Brief regering : Uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) over het vergunningsbesluit voor de concentratie tussen PostNL en Sandd

Nr. 183
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 14 juni 2022

Op 27 september 2019 heeft de toenmalig Staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat een vergunning verleend voor de concentratie tussen PostNL en Sandd op grond
van artikel 47 van de Mededingingswet.1 Op basis van dit artikel kan de Minister van Economische Zaken en Klimaat, nadat
de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een vergunning voor het tot stand brengen van
een concentratie heeft geweigerd, besluiten die vergunning alsnog te verlenen indien
naar haar oordeel er gewichtige redenen van algemeen belang zijn die zwaarder wegen
dan te verwachten belemmering van de mededinging. De Minister neemt dit besluit, gehoord
het gevoelen van de ministerraad.

Het was de eerste keer dat op basis van dit artikel uit de Mededingingswet een vergunning
is verleend. Dit werd ook breed gesteund in uw Kamer.2 Tegen het vergunningsbesluit is onder meer door twee regionale postvervoerders, De
Vos Diensten en RM Netherlands, beroep aangetekend. Op 11 juni 2020 heeft de rechtbank
Rotterdam het besluit vernietigd.3 Tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam is hoger beroep ingesteld bij het College
van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Daarnaast is op 9 april 2021 door de toenmalig
Staatssecretaris een uitgebreider gemotiveerd besluit genomen dat is meegenomen in
de hoger beroepsprocedure bij het CBb.4

Uitspraak

Op 2 juni jl. heeft het CBb uitspraak gedaan.5 Het CBb heeft geoordeeld dat de Minister6 van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geen vergunning had mogen verlenen voor de
concentratie tussen PostNL en Sandd op grond van artikel 47 van de Mededingingswet
en de vergunning vernietigd. Het CBb oordeelt dat de Minister bij het nemen van een
dergelijk besluit volledig gebonden is aan de beoordeling van de ACM en de analyses,
stellingen en conclusies, bijvoorbeeld over de toekomst van de postmarkt, die de ACM
in het besluit daaraan ten grondslag heeft gelegd.

Meer specifiek is relevant dat de toenmalig Staatssecretaris in haar besluiten heeft
geconcludeerd dat de vergunning noodzakelijk is om de continuïteit van de landelijke
postdienstverlening te borgen. Dit oordeel week af van het oordeel van de ACM, omdat
de ACM in haar besluit had geconcludeerd dat de Universele Postdienst (UPD) niet in
gevaar zou komen zonder de concentratie. Het CBb oordeelt dat de Minister integraal
gebonden is aan het besluit van de ACM bij het nemen van een besluit op basis van
artikel 47 van de Mededingingswet. Dit geldt niet alleen voor de door de ACM vastgestelde
significante belemmering van de mededinging, maar ook voor de beoordeling van ACM
dat het weigeren van de vergunning de UPD niet in gevaar brengt. Als gevolg hiervan
komt het CBb tot de conclusie dat de belangrijkste algemene belangen die aan het vergunningsbesluit
van de Staatssecretaris ten grondslag liggen onterecht in aanmerking zijn genomen
en wordt het besluit vernietigd, zonder mogelijkheid voor herstel.

Het CBb geeft aan dat het een principiële uitspraak betreft. In de uitspraak ligt
volgens het CBb geen oordeel besloten over de vraag of het besluit van de ACM om de
vergunning te weigeren rechtmatig is. Het CBb velt dus ook geen inhoudelijk oordeel
over de vraag of voldoende aannemelijk is gemaakt dat de continuïteit van de landelijke
postdienstverlening gevaar loopt zonder de concentratie tussen PostNL en Sandd. De
vernietiging van de vergunning berust uitsluitend op formele gronden.

Gevolgen uitspraak

De uitspraak van het CBb laat de directe praktische consequenties van het vernietigen
van de vergunning in het midden. Omdat het een uitzonderlijke zaak betreft, geef ik
Uw Kamer hieronder een eerste beeld van de gevolgen zoals die op dit moment duidelijk
zijn.

Het CBb heeft de vergunning van EZK voor de concentratie tussen PostNL en Sandd met
deze uitspraak definitief vernietigd. Daarmee is een situatie ontstaan waarin op dit
moment geen vergunning meer bestaat voor de concentratie tussen PostNL en Sandd. Deze
concentratie is in 2019 reeds tot stand gebracht en begin 2020 is het bezorgnetwerk
van Sandd opgehouden te bestaan.

PostNL heeft eerder beroep ingesteld tegen de weigering van de vergunning door de
ACM. De juridische procedure tegen het concentratiebesluit van de ACM was opgeschort
tot de uitspraak van het CBb, maar herleeft nu. Indien PostNL dat beroep handhaaft,
zal deze procedure bij de rechtbank Rotterdam worden voortgezet. Het staat daarom
niet vast of de weigering van de vergunning voor de concentratie door de ACM rechtmatig
is.

Als gevolg van de uitspraak van het CBb zijn ook de voorwaarden in het vergunningsbesluit
vervallen. Dit is voornamelijk van belang voor de voorwaarden op het gebied van toegang
voor regionale postvervoerders tot het netwerk van PostNL en de bescherming van zakelijke
afnemers. PostNL heeft aangegeven de voorwaarden die zijn gesteld bij de vergunning
voorlopig te handhaven.7

Relatie met de Postwet

Uw Kamer heeft eerder de behandeling van de wijziging van de Postwet aangehouden tot
aan deze uitspraak van het CBb.8 Op basis van het wetsvoorstel kunnen eisen rondom toegang en ter bescherming van
zakelijke afnemers aan PostNL worden opgelegd. Daarnaast bevat het wetsvoorstel extra
waarborgen voor de universele postdienst (UPD) en biedt het meer flexibiliteit voor
de UPD.

Zoals ook toegelicht in de nota naar aanleiding van het verslag9 is de inhoud van het wetsvoorstel niet direct gerelateerd aan de concentratie van
PostNL en Sandd. Ik zou de behandeling van de wijziging van de Postwet in uw Kamer
graag vervolgen, ondanks dat de vervolgstappen rondom de concentratie van PostNL en
Sandd nog niet duidelijk zijn. De voorgestelde aanpassingen van de Postwet zijn onverminderd
relevant gelet op de voortdurende krimp van het postvolume, terwijl de vervolgstappen
rondom de concentratie van PostNL en Sandd, waaronder mogelijk juridische procedures,
aanzienlijke tijd in beslag kunnen nemen. Bij de eventuele verdere behandeling van
het wetsvoorstel kunnen ook de uitkomsten van de meest recente UPD-evaluatie worden
betrokken die ik in het derde kwartaal aan uw Kamer verwacht te sturen.

Vervolg

Ik zal in de komende periode nader in kaart brengen wat de gevolgen van de uitspraak
in deze uitzonderlijke zaak zijn en welke vervolgstappen door de verschillende partijen
worden ondernomen. Hierover zal ik uw Kamer informeren.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens