Brief regering : Rapport visitatiecommissie Algemene Bestuursdienst “Ambtelijk leiderschap met impact”

Nr. 335
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 januari 2024

Op 9 december 2021 heeft de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) u geïnformeerd over het voornemen een externe visitatiecommissie periodiek de
werking van de Algemene Bestuursdienst (ABD) te laten evalueren1. Op 25 januari 2023 bent u op de hoogte gesteld over de opdrachtverstrekking2 aan de commissie voor een eerste visitatie eind 2023. De visitatie heeft in november
2023 plaatsgevonden en de commissie3 heeft op 31 december 2023 haar rapport opgeleverd: «Ambtelijk leiderschap met impact. Een onderzoek naar de toegevoegde waarde van DGABD
op de kwaliteit van de top van de Rijksdienst». Zoals toegezegd deel ik hierbij graag het rapport, de conclusies en aanbevelingen
van de visitatiecommissie met u.

De Algemene Bestuursdienst

De ABD is opgericht om integraal werken in de top van het Rijk te stimuleren. Voor
de aanpak van complexe maatschappelijke vraagstukken is het nodig dat de Rijksoverheid
over de grenzen van ministeries, bestuurslagen en kabinetsperiodes heen samenwerkt.
Het directoraat-generaal Algemene Bestuursdienst (DGABD) is de organisatie die de
doelstellingen van het ABD-stelsel uitvoert. Het DGABD ondersteunt de departementen
en uitvoeringsorganisaties bij de werving en selectie van topambtenaren en begeleidt
de topmanagers in hun professionele ontwikkeling en loopbaan. Daarnaast maakt het
DGABD beleid op het gebied van management development en publiek leiderschap. De ABD
omvat ongeveer 1900 functies rijksbreed. Voor de hoogste circa 100 functies (Topmanagementgroep)
verzorgt het DGABD ook de werkgeverstaken.

Opdracht en uitkomsten visitatie

In 2020 heeft de Universiteit Utrecht het ABD-stelsel geëvalueerd en aanbevelingen
gedaan voor verbetering4. De opdracht aan de visitatiecommissie was om te toetsen of de toegezegde maatregelen
naar aanleiding van het USBO-rapport5 en het coalitieakkoord6 uitgevoerd zijn en effectief zijn geweest. De visitatiecommissie heeft zich daarbij
met name gericht op het DGABD.

Als leidraad voor de visitatie heeft de commissie als overkoepelende hoofdvraag geformuleerd:
«welke impact heeft het DGABD op de kwaliteit van de top van de Rijksoverheid?» De
visitatiecommissie concludeert dat het DGABD de afgelopen drie jaar na het uitkomen
van het USBO-rapport, alle aanbevelingen heeft doorgevoerd en dat er hierdoor veel
is verbeterd.

Tegelijkertijd stelt de commissie ook vast dat de voor de ABD gestelde doelen en ambities
vaak aanmerkelijk verder reiken dan dat deze binnen de huidige vorm, werkwijze en
verantwoordelijkheidsverdeling van het DGABD verwacht mogen worden. De huidige positie
en werkwijze van het DGABD zijn niet toereikend om die ambities waar te maken. Om
meer impact te hebben, is het volgens de commissie nodig om de positie van het DGABD
op specifieke plaatsen te versterken. De commissie onderscheidt hiervoor drie aangrijpingspunten:
strategische en inhoudelijke positionering van het DGABD, verantwoordelijkheid van
het overleg van secretarissen-generaal (SGO) en individuele leden van de Topmanagementgroep
en meer strategische verbinding tussen het DGABD en het DGDOO (directoraat-generaal
Digitalisering en Overheidsorganisatie van BZK).

Verdere ontwikkeling en uitwerking

Ik ben de commissie erkentelijk voor haar werk. Nederland staat voor grote uitdagingen,
die vragen om sterk publiek leiderschap. Van topambtenaren wordt gevraagd dat zij
met hun expertise bijdragen aan goed bestuur en aan een overheid die oog heeft voor
wat er leeft in de samenleving. De conclusies en aanbevelingen passen in de huidige
ontwikkelingen:

− Het stimuleren en borgen van kennisbehoud en continuïteit in de top: om een topfunctie
goed te kunnen vervullen zijn kennis en ervaring gericht op de maatschappelijke opgaven
onontbeerlijk.

− Het bewerkstelligen van een brede maatschappelijke vertegenwoordiging ook in de top:
voor een betere publieke dienstverlening en het optimaal benutten van het arbeidspotentieel
is het belangrijk dat de top van de rijksdienst een afspiegeling is van de samenleving
in al haar verscheidenheid.

We gaan de aanbevelingen van de visitatiecommissie verder uitwerken en informeren
uw Kamer later dit jaar over de uitkomsten.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.M. de Jonge