Informateur Zalm

Vanaf woensdag 28 juni 2017 is Gerrit Zalm informateur. Hij onderzoekt of het mogelijk is om een kabinet te vormen van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, dat streeft naar brede steun in de volksvertegenwoordiging. Na een vakantieperiode van drie weken onderhandelen de vier partijen sinds woensdag 9 augustus 2017 verder onleiding van informateur Zalm.

Rol van de Koning

Tot 2012 werden (in)formateur(s) door het staatshoofd benoemd, toen koningin Beatrix. Sinds 2012 is het de Tweede Kamer die de informateurs benoemt. Wel wordt de Koning regelmatig op de hoogte gehouden van de voortgang van de gesprekken over de kabinetsformatie. Informateur Gerrit Zalm ging bijvoorbeeld op woensdag 12 en donderdag 20 juli langs bij koning Willem-Alexander.

Onbetaalde erebaan

Voor zijn werk als informateur wordt Gerrit Zalm niet betaald. Informateur zijn is een erebaan, die is weggelegd voor personen die een jarenlange staat van dienst hebben in de politiek of de publieke sector. Zij blijken het beste in staat te zijn om politici met uiteenlopende standpunten en idealen bij elkaar te krijgen in één kabinet. Vaak zijn informateurs oud-ministers of zittende ministers. Gerrit Zalm was van 2003 tot 2007 minister van Financiën en vicepremier in het kabinet-Balkenende II.

Eerdere informateurs

Edith Schippers

Een dag na de verkiezingen, op donderdag 16 maart 2017, is Edith Schippers voorgedragen als verkenner. En vanaf 28 maart was ze informateur, tot 