Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Helder, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 21 februari 2019, over een verdubbeling van het aantal meldingen over verwarde personen

Nr. 461 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 24 mei 2019

Uw Kamer heeft tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 21 februari 2019 (Handelingen
II 2018/19, nr. 57, item 11) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en mij een schriftelijke
reactie gevraagd op een aantal vragen over personen met verward gedrag. In deze brief,
ga ik, mede namens de Staatssecretaris van VWS, in op het bericht dat het aantal meldingen
over verwarde personen in de afgelopen acht jaren is verdubbeld tot 90.000 in 2018
en dat de bezuinigingen in de zorg ook als reden hiervoor worden genoemd1.

Aanleiding

In 2018 was er opnieuw een stijging van het aantal bij de politie geregistreerde overlastincidenten
waarbij personen met verward gedrag waren betrokken. In 2017 registreerde de politie
nog 83.602 incidenten. In 2018 liep dit aantal op naar 90.605, een stijging van acht
procent.

Alvorens hier nader op in te gaan, is een kanttekening op zijn plaats. In antwoorden
op Kamervragen heb ik uw Kamer bericht dat niet elke registratie een uniek persoon
betreft en er ook verschillen in registratiediscipline zijn. Daarnaast staat in deze
antwoorden vermeld dat er geen oorzakelijk verband is vast te stellen tussen de stijging
in het aantal meldingen van incidenten en de bezuinigingen in de zorg2.

Dit zogezegd, begrijpen de Staatssecretaris van VWS en ik echter de zorgen die bij
politie, betrokken partijen en de samenleving bestaan en nemen de cijfers serieus.
Ondanks de vele stappen die reeds door het Schakelteam en door diverse gemeenten en
hun partners zijn gezet, valt er nog steeds veel te verbeteren in de zorg voor en
ondersteuning aan deze groep. Naast de zorg en hulp is ook intermenselijk contact,
getoonde persoonlijke aandacht en maatwerk belangrijk voor een persoon met verward
gedrag. Dit is nodig om de mensen in kwestie en hun directe omgeving te helpen en
om situaties van overlast en in beperkte gevallen zelfs veiligheidsrisico’s te voorkomen.

Hoe verder: regionale samenwerking, vroegsignalering en persoonsgerichte aanpak

In de brief van 19 december 2018 (Kamerstuk 25 424, nr. 445) over het vervolg van het Schakelteam is door de ministeries van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Justitie
en Veiligheid (JenV) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aangegeven dat
we bijzondere aandacht geven aan een persoonsgerichte aanpak van deze kwetsbare groep.

De oplossing ligt allereerst in de samenwerking op lokaal en regioniveau, gericht
op een persoonsgerichte aanpak, vroegtijdig signaleren en de mensen uit deze kwetsbare
groep op de juiste manier helpen. We vinden het van belang dat de bestaande of nieuwe
regionale samenwerkingsverbanden een eigen bestuurlijk «boegbeeld» kiezen die in de
eigen regio de coördinatie bestuurlijk voor zijn of haar rekening neemt. Met de landelijke
portefeuillehouders (burgemeester Spies van Alphen aan den Rijn en wethouder De Langen
van Rotterdam) stimuleren we dat lokaal en regionaal een zo goed mogelijk vangnet
ontstaat, zodat mensen niet langer tussen wal en schip raken, maar daadwerkelijk tijdig
worden opgevangen. Zij kunnen de partijen in de regio hierop aanspreken en ze kunnen
bij het Rijk aangeven wat partijen in de regio nodig hebben voor deze persoonsgerichte
aanpak.

Het is belangrijk om vroegtijdig samen met betrokken partners stappen te zetten op
het vlak van een multidisciplinaire aanpak en informatiedeling. Het is essentieel
om in de wijk een goede samenwerking, afstemming en overdracht te organiseren tussen
de zorgprofessionals en waar nodig ook met de politie.

Meldingen over personen met verward gedrag moeten op de juiste plaats en bij de juiste
personen terechtkomen. Het onvolledig of niet tijdig delen van informatie staat een
effectieve aanpak van de problemen en het monitoren in de weg, zeker wanneer sprake
is van complexe casuïstiek.

Deze aanpak moet voortvarend en met de benodigde urgentie verder worden uitgewerkt.
Het past immers niet in onze samenleving dat deze kwetsbare mensen de boot (blijven)
missen. In onze antwoorden op vragen van de leden De Lange en Laan-Geselschap (beiden
VVD) over het bericht «Incidenten verwarde mensen heftiger»(ingezonden 22 februari
2019) zijn we ook op informatiedeling en monitoring ingegaan3.

Op 12 april heb ik met de Staatssecretaris van VWS, de Minister van BZK, de VNG en
de portefeuillehouders gesproken over de invulling van de regionale ondersteuning
voor een persoonsgerichte aanpak voor kwetsbare mensen. Uitkomst van dit overleg is
dat partijen gezamenlijk een vervolg geven aan het zicht krijgen op de groep personen
met ernstige problematiek, waarbij sprake is van een hoog veiligheidsrisico en het
realiseren van een persoonsgerichte aanpak voor deze groep. Ten aanzien van deze groep
zal in nauw overleg met bovenvermelde partijen met voorrang worden gewerkt aan een
aanpak die zich richt op optimalisatie van tijdige, adequate infodeling en monitoring,
met inachtneming van aspecten van privacy en vertrouwelijkheid van betrokkenen.

De problematiek van deze groep kwetsbare personen is onder meer het vertrekpunt geweest
bij de City Deal Eenvoudig maatwerk bij gestapelde problemen. De aanpak van deze City
Deal richt zich op een preventieve uitvoering en het voorkomen van een stapeling van
problemen. Dit is echter slechts een van de mogelijkheden om preventief problemen
te voorkomen en gaat uit van persoonsgericht maatwerk. Dit vergt meer en bredere inzet
van alle betrokkenen.

Voor de zomer berichten wij u nader over de persoonsgerichte aanpak.

Het 24/7 landelijk telefoonnummer voor niet acute meldingen

Bezorgde burgers zouden volgens het Schakelteam in de regio een laagdrempelig, goed
bekend 24–7 landelijk telefoonnummer moeten kunnen bellen om hulp te krijgen bij niet-acute
zorgvragen. De vorming van de lokale en regionale meldpunten wordt gestimuleerd door
het actieprogramma lokale initiatieven mensen met verward gedrag van ZonMw. Daarnaast
verkennen we thans, samen met het Ministerie van BZK en de VNG, de mogelijkheden van
een landelijk meldnummer dat kan doorgeleiden naar deze lokale en regionale meldpunten.

Na de voorjaarsbesluitvorming zal de Staatssecretaris van VWS u verder informeren
over de laatste stand van zaken van het landelijk meldnummer niet-acuut en de regionale
punten. Voor acute gevallen kan reeds 24/7 de crisisdienst van de GGZ gebeld worden.

Passend vervoer van personen met verward gedrag

Als er een melding komt over een incident van een persoon met verward gedrag is het
van belang dat er goed passend vervoer beschikbaar is als de persoon niet ter plekke
kan worden geholpen. Betrokken partijen zijn het er over eens dat personen met verward
gedrag die geen strafbaar feit hebben gepleegd of van wie dat niet wordt vermoed niet
in een politieauto horen te worden vervoerd en niet in een politiecel zouden moeten
verblijven. Dit kan als onnodig stigmatiserend en traumatisch worden ervaren. Op dit
moment worden er pilots uitgevoerd en zijn er convenanten met regio’s gesloten voor
het realiseren van passend vervoer voor personen met verward gedrag. Daarbij wordt,
samen met alle betrokken partners, hard gewerkt om ervoor te zorgen dat er geen gat
valt als de politie het vervoer van personen met verward gedrag die (vermoedelijk)
geen strafbare feiten hebben gepleegd verder afbouwt en alleen nog tijdelijk als incidenteel
vangnet optreedt. Om deze positieve ontwikkelingen vast te houden heeft JenV besloten
de opdracht van de brigadier vervoer te verlengen tot 1 januari 2020. VWS en JenV
zijn in gesprek met het veld om te bezien hoe het vervoer van personen met verward
gedrag er in de structurele situatie zou kunnen uitzien. Vanuit een oogpunt van zorg
voor personen met verward gedrag is het zeer gewenst dat dit vervoer structureel goed
wordt verzorgd. Uw Kamer heeft tijdens het algemeen overleg politie op 17 april jl.
(Kamerstuk 29 628, nr. 876) hiervoor ook aandacht gevraagd. Mijn collega van VWS zal u voor de zomer informeren
over de inspanningen met betrekking tot vervoer van personen met verward gedrag.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus