhaafbaar is voor de Inspectie SZW?
Bent u bereid om hier een betere invulling aan te geven, zodat het beter handhaafbaar
is voor de Inspectie SZW?

Antwoord 7

Het beoordelen van lichte arbeid voor jongeren van een bepaalde leeftijd is voor de
Inspectie SZW in concrete gevallen goed mogelijk. Omstandigheden van het werk bepalen
de risico’s en de toelaatbaarheid.