Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden : Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden

36 600
XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII)
voor het jaar 2025

36 600
VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie en Veiligheid
(VI) voor het jaar 2025

Nr. 58 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Vastgesteld 8 november 2024

De vaste commissie voor Digitale Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van
dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst
van vragen met de daarop gegeven antwoorden voor zover het onderwerpen betreft die
zien op digitalisering.

De vragen zijn op 7 oktober 2024 voorgelegd aan de Ministers van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Klimaat en Justitie en Veiligheid. Bij
brief van 8 november zijn ze door de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
beantwoord.

Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

De voorzitter van de commissie, Palmen

Adjunct-griffier van de commissie, Muller

Vragen en antwoorden

1.

Welk budget heeft u beschikbaar voor het (onderzoeken en) ontwikkelen van betaalbare
en publieke onderwijssoftware, cf. motie-Kathmann [Kamerstuk 32 761, nr. 277]? Hoe coördineert u dit samen met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(OCW)?

Antwoord

Vanuit de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is hier geen budget
voor gereserveerd. Het ontwikkelen van betaalbare en publieke onderwijssoftware valt
onder de coördinerende verantwoordelijkheid van de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap.

2.

Zijn er budgettaire verschillen voor de prioriteiten gesteld in de (geactualiseerde)
Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren? Zo ja, kunt u uiteenzetten op welke terreinen
de financiering is veranderd?

Antwoord:

Er heeft voor deze begroting géén herprioritering plaatsgevonden ten opzichte van
de Geactualiseerde Werkagenda 2024. Eventuele herprioritering loopt synchroon met
de totstandkoming van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). De NDS bouwt
voort op bestaand beleid, en kijkt daarbij waar prioritering nodig is om als één overheid
de gewenste versnelling vorm te geven. Ik verwacht de NDS in het voorjaar van 2025
te publiceren en met uw Kamer te delen.

3.

Hoeveel geld is begroot voor de bredere agenda «Werk aan Uitvoering»?

Antwoord:

Voor de bredere agenda «Werk aan Uitvoering» is € 37,357 mln. begroot.

4.

Binnen artikel 6.2 is een vermindering van bijna 20 miljoen euro te zien op het opdrachtenbudget
«Informatiesamenleving», als gevolg van reallocaties. Kunt u toelichten wat de specifieke
beleidsdoelen waren die met deze post beoogd werden en welke gevolgen deze mutatie
heeft voor het realiseren van de beleidsdoelen?

Antwoord:

Dit is geen vermindering, maar reallocatie van het budget naar de instrumenten subsidies,
bijdrage aan ZBO’s/RWT’s, bijdrage aan medeoverheden en bijdrage aan agentschappen
om zo de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden. De middelen blijven
behouden voor hetzelfde doel. De reallocatie is binnen artikel 6.2 gebeurd. De beleidsdoelen
zijn: Interbestuurlijke Datastrategie, informatieveiligheid, Werk aan Uitvoering en
Publieke Waarden.

5.

Welke middelen zijn er de komende jaren beschikbaar voor het toegankelijk maken van
overheidsdiensten, -websites en -formulieren? Kunt u inzichtelijk maken welke budgetten
hiervoor worden ingezet? Wordt hier op gekort ten opzichte van de begroting uit 2024?

Antwoord:

In 2025 is er in totaal 8,2 mln euro aan middelen beschikbaar voor de naleving van
de wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid. Ten opzichte van 2024 is het
bedrag 2,4 mln euro minder.

De budgetten die hiervoor worden ingezet, betreffen de beleidsartikelen 6.2, 6.7 en
6.8.

6.

Welke middelen verwacht u nodig te hebben voor het ontwikkelen en uitvoeren van de
Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS)? Uit welke budgetten wordt dit betaald?

Antwoord:

De NDS moet een gezamenlijke strategie worden van één overheid waarmee we werken aan
de overheidsbrede opgaven op het gebied van digitalisering. Daarmee slaan we twee
belangrijke slagen. Ten eerste beogen we bepaalde langlopende problemen op te lossen
die niet vanuit één departement of overheidslaag kunnen worden aangepakt, zoals op
het gebied van gegevensuitwisseling of rondom de verantwoorde inzet van AI. Ten tweede
is het streven bestaande middelen gezamenlijk en gecoördineerd in te zetten, wat ons
meer slagkracht biedt. Bij het uitwerken van de NDS zal moeten blijken welke investeringen
er in de komende jaren nodig zullen zijn.

7.

Wanneer is de eerste brief van het kabinet te verwachten inzake de NDS?

Antwoord:

Ik heb de eerste brief over de NDS op 7 november jl. aan uw Kamer verzonden. Het is
mijn doel de NDS in het voorjaar van 2025 met uw Kamer te delen.

8.

Kunt u toelichten hoe in 2025 de slagkracht van de algoritmetoezichthouder uitgebreid
gaat worden?

Antwoord:

In 2025 zal het jaarbudget van de Directie Coördinatie Algoritmes (DCA) bij de Autoriteit
Persoonsgegevens (AP) worden verhoogd van € 2 mln. in 2024 naar € 3 mln. Als onderdeel
van deze verhoging zullen de lopende activiteiten – zoals sectoroverstijgende risicosignalering
en het komen tot gezamenlijke normuitleg – verder worden geïntensiveerd. Daarnaast
bereidt de DCA zich voor op de Europese AI-verordening. De Ministeries van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Justitie en Veiligheid hebben de
DCA en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) gevraagd om samen met de andere
relevante toezichthouders advies te geven over de inrichting van het toezicht op de
AI-verordening.

9.

Wat is aanvullend nodig om het CIO-stelsel te versterken?

Antwoord:

Om goed beeld te krijgen van wat er nodig is om het CIO-stelsel te versterken is de
Auditdienst Rijk (ADR) gevraagd om een onderzoek te doen naar de implementatie en
de werking van het huidige besluit CIO-stelsel. Dat onderzoek is inmiddels afgerond
en de resultaten hiervan zullen op korte termijn met uw Kamer worden gedeeld, evenals
een advies dat het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) heeft uitgebracht m.b.t. de
versterking van het stelsel.

De rode draad in beide rapporten is dat er veel dingen goed gaan, maar dat er ook
uitdagingen zijn. Die uitdagingen zijn volgens de ADR «geen gevolg van de opzet van
het besluit zelf maar van de praktische invulling ervan». Versterkingen en verbeteringen
kunnen daarom grotendeels worden gerealiseerd binnen de huidige opzet van het besluit.

Ten tijde van het onderzoek zijn er al een aantal verbeteringen doorgevoerd in de
werking van het stelsel. Zo zijn er in het CIO-beraad een aantal «tijdelijke werkafspraken»
als addendum op het CIO-stelsel vastgesteld. Daarmee zijn o.a. de posities van de
(Chief) Data Officers en (Chief) Privacy Officers in het stelsel opgenomen. Ook is
het realiseren van interoperabiliteit tussen departementen toegevoegd als verantwoordelijkheid
van de departementale CIO en is het doen van een uitvoeringstoets bij de totstandkoming
van nieuw beleid verplicht gesteld.

Deze ingezette verbeteringen, aangevuld met de adviezen van de ADR en het AcICT zullen
worden samengebracht tot een algehele herziening van het stelsel. Ik zal u daar in
toekomstige correspondentie over informeren.

Om te kunnen opereren als één overheid is een versterking van het CIO-stelsel niet
voldoende. Het besluit CIO-stelsel heeft immers alleen betrekking op het Rijk. Daarom
zal ik inventariseren wat aanvullend nodig is om te komen tot een stevigere invulling
van de coördinerende rol van BZK. Zie ook mijn antwoord bij de vraag over een supradepartementale
visie op het digitale regievraagstuk.

10.

Kunt u de aanzienlijke verschuiving op het opdrachtenbudget uit artikel 6.2, Overheidsdienstverlening,
informatiebeleid en informatiesamenleving duidelijk toelichten? Kunt u per beleidsdoel
uitleggen welke gevolgen dit de komende jaren heeft voor de realisatie hiervan?

Antwoord:

Zie antwoord op vraag 4.

11.

Kunt u nader aangeven welke maatregelen om verspreiding van desinformatie aan te pakken,
om de weerbaarheid van burgers te vergroten en om kennisontwikkeling ten aanzien van
desinformatie te versterken worden overwogen in de strijd tegen desinformatie en «deepfakes»?

Antwoord:

In juni van dit jaar is de voortgangsbrief over de Rijksbrede aanpak van desinformatie
gedeeld met uw Kamer. De nieuwe acties richten zich op het vergroten van de digitale
weerbaarheid van burgers, het verminderen van desinformatie en AI deepfakes en het
verder ontwikkelen van kennis. Veel van deze nieuwe acties zijn momenteel in ontwikkeling.
Acties bestaan onder andere uit het oprichten van een kennisinstituut, het stimuleren
van onafhankelijke factcheckers op Europees niveau, het toepassen van AI om desinformatie
online tegen te gaan en het onderzoeken van handelsperspectieven voor medische desinformatie.

12.

Kunt u het subsidiebudget uit de post «Overheidsdienstverlening» (artikel 6.2) uitsplitsen
over de beleidsdomeinen Digitale Inclusie, Data, Algoritmen, AI en Publieke Waarden?
Hoe verandert de subsidiëring voor ieder van deze beleidsdomeinen jaarlijks tot en
met 2029?

Antwoord:

Het subsidiebudget uit de post «Overheidsdienstverlening» (artikel 6.2) over de beleidsdomeinen
Digitale Inclusie, Data, Algoritmen, AI en Publieke Waarden is op dit moment nog niet
uit te splitsen. De (her)prioritering op deze beleidsdomeinen loopt op dit moment
nog en zal zijn uitwerking krijgen in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).
Ik verwacht deze in het voorjaar van 2025 te publiceren en met uw Kamer te delen.

13.

Hoeveel subsidie gaat de komende periode per jaar naar de herinzet van digitale apparaten?
Om hoeveel laptops en andere apparaten gaat dit? Welk budget is er nodig om dit structureel
te maken?

Antwoord:

In totaal is er voor het jaar 2025 een bedrag van 5,5 mln euro begroot voor de herinzet
van apparaten. Het bedrag van 5,5 mln euro per jaar is geborgd tot en met het jaar
2031.

Het gaat hierbij om het opschonen en gebruiksklaar maken van apparaten.

Voorts kan ik u melden dat er in het jaar 2024 een start is gemaakt met de herinzet
van apparaten. Uit een verkenning blijkt dat er tussen de 8.000 en 10.000 apparaten
(in potentie) kunnen worden ingezet ter hergebruik.

14.

Kunt u nader toelichten hoeveel middelen er de komende jaren beschikbaar zijn voor
het ontwikkelen van Digitale gemeenschapsgoederen? Welke middelen zijn er gereserveerd
voor de acties aangekondigd in de Kamerbrief Digitale gemeenschapsgoederen (Kamerstuk
26 643, nr. 1057)? Wordt hierop gekort en zo ja, hoeveel geld betreft dit jaarlijks?

Antwoord:

In 2025 zet BZK het beleid ter bevordering van het gebruik en ontwikkeling van digitale
gemeenschapsgoederen voort. Er zal wederom geïnvesteerd worden in alternatieve technologieën
daar waar bestaande aanbieders uitgangspunten als privacy, interoperabiliteit en keuzevrijheid
onvoldoende waarborgen. In dit kader zetten we de oprichting van de European Digital
Infrastructure Consortium (EDIC) voort om Europabreed te kunnen samenwerken aan digitale
gemeenschapsgoederen.

15.

Kunt u de acties uit het beleidsdomein Online Kinderrechten uiteenzetten? Welke middelen
zijn er per jaar beschikbaar voor deze acties? Indien er gekort wordt op bepaalde
acties, kunt u dan inzichtelijk maken welke specifieke projecten of initiatieven minder
geld zullen ontvangen?

Antwoord:

In de bijlage kunt u een overzicht lezen van alle acties uit het beleidsdomein Online
Kinderrechten. Momenteel wordt bezien of kan worden geschoven met budgetten van andere
beleidsacties. Daaruit volgt nog hoeveel middelen er de komende jaren per actie beschikbaar
zullen zijn.

16.

Worden uit het beleidsdoel Online Kinderrechten ook preventieve acties gefinancierd
voor het bestrijden van online kindermisbruik? Op welke manier is het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) betrokken bij de aanpak hiervan, bijvoorbeeld
in het ondersteunen van de organisatie Offlimits?

Antwoord:

Uit het beleidsdoel Online Kinderrechten financiert BZK geen preventieve acties voor
specifiek het bestrijden van online kindermisbruik. BZK ondersteunt Offlimits niet
financieel. De financiering van het bestrijden van online kindermisbruik valt onder
de begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

17.

Welke bijdrage levert het Rijk de komende periode jaarlijks aan medeoverheden voor
het implementeren van Europese datawetgeving, waaronder de Datagovernanceverordening
en de NIS2? Kunt u per relevante wet- en regelgeving aangeven hoeveel medeoverheden
de komende jaren van het Rijk zullen ontvangen en waar u de hoogte van deze bijdrage
op baseert?

Antwoord:

Medeoverheden krijgen de komende periode van het Rijk ondersteuning op verschillende
manieren om Europese datawetgeving te implementeren. Onder Europese datawetgeving
vallen de Open Data Richtlijn, de Datagovernanceverordening en de Dataverordening.

In het kader van de Wet implementatie Open Data Richtlijn, geïmplementeerd in de Nederlandse
Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who), ondersteunt het Rijk medeoverheden middels
de Handleiding bij de Wet hergebruik van overheidsinformatie1. Deze handleiding is geschreven voor en door organisaties die onder de verplichtingen
van de Who vallen. Deze handleiding wordt met medeoverheden, via een open aanpak op
Github, voortdurend geactualiseerd om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en inzichten.

Ter implementatie van de uitvoeringsverordening High Value Datasets, die voortvloeit
uit de Europese Open Data Richtlijn, ondersteunt het Rijk medeoverheden door het mogelijk
maken van kennissessies, een helpdesk, handreikingen, operationeel overleg en het
aanmerkingsregister. Dit wordt georganiseerd door Geonovum in opdracht van het Rijk.
Daarnaast beheert Geonovum in opdracht van het Rijk de standaard voor de metadata
van de High Value Datasets.

Daarnaast ondersteunt het Rijk gemeente door middel van een subsidie ter waarde van
€ 1 mln. aan de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) om implementatiehandreikingen
en tools te ontwikkelen, aan kennisuitwisseling te doen, onderzoek te verrichten naar
de impact van actieve aanbieding van dynamische datasets, standaarden te ontwikkelen
en aan leveranciersmanagement te doen.

Voor de Datagovernanceverordening ondersteunt het Rijk medeoverheden door middel van
de aanwijzing van zogeheten bevoegde organen, zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS), die medeoverheden ondersteunen bij het geven tot toegang tot hergebruik van
beschermde data. De kosten voor het CBS bedragen € 0,3 mln. Dit zijn processen die
medeoverheden daarmee zelf niet hoeven in te richten. Daarnaast komt er een handleiding
om deze overheden te ondersteunen wanneer zij een verzoek tot hergebruik binnen krijgen.
Deze kosten bedragen ruim € 50.000. Een eerste versie van deze handleiding komt begin
2025 beschikbaar.

Bij Dataverordening is ondersteuning van medeoverheden niet aan de orde, omdat zij
niet worden geraakt door de implementatie hiervan.

