Brief regering : Reactie op verzoek commissie over een brief van de gemeente Helmond m.b.t. het project Houtse Akker

Nr. 813 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 10 september 2021

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft mij verzocht om een reactie op een
brief van de gemeente Helmond m.b.t. het project Houtse Akker. Zoals u weet had dit
project in het voorjaar van 2019 opgeleverd moeten worden, maar vertraagde dit door
een geschil tussen bouwer en projectontwikkelaar. De kopers raakten zwaar in de problemen
toen vervolgens bleek dat het bedrijf waar zij hun afbouwgarantie af hadden gesloten
in opspraak was geraakt wegens fraude. Naar aanleiding van de situatie die is ontstaan
door het ontbreken van een garantieregeling heeft de gemeente Helmond opgeroepen te
bezien welke aanpassingen in wet- en regelgeving nodig zijn. Met deze brief ontvangt
u mijn reactie.

Een afschrift van deze reactie is aan de gemeente Helmond toegezonden.

De situatie in Helmond

Laat ik beginnen door te benadrukken dat ik de situatie voor de huizenkopers die zijn
geconfronteerd met deze grote materiële alsook immateriële schade betreur. De afgelopen
maanden heeft de gemeente Helmond zich buitengewoon ingespannen om de 26 gezinnen
die met deze zeer vervelende situatie zijn geconfronteerd weer enig perspectief te
geven. Die inzet heeft zich terugbetaalt: behalve dat de gemeente de kosten voor het
onderzoek voor haar rekening heeft genomen en een ambtelijke Taskforce heeft opgericht
die mogelijke scenario’s heeft bekeken, heeft zij een ontwikkelaar bereid gevonden
om 26 nieuwe woningen te bouwen op de beoogde plek. Tegelijkertijd heeft zij de kopers
budget toegekend om zich professioneel te laten bijstaan en zijn de kopers vanuit
verschillende hoeken financieel tegemoetgekomen, waardoor het verlies is beperkt.
Ik wil deze brief gebruiken om een groot compliment te maken aan de gemeente Helmond
en overige partijen voor hun inzet en het bereiken van een oplossing en dergelijk
resultaat.

Vanuit mijn ministerie heb ik – in de zoektocht naar een oplossing – de gemeente Helmond
van dienst willen zijn. Zo heb ik de casus onder de aandacht gebracht van de Nederlandse
Vereniging van Banken (NVB) en het Verbond van Verzekeraars en verzocht te bekijken,
met respect voor de vigerende wet- en regelgeving, welke mogelijkheden er voor hen
zijn om bij te dragen aan een oplossing. De NVB en het Verbond hebben hun leden benaderd
en de urgentie van de situatie overgebracht. Waar twijfels bij leden bestonden over
de mogelijkheden, hebben de partijen meegedacht en hebben zij zich constructief opgesteld
in de zoektocht naar een passende oplossing. Zowel de NVB als het Verbond, maar ook
hun leden ben ik dank verschuldigd voor hun inzet.

Een oplossing ter voorkoming van dergelijke situaties in de toekomst

De gemeente Helmond wijst in haar brief op de oorzaak voor het ontstaan van het probleem
ten aanzien het ontbreken van waarborgen. Ik deel de mening van het college van B&W
van de gemeente Helmond dat dergelijke casussen zich in de toekomst niet meer voor
mogen doen. Desalniettemin ben ik niet de mening toegedaan dat er aanpassingen in
de wet- en regelgeving nodig zijn om herhaling te voorkomen. Met de informatieplicht
in de Wet kwaliteitsborging wordt beoogd dat de huizenkopers altijd de juiste informatie
krijgen over de wijze waarop een aannemer is verzekerd. Deze informatie is onderdeel
van de aanneemovereenkomst en dient schriftelijk en ondubbelzinnig te worden verstrekt.
Op basis van deze overeenkomst kunnen huizenkopers zelf, of zo nodig met behulp van
een professionele partij, een weloverwogen beslissing nemen of men de woning door
deze aannemer wil laten bouwen. Immers, huizenkopers hebben ten aanzien van het kopen
van een woning in eerste instantie een eigen verantwoordelijkheid. Naar mijn idee
hebben de ingezette acties, zowel vanuit de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie
(KNB), de NVB, De Nederlandsche Bank (DNB) en mijn ministerie, voldoende effect gesorteerd
en zijn er in het koopproces voldoende mogelijkheden en prikkels voor alle partijen
– van huizenkoper tot financiële dienstverleners – om dergelijke situaties in de toekomst
te voorkomen.

Zoals u bekend heeft de KNB op mijn verzoek een bericht over malafide waarborg- garantieverzekeraars
verspreid onder haar leden en heeft de NVB het signaal vorig jaar zomer overgebracht
aan haar leden. DNB ziet, zijnde financieel toezichthouder, erop toe dat garantiefondsen
en verzekeraars de relevante wet- en regelgeving naleven. Wanneer er signalen zijn
dat dit niet het geval is, neemt zij die serieus en grijpt zij, waar nodig, in. De
toezichthouders kunnen in het uiterste geval hun handhavingsmiddelen inzetten om te
zorgen dat onrechtmatige activiteiten worden gestaakt.

Tot slot wil ik benadrukken dat, hoewel huizenkopers ten aanzien van het kopen van
een woning in eerste instantie een eigen verantwoordelijkheid hebben, dat niet betekent
dat huizenkopers zichzelf dienen te bekwamen in alle facetten omtrent woningbouw.
Wel ben ik van mening dat het belangrijk is dat huizenkopers informatie inwinnen of
advies vragen. Zo bestaat reeds het keurmerk van de Stichting GarantieWoning (een
particulier initiatief van Bouwend Nederland, NEPROM en WoningBouwersNL), waarmee
de consument bewust kan kiezen voor een aannemer die bouwt met een gerenommeerde garantie-
en waarborgregeling. Tevens verwacht ik van de professionele betrokken partijen (waaronder
makelaars en notarissen) in hun relatie met de huizenkopers een meer proactieve rol.
Zij dienen de huizenkopers zo veel mogelijk te helpen om te voorkomen dat deze gebruikmaken
van niet bij het keurmerk aangesloten afbouwgaranties.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren