Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Dam over het bericht 'Zelfstandige tolken met uitsluiting bedreigd'

Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 16 april 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Zelfstandige tolken met uitsluiting bedreigd»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u het proces uiteenzetten hoe u de tolk- en vertaaldiensten afneemt?

Antwoord 2

In de huidige situatie is circa de helft van de tolkdiensten voor de rijksoverheid
aanbesteed en verloopt de dienstverlening voor tolk- en vertaaldiensten via intermediairs.
De overige tolkdiensten worden nu nog rechtstreeks ingekocht door een aantal rijksoverheidsdiensten.
Onder de aangepaste Europese richtlijn betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten,
geïmplementeerd in de nieuwe Aanbestedingswet, is het op de huidige wijze rechtstreeks
contracteren van tolken en vertalers niet langer toegestaan. Voor de toekomstige situatie
geldt daarom dat alle tolk- en vertaaldiensten bij de rijksoverheid worden aanbesteed.
De aanbestedingen zullen zodanig (opnieuw) worden ingericht, dat niet alleen alle
inkoop rechtmatig verloopt, maar tevens de ontwikkeling van een gezonde markt en transparant
speelveld voor intermediairs en tolken en vertalers gestimuleerd wordt. Daarbij krijgt
borging van de positie van de zzp’er aandacht en wordt ingezet op innovatie en kwaliteit.2 Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar mijn brief van 5 april 2019, waarin
ik u heb geïnformeerd over de vernieuwde systematiek voor tolkdiensten bij de rijksoverheidsdiensten.3

Vraag 3

Klopt de berichtgeving dat beëdigde tolken, die opdrachten uitvoeren voor u, hun diensten
uitsluitend kunnen verlenen via enkele commerciële bemiddelingsbureaus? Zo ja, waarom
is dat zo?

Antwoord 3

Het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv) is ingesteld om de kwaliteit en integriteit
van tolken en vertalers werkzaam in het justitiële domein te borgen. Op basis van
de Wet beëdigde tolken en vertalers dient een aantal aangewezen organisaties tolken
en vertalers uit het Rbtv in te zetten. Het register is publiek raadpleegbaar en staat
los van de wijze van inkoop.

Zoals onder vraag 2 toegelicht vindt de inkoop nu nog zowel via intermediairs als
rechtstreeks plaats, maar is het voor overheidsdiensten onrechtmatig om tolken rechtstreeks
te contracteren. In de vernieuwde systematiek zal alle dienstverlening worden aanbesteed.
In mijn brief van 5 april jl. beschrijf ik dat de intermediairs, geselecteerd via
de aanbestedingen, hiermee in de vernieuwde systematiek een belangrijke plaats innemen.
Waar in de huidige situatie nog sprake is van een beperkte markt, stimuleren we in
de vernieuwde systematiek een groter aantal intermediairs om actief te worden op de
markt van overheidsaanbestedingen. Zo verstevigen we de positie van tolken in relatie
tot de intermediairs en ontwikkelen we een gezonde markt.

Vraag 4

Herkent u de zorgen, die geuit worden in het artikel, over dit nieuwe aanbestedingsproces
en dat dit gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van de diensten van tolken en vertalers?

Antwoord 4

De rijksoverheid is een grote afnemer van tolk- en vertaaldiensten op een relatief
kleine markt. Dit vraagt om een bewuste invulling van de rol als professioneel opdrachtgever.
Ik herken de zorgen van de beroepsgroep en met de vernieuwde systematiek worden deze
zorgen geadresseerd. Er worden heldere kwaliteitseisen geformuleerd bij de aanbesteding
en kwaliteit weegt zwaarder dan prijs bij gunning. Het voldoen aan het gevraagde niveau
van tolken en vertalers is een van de kwaliteitseisen, evenals het structureel aanleveren
van informatie over de geleverde diensten. Zo kunnen de doelstellingen gemonitord
worden die in de aanbesteding gesteld zijn.

Vraag 5

Klopt het dat zelfstandige tolken en vertalers gedwongen worden een bepaalde raamovereenkomst
met deze commerciële partijen te tekenen? Waarom kunnen zelfstandige tolken en vertalers,
al dan niet in collectief, niet zelf meedingen naar de vertaaldiensten?

Antwoord 5

Een dergelijke overeenkomst is primair een zaak tussen de betreffende zelfstandige
(tolk) en intermediair. Een belangenorganisatie als ZZP Nederland richt zich derhalve
terecht tot de intermediairs wanneer, zoals in dit geval tolken een bepaalde handelwijze
van intermediairs ter discussie stellen. Ik ga ervan uit dat intermediairs serieus
met deze kritiek omgaan. Ook zal ik in de aankomende overheidsaanbestedingen het belang
van goed opdrachtgeverschap en ruimte voor ondernemerschap voor de zzp’er benadrukken.

Het staat elke partij vrij om in te schrijven op aanbestedingen van de rijksoverheid.
Op basis van de eisen die de rijksoverheid in de aanbesteding stelt aan de dienstverlening
kan elke potentiele partij hiertoe een eigen afweging maken. Dit geldt ook voor een
eventueel collectief zelfstandige tolken. Zoals onder vraag 2 toegelicht is het op
de huidige wijze direct contracteren van individuele tolken niet langer toegestaan.

Net als nu voor een groot deel van de overheidsdienstverlening reeds het geval is,
betreft het aanbesteden van tolk- en vertaaldiensten het geheel van bemiddeling en
planning van deze dienstverlening, de bijbehorende administratieve processen en het
optimaliseren en vernieuwen van de dienstverlening. Zoals toegelicht in bovengenoemde
brief van 5 april jl. stimuleren we een groter aantal partijen actief te worden op
de markt van overheidsaanbestedingen. Dit bereiken we door onze opdrachten gevarieerd
en in niet te grote volumes op de markt te zetten. Door de variatie in de opdrachten
worden de aanbestedingen ook aantrekkelijker voor nieuwe partijen.