Het Rijk draagt met bovengenoemde aanpak bij aan de implementatie van diverse Europese
datawetgeving, en werkt interbestuurlijk samen met de medeoverheden. Afzonderlijke
medeoverheden ontvangen hiervoor dus geen afzonderlijke financiële bijdragen van het
Rijk.

18.

Welke financiering ontvangen medeoverheden de komende periode per jaar voor het realiseren
van offline alternatieven voor hun dienstverlening? Kunt u nader toelichten hoe het
Rijk specifiek bijdraagt aan de realisatie?

Antwoord:

Gemeenten hebben reguliere middelen ter beschikking via de zogenaamde Algemene Uitkering
in het Gemeentefonds en ook nog specifieke uitkeringen. De uitkering in het Gemeentefonds
is voor gemeenten vrij te besteden. Veel bestaande specifieke uitkeringen hebben raakvlakken
met het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners.

Daarnaast maakt dit kabinet ook extra middelen beschikbaar op basis van de ambities
in het regeerprogramma rond verbetering van de bereikbaarheid en de dienstverlening
van de overheid. Concrete plannen worden daarvoor nog uitgewerkt.

Vanuit de middelen voor de verbetering van overheidsbrede dienstverlening ontvangen
gemeenten financiering om de lokale bereikbaarheid en de ondersteuning van burgers
en ondernemers te verbeteren. Op dit moment worden daarmee de Informatiepunten Digitale
Overheid geëxploiteerd, wordt invulling gegeven aan de rol van overheidsdienstverlener
bij lokketten en worden professionallijnen ingericht. Ook wordt financiering beschikbaar
gesteld voor gemeentelijke initiatieven om een impuls te geven aan het vergroten van
de aantrekkelijkheid en de statuur van het werken in de gemeentelijke sector. En daarmee
de versterking van het essentiële lokale netwerk, waarlangs fysieke dienstverlening
kan worden versterkt en verbeteracties kunnen worden versneld.

Mijn departement coördineert de verschillende overheidsbrede trajecten, die samen
met de publieke dienstverleners worden uitgevoerd.

19.

Blijft de Specifieke Uitkering (SPUK) voor de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s),
eenmaal gekort en gestort in het Gemeentefonds, geoormerkt voor de IDO’s? Waaruit
blijkt dit? Hoe tast deze nieuwe financieringsvorm de «regiefunctie van de gemeenten»
aan op deze voorziening?

Antwoord:

Bij zowel de Algemene als een Decentralisatie uitkering is het niet mogelijk om geld
te oormerken. Het betreft hier geld dat door een gemeente vrij besteed kan worden.
BZK werkt momenteel samen met de publieke dienstverleners en met input van burgers
aan een beleidsvisie op lokale en persoonlijke ondersteuning. De positie van de IDO’s
en de consequenties van deze nieuwe wijze van de bekostiging worden hierin meegenomen.
Net als wat de beste manier is om toch te kunnen waarborgen dat er lokaal, op plekken
die voor mensen logisch en dichtbij voelen, ondersteuning wordt geboden bij regelzaken
met de overheid. Hierbij wordt ook gekeken naar de rol van de gemeenten op publieke
dienstverlening en het voorzien in passende ondersteuning daarbij.

20.

Hoe verhoudt de 10 procent korting op de SPUK-gelden voor de IDO’s zich tot de ambitie
van het kabinet om de bereikbaarheid van de overheid te verbeteren voor inwoners met
weinig digitale vaardigheden?

Antwoord:

Zoals aangegeven wordt momenteel onder regie van BZK gewerkt aan een beleidsvisie
op lokale en persoonlijke ondersteuning. Niet alleen voor inwoners met weinig digitale
vaardigheden, maar voor iedereen die op een bepaald moment hulp nodig heeft bij regelzaken
met de overheid. Hieruit volgt waar de behoefte van mensen ligt als het gaat om ondersteuning
bij regelzaken met de overheid op plekken die voor mensen logisch en dichtbij voelen.
In de beleidsvisie en bij het in kaart brengen van de benodigde middelen hiervoor
worden ook de positie van de IDO’s en de nieuwe wijze van financiering meegenomen.
In het eerste kwartaal van 2025 wordt de beleidsvisie gepresenteerd aan uw Kamer.

Hierbij moet voor de budgetkorting ook bedacht worden dat deze samenhangt met een
te realiseren efficiencywinst en een vermindering van de controle- en verantwoordingslasten.
Gemeenten zijn bijvoorbeeld minder geld kwijt aan de verantwoording en accountantskosten.

Daarnaast wordt in het traject «inrichten overheidsbrede loketten» vanuit het «geen
verkeerde, altijd de juiste deur»-principe gewerkt aan overheidsbrede toegang tot
publieke dienstverlening. Het zou niet moeten uitmaken bij welke instantie of organisatie
iemand aanklopt, de overheid werkt collectief aan de oplossing vanuit de beleving
van mensen, ongeacht hoe de overheid zelf is georganiseerd.

21.

In hoeveel gemeenten is er nu een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO)? Met hoeveel
IDO’s wilt u dit de komende jaren uitbreiden? Kunt u onderbouwen dat het gekorte budget
hiervoor toereikend is?

