Brief regering : Versterking rijksbrede evaluatiestelsel

Nr. 267
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 december 2024

Als Minister van Financiën zie ik toe op de beheersbaarheid van de overheidsuitgaven
en dus een goede besteding van publieke middelen. Daarom vind ik het ook belangrijk
dat beleid periodiek wordt geëvalueerd. Bereikt beleid het gewenste effect (doeltreffendheid)?
En gaat dat tegen de laagst mogelijke kosten (doelmatigheid)? Met evaluaties leggen
departementen verantwoording af over het gevoerde beleid en de bijbehorende uitgaven.
Daarnaast zijn evaluaties nodig om de kwaliteit van beleid, publieke voorzieningen
en wetten en regels te blijven verbeteren. Het evaluatiestelsel vormt daarmee de basis
voor een lerende overheid.

Het kabinet heeft het belang van de lerende overheid onderstreept in het Regeerprogramma
en de Miljoenennota 2025.1 Ook in mijn agenda toekomstbestendig begroten en verantwoorden heb ik een aantal
ambities op dit terrein geformuleerd.2 Het is belangrijk dat we als overheid goed evalueren en optimaal gebruik maken van
de evaluaties die worden uitgevoerd (dit werd recent ook benadrukt door de Algemene
Rekenkamer3). Daarbij helpt het om beter inzicht te geven in de uitkomsten van evaluaties en
wat er met de uitkomsten gedaan wordt. Ook de Commissie voor de Rijksuitgaven (CRU)
heeft aangegeven dit belangrijk te vinden. Zo heeft de CRU als uitwerking van de motie
Van Vroonhoven/Vermeer een aantal verzoeken aan mijn departement gedaan.4, 5 Daarom worden de volgende stappen gezet:

– Departementen gebruiken vanaf 2025 een vast format voor de samenvatting van de Periodieke
rapportages. Periodieke rapportages zijn synthesestudies waarin voor alle beleidsthema’s periodiek
inzicht wordt gegeven in de (voorwaarden voor) doelmatigheid en doeltreffendheid van
alle beleidsthema’s. Een vast format voor de samenvatting helpt de Kamer om snel en
eenduidig inzicht te krijgen in de uitkomsten van Periodieke rapportages. Dit vergroot
de toegevoegde waarde van deze uitkomsten bij beleidsdiscussies en besluitvorming.
Het format is uitgewerkt in Bijlage 1.

– Departementen geven vanaf 2025 jaarlijks inzicht in de opvolging van bevindingen en
aanbevelingen van Periodieke rapportages.6,
7 Zo blijven de bevindingen en aanbevelingen onder de aandacht van zowel de ministeries
als de Tweede Kamer, en kan de voortgang meegenomen worden in beleidsdiscussies en
besluitvorming.8 Uw Kamer ontvangt deze informatie vanaf 2025 gelijktijdig met het jaarverslag in
een aparte brief.9 In de verplichte kabinetsreactie op de Periodieke rapportage wordt aangegeven over
welke aanbevelingen jaarlijks gerapporteerd wordt. Het format voor de brief staat
in Bijlage 2.10

Ik ga er vanuit dat bovenstaande acties bijdragen aan grotere aandacht voor evaluaties
in uw Kamer en bijdragen aan het goede gesprek tussen de Kamer en de vakdepartementen.
Het verheugt mij dat de CRU bij de andere commissies aandacht vraagt voor een kritische
reflectie van de Kamer, om tot meer en beter inzicht over de kwaliteit van beleid
en zo tot beter beleid te komen.

Dekkendheid van de Strategische Evaluatieagenda (SEA)

Daarnaast wordt de relatie tussen de begroting en de SEA (inclusief Periodieke rapportages)
verhelderd. Hier vroeg ook de Algemene Rekenkamer aandacht voor in de begrotingsbrieven
2025.11 Het doel van de SEA is om betere en meer bruikbare inzichten te krijgen in de (voorwaarden
voor) doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid, om zo bij te dragen aan een hogere
maatschappelijke toegevoegde waarde van beleid. De RPE vereist dat alle begrotingsartikelen
in de SEA aan bod komen. Binnen de SEA is er vervolgens ruimte om onderbouwd keuzes
te maken over de focus van de evaluaties.12

Om beter inzicht te geven in de gemaakte keuzes zal in de departementale SEA’s een
tabel worden opgenomen waarin duidelijk staat hoe elk begrotingsartikel terugkomt
in de SEA-thema’s. Daarnaast wordt in de toelichting op de evaluatieprogrammering
toegelicht welke onderwerpen de komende periode wel en niet worden behandeld en waar
de focus ligt. In het plan van aanpak voor de Periodieke rapportage (dat met uw Kamer
wordt gedeeld) wordt daarnaast voortaan de budgettaire grondslag vervolgens specifiek
uitgewerkt.

Evaluatie RPE 2027

In 2027 staat de evaluatie van de RPE 2022 gepland. In de evaluatie wil ik de werking
van de bovenstaande voorstellen meenemen.13

De Minister van Financiën,
E. Heinen