Antwoord:

Iedere gemeente heeft een Informatiepunt Digitale Overheid en met ruim 700 IDO’s verspreid
over het land is er een landelijk dekkend netwerk. Ik stel geen kwantitatieve doelen
aan het aantal IDO’s. Doel is om te zorgen dat er lokaal, op plekken die voor mensen
logisch en dichtbij voelen, ondersteuning wordt geboden bij regelzaken met de overheid.
Ik werk zoals aangegeven aan een beleidsvisie hierop.

22.

Hoe wordt de twee procent van het vernieuwingsbudget dat toeziet op het stimuleren
van innovatie toegekend? Is dat via een subsidieregeling? Welke partijen en/of projecten
worden vanuit het vernieuwingsbudget gefinancierd?

Antwoord:

De twee procent van het vernieuwingsbudget dat toeziet op het stimuleren van innovatie
wordt ingezet om het Innovatiebudget Digitale Overheid als bewezen beleidsinstrument
meerjarig te financieren, als impuls voor het innoveren van de GDI en Digitale overheid.

Het Innovatiebudget Digitale Overheid wordt jaarlijks opengesteld voor de hele Nederlandse
overheid (ministeries, provincies, gemeenten, waterschappen en uitvoeringsorganisaties).
Elk voorstel dient te worden ingediend door minimaal 2 overheidsinstanties, waarvan
één is benoemd tot regiepartij. Het Innovatiebudget stimuleert hiermee de samenwerking
en innovatie tussen overheidsorganisaties.

Het toekennen van Innovatiebudget aan projecten gebeurt op basis van selectiecriteria,
volgens een vooraf omschreven proces. De beoordeling wordt gedaan door een jury, bijgestaan
door een voorselectiecommissie. Leden komen vanuit de Rijksoverheid, decentrale overheden,
bedrijfsleven en wetenschap en hebben expertise in onder andere gebruikersgericht
ontwerpen, innovatie en de ontwikkeling van de digitale overheid.

Enkel projecten die door de jury van voldoende kwaliteit worden bevonden ontvangen
een deel co-financiering uit het Innovatiebudget. Het resulteert in het jaarlijks
co-financieren van ongeveer 15–20 van de best scorende innovatieprojecten met diverse
onderwerpen zoals AI, digitale inclusie, data. Toegekende projecten kennen een looptijd
van een jaar vanaf het moment van gunning.

Aanvullend hierop wordt een innovatiestrategie voor de digitale overheid ontwikkeld.
Deze strategie moet zorgen voor meer ruimte voor opschaling van innovatieprojecten
met veel potentie. Daarnaast moet deze strategie zorgen voor meer strategische sturing
op innovatie om kansen en bedreigingen voor de digitale overheid beter te benutten
en mitigeren. De strategie ziet toe op goede aansluiting bij de meerjarenvisie van
de digitale overheid en GDI.

23.

Kunt u uiteenzetten welke acties er worden genomen op het gebied van informatiehuishouding
naar aanleiding van het rapport «Ongekend onrecht»? Hoeveel middelen worden er jaarlijks
ingezet voor deze afzonderlijke acties?

Antwoord:

In het Meerjarenplan Openbaarheid en Informatiehuishouding2 en het bijbehorende Mijlpalenoverzicht3 staat aan welke generieke en overkoepelende activiteiten worden uitgevoerd en waar
deze generieke activiteiten aan bijdragen in relatie tot de veranderopgave. Grofweg
zijn de generieke activiteiten in te delen in de volgende categorieën:

• Beleid; het vaststellen en implementeren van rijksbrede kaders op het gebied van informatiehuishouding
en openbaarmaking, bijvoorbeeld op het gebied van e-mailarchivering of actieve openbaarmaking.

• Rijksbrede hulpmiddelen en voorzieningen; hulpmiddelen en (ICT) voorzieningen die organisaties collectief nodig hebben om beleid
tot uitvoering te brengen of de veranderopgave te versnellen, zoals een voorziening
voor chatberichtenarchivering, de Woo-index of een gestandaardiseerd aanvraagformulier
voor Woo-verzoeken.

• Capaciteit; diensten en voorzieningen die organisaties helpen om de capaciteit die nodig is voor
openbaarheid en informatiehuishouding te versterken. Zoals: hulp bij strategische
personeelsplanning of een Leerhuis Informatiehuishouding.

• Campagnes en informatie; producten en diensten die helpen om de gewenste gedragsverandering die nodig is om
de veranderopgave te realiseren tot stand te brengen.

• Stelselversterking; denk aan versterking van de Inspectie en de vormgeving van het Adviescollege.

In totaal is € 788 mln. aan POK-IHH middelen beschikbaar gesteld over de periode 2021
t/m 2026.

x mln

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

POK-IHH middelen

€ 104

€ 151

€ 152

€ 127

€ 127

€ 127

€ 788

• Per jaar is ongeveer 2/3e van de middelen beschikbaar voor rijksorganisaties4 voor de uitvoering van eigen actieplannen ten behoeve van de verbetering van Informatiehuishouding
en actieve openbaarmaking. Dit budget is voor 95% reeds structureel (ook na 2026)
toegekend.

• Het resterende deel wordt besteed aan generieke en overkoepelende activiteiten die
rijksorganisaties ondersteunen bij hun veranderopgave en deze veranderopgave versnellen.

Dit budget wordt jaarlijks vastgesteld waarbij, zoveel als mogelijk, meerjarig budget
wordt toegekend om continuïteit voor de uitvoerende partijen te waarborgen.

24.

Zijn de nog onverdeelde middelen uit artikel 13 in te zetten voor structurele financiering
en het tegengaan van de tien procent korting op de SPUK-gelden voor de IDO’s?

Antwoord

Over de exacte invulling van de middelen moet nog worden besloten. Bij de 1e suppletoire
begroting 2025 zal de budgettaire verwerking plaatsvinden en dan zal ook duidelijk
zijn voor welke deelonderwerpen de gelden worden ingezet en hoeveel middelen daarvoor
beschikbaar worden gesteld.

25.

Kunt u toelichten waarom het aantal formatieplaatsen dient te worden uitgebreid, overeenkomstig
een totaalbedrag van 4,4 miljoen euro, mede waardoor de kosten voor eigen personeel
in de begroting 2025 10,1 miljoen euro hoger zullen zijn bij de Rijksorganisatie voor
Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie (RODI)?

Antwoord:

De kosten voor eigen personeel in de begroting 2025 zijn € 10,1 mln. hoger dan 2024.
Dit komt door de loonstijgingen in de CAO Rijk 2024–2025 van € 5,7 mln. en het effect
van uitbreiding van het aantal FTE (49) met € 4,4 mln. tussen de begroting 2024 en
2025.

De uitbreiding van de formatie is voornamelijk het gevolg van de groei bij het Rijks
ICT Gilde (RIG) en I-Vakmanschap. Bij het RIG gaat het om een uitbreiding 12,4 FTE
als gevolg van een toenemende vraag van de dienstverlening. De uitbreiding van 19,8
FTE bij I-Vakmanschap is het gevolg van de Werk aan Uitvoering-opgaven (WAU).

Daarnaast zijn 7,7 FTE van de Rijksacademie voor Digitalisering en Informatisering
Overheid (RADIO) overgekomen van CIO-Rijk naar RODI.

Ten slotte is er sprake van uitbreiding van 6 FTE bij InterCoach en het Rijks I-Traineeship
en 3,2 FTE bij de Leer en Ontwikkel Campus, Mindful Rijk en andere onderdelen van
RODI. Dit als gevolg van een toenemende vraag van de dienstverlening en extra werkzaamheden.

Overkoepelende vragen

56.

Kunt u een overkoepelend overzicht maken van alle aan Digitale Zaken gerelateerde
posten, inclusief mutaties, tot en met 2029?

Antwoord:

Dat inzicht kan niet gegeven worden, omdat de administratie en begroting hier niet
op zijn ingericht.

Digitalisering is in toenemende mate vervlochten met het primaire proces.

Als we naar de Rijksbegroting kijken gaat het daar bijvoorbeeld over het bouwen van
bruggen, defensievliegtuigen en/of het invoeren van wetgeving. Een exact inzicht in
wat het aandeel van digitalisering is in deze begrotingsartikelen heb ik op dit moment
daarom niet. Wel wordt via het Rijks ICT-dashboard gerapporteerd over grote ICT-activiteiten.

57.

Kunt u een overzicht maken van alle aan Digitale Zaken gerelateerde ombuigingen tot
en met 2029?

Antwoord:

Zie antwoord op vraag 56.

58

Kunt u een actueel uitgavenoverzicht geven van de 450 miljoen euro uit het Actieplan
groene en digitale banen, waaruit blijkt welke samenwerkingen en projecten hieruit
worden gefinancierd?

Antwoord:

De € 450 mln. van het Actieplan Groene en Digitale Banen zijn de middelen van het
Nationaal Versterkingsplan van Microchip-talent (ook bekend als de «Beethoven»-middelen).
De middelen worden verdeeld over vier regio’s en zijn bedoeld voor het vergroten van
het aanbod van technisch talent voor de microchipindustrie. De middelen zullen worden
ingezet om extra opleidingsactiviteiten vorm te geven binnen de onderwijssectoren
MBO, HBO en WO, en voor activiteiten op het gebied van leven lang ontwikkelen. Voor
de zomer heeft de Minister van Economische Zaken uw Kamer over deze middelen geïnformeerd5. De vier betrokken regio’s hebben inmiddels bijgestelde plannen ingediend bij de
speciaal gezant, Hans de Jong. De uitgaven van deze middelen kennen een eigen dynamiek
en zijn afhankelijk van de ingediende plannen. Er is een sterke verbinding met de
doelstellingen en activiteiten van het Actieplan Groene en Digitale Banen en waar
mogelijk zal synergie gezocht worden met het Actieplan. De Minister van Economische
Zaken verwacht uw Kamer voor het einde van het jaar over het Nationaal Versterkingsplan
van Microchip-talent te informeren.

Het Actieplan Groene en Digitale Banen bevat maatregelen om de krapte op de arbeidsmarkt
in sectoren die belangrijk zijn voor de klimaat- en digitale transitie aan te pakken,
met onder andere als doel één miljoen digitale professionals. Voor een volledig overzicht
van budgetten, subsidies en verwachte uitgaven verwijs ik u naar de bijlage6 en de voortgangsrapportage7 van dit actieplan. Ter indicatie licht ik enkele punten uit:

• Voor de bèta-technische arbeidsmarkt heeft het Nationaal Groeifonds (NGF) € 210 mln.
toegekend voor het opschalen van 15 coalities van publiek-private samenwerkingen gericht
op de klimaat- en digitale transitie8.

• De Human Capital Agenda ICT ontvangt € 5 mln. euro subsidie voor de periode 2024–2027
om de samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid te versterken, specifiek
om de tekorten aan ICT-professionals op de arbeidsmarkt aan te pakken.

• Via het NGF-voorstel «investeren in het talent van de toekomst» (Techkwadraat) is
ruim € 350 mln. euro toegekend om technologieonderwijs voor elk kind toegankelijk
te maken9.

• Via het Regionaal Investeringsfonds MBO is € 120 mln. beschikbaar gesteld om de samenwerking
tussen scholen, de publieke sector en het bedrijfsleven te stimuleren.

• Via de SLIM-regeling wordt bijscholing van werknemers gestimuleerd, hiervoor wordt
€ 86,7 mln. beschikbaar gesteld.

59.

Welke juridische ruimte hebben lidstaten om met nationale wetgeving voor leeftijdsverificatiesystemen
te komen?

Antwoord:

Om de vraag te kunnen beantwoorden in hoeverre er juridische ruimte bestaat voor het
invoeren van nationale wetgeving voor leeftijdsverificatiesystemen, dient er gekeken
te worden naar het Europese juridisch kader. Hierbij dient gekeken te worden naar
bijvoorbeeld de Dienstenrichtlijn (Richtlijn 2006/123/EG en de e-Commerce richtlijn.
Op grond van deze regelgeving mogen lidstaten geen onnodige of disproportionele beperkingen
opleggen aan buitenlandse dienstverleners. Voor digitale diensten van de informatiesamenleving
die onder de reikwijdte van de Digtal Services Act (DSA) vallen, geldt dat er een
maximum harmoniserende werking van de DSA uitgaat. Dit betekent dat lidstaten geen
strengere of afwijkende nationale regels mogen invoeren op de onderwerpen waar de
DSA in voorziet.

Ook dient leeftijdsverificatie in overeenstemming te zijn met grondrechten zoals het
recht op gegevensbescherming zoals dit in de AVG wordt beschermd.

60.

Klopt het dat de Franse senaat in juni 2024 nieuwe wetgeving heeft goedgekeurd dat
van socialemediaplatforms als TikTok en Instagram vraagt om verplichte leeftijdsverificatiesystemen
te implementeren en om ouderlijke toestemming te expliciteren voor gebruikers van
vijftien jaar en jonger? Zijn er voor het kabinet Europeesrechtelijke bezwaren om
ook met dergelijke wetgeving te komen?

Antwoord:

Het is mij niet bekend dat er in 2024 nieuwe wetgeving is aangenomen; wel ben ik bekend
met de wet die de Franse senaat op 7 juli 2023 heeft aangenomen waarin de digitale
meerderjarigheid voor het aanmaken van een account op sociale mediaplatforms wordt
vastgesteld op 15 jaar. Dit houdt in dat sociale mediaplatforms kinderen jonger dan
15 jaar, die geen toestemming hebben van hun ouders of verzorgers, toegang moeten
weigeren tot hun platform. Dit houdt ook een verplichting in voor sociale mediaplatforms
om de leeftijd van hun gebruikers te verifiëren.

Om de leeftijd van eindgebruikers en de autorisatie van een van de houders van het
ouderlijk gezag te verifiëren, moeten aanbieders van online sociale netwerkdiensten
technische oplossingen gebruiken die voldoen aan een raamwerk dat is ontwikkeld door
de regelgevende instantie voor audiovisuele en digitale communicatie, na overleg met
de Franse Nationale Commissie voor Informatietechnologie en Vrijheden.10 Hoe dit wordt vormgegeven in de praktijk is nog niet duidelijk.

Het decreet dat dit raamwerk zal bevatten en nodig is om deze Franse wet volledig
in werking te laten treden, is echter nog niet uitgevaardigd.

Op dit moment werkt de Europese Commissie samen met lidstaten, waaronder Nederland,
en AVG- en DSA-toezichthouders aan een kader dat moet helpen technische tools te ontwikkelen
waarmee leeftijdsverificatie kan plaatsvinden binnen de Europees wettelijke kaders.
Het is belangrijk dat leeftijdsverificatie op een veilige en privacyvriendelijke manier
gebeurt. Hiervoor dienen eerst duidelijke breed gedragen Europese kaders te worden
opgesteld. Het kabinet houdt deze ontwikkelingen en de ontwikkelingen in andere landen
hieromtrent scherp in de gaten en zullen u conform de toezegging van 8 oktober jl.
over de uitkomsten hiervan informeren.

61.

Klopt het dat uit onderzoek van het Keurmerk Verantwoorde Affiliates (KVA) blijkt
dat minderjarigen in Nederland zeer eenvoudig online kunnen gokken bij illegale aanbieders?
Welke acties onderneemt het kabinet hier momenteel op?

Antwoord:

Illegale aanbieders zien zich niet genoodzaakt om zich te houden aan de wet- en regelgeving.
Dit betekent dat zij doorgaans ook geen leeftijdsverificatie toepassen of zich houden
aan het verbod om geen reclame te maken gericht op minderjarigen. Op het internet
zijn illegale online aanbieders makkelijk vindbaar en is reclame van illegale aanbieders
lastig te verwijderen. Een van de prioriteiten van de Kansspelautoriteit (Ksa) is
daarom handhaving van het illegale aanbod en reclame. Daarbij kan de Ksa dienstverleners
van bijvoorbeeld betaaldiensten die doorverwijzen naar illegaal aanbod aanwijzingen
geven.

De Ksa heeft hiertoe verschillende bevoegdheden. Zo kan zij preventief handhaven door
een mogelijke overtreder te informeren, maar ook handhaven door middel van een formele
waarschuwing, last onder dwangsom of bestuurlijke boete. Ook kan de Ksa een bindende
aanwijzing opleggen aan een dienstverlener van de illegale aanbieder, bijvoorbeeld
de provider of het mediabedrijf op grond van artikel 34n Wet op de kansspelen (Wok).
De Ksa werkt daarnaast samen met internetplatforms om (advertenties voor) illegale
aanbieders direct van deze platforms te kunnen halen, wanneer illegaal aanbod wordt
geconstateerd. Op grond van artikel 34m Wok werkt de Ksa daarin samen met de instanties
die in andere staten zijn belast met het toezicht op naleving van de kansspelregelgeving.
Momenteel kijkt de Staatssecretaris Rechtsbescherming in samenwerking met de Ksa of
haar huidige bevoegdheden om illegaal aanbod te bestrijden voldoende toereikend zijn
en naar verdere kansen om illegaal aanbod aan te pakken.

62.

Hoe scoort de Rijksoverheid op klanttevredenheid op het vlak van haar digitale basisdienstverlening
aan inwoners? Waar is deze informatie terug te vinden?

Antwoord:

In 2022 is het onderzoek «Ervaren kwaliteit overheidsdienstverlening door burgers
en ondernemers» vanuit de Staat van de Uitvoering voor de 3e maal uitgevoerd. In dit
panelonderzoek worden burgers en ondernemers bevraagd naar hun tevredenheid over overheidsdienstverlening,
aan de hand van vaak voorkomende (levens)gebeurtenissen waar mensen afhankelijk zijn
van overheidsdienstverlening of contact moeten hebben met de overheid. In 2019 en
2020 is dit onderzoek ook al uitgevoerd. In 2025 starten de voorbereidingen voor de
volgende editie van dit panelonderzoek.

In het onderzoek wordt specifiek aandacht besteed aan digitalisering en contact met
de overheid. Daaruit blijkt dat burgers en ondernemers over het geheel genomen tevreden
zijn over de digitalisering. Tegelijkertijd blijkt de acceptatie van digitalisering
van de overheid ten opzichte van de meting uit 2020 wel gedaald te zijn. Bij de stelling
«ik vind het goed dat de overheid steeds meer digitaal doet» is het percentage «mee
eens» gedaald ten opzichte van het vorige onderzoek. Mensen geven daarbij vooral aan
dat de overheid te weinig inzet op persoonlijk contact via telefoon of balie.

Vanuit mijn departement wordt samen met de publieke dienstverleners dan ook hard gewerkt
aan het traject «inrichten overheidsbrede loketten. Vanuit het «geen verkeerde, altijd
de juiste deur»-principe werken we aan overheidsbrede toegang tot publieke dienstverlening.
Het zou niet moeten uitmaken bij welke instantie of organisatie iemand aanklopt, de
overheid werkt collectief aan de oplossing vanuit de beleving van mensen, ongeacht
hoe de overheid zelf is georganiseerd.

De resultaten van het panelonderzoek zijn te vinden op de website van Staat van de
Uitvoering11.

63.

Is er een supradepartementale visie over hoe de overheid het digitale regievraagstuk
steviger naar zich toe kan trekken?

Antwoord:

Ik zie het als mijn opdracht om ervoor te zorgen dat de overheid goed kan sturen op
digitalisering. Dit doen we binnen het kabinet vanuit onze eigen verantwoordelijkheden.
Ik ben als coördinerend Staatssecretaris vanuit BZK verantwoordelijk voor digitalisering
en de digitale overheid, de Minister van EZ voor digitale economie en de Minister
van JenV voor digitale veiligheid. Vervolgens moeten we met onze medeoverheden als
één overheid naar buiten treden, op die manier verstevigen we onze regie.

Zoals ik in de Beleidsagenda heb aangegeven, is verdere standaardisering en een sterke
organisatie nodig om effectief te opereren als één overheid. Dit vraagt onder meer
om een stevigere coördinerende rol van BZK. Daartoe zijn in 2024 stappen gezet om
het CIO Stelsel te versterken. In 2025 wordt deze versterking geïmplementeerd en wordt
ook breder dan het Rijk geïnventariseerd wat aanvullend nodig is.

Dit vraagstuk neem ik daarom mee bij de ontwikkeling van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie
(NDS), die in samenwerking met medeoverheden tot stand komt. Een belangrijk uitgangspunt van de NDS is om als één overheid
samen te werken op een aantal prioritaire, dwarsdoorsnijdende digitaliseringsthema’s.
Momenteel voer ik samen met overheden, kennisinstellingen, publieke, private en maatschappelijke
partijen het gesprek over welke thema’s dit moeten zijn en hoe we de digitale uitdagingen
het beste gezamenlijk kunnen aanpakken. Ik verwacht de NDS in het voorjaar van 2025
te publiceren en met uw Kamer te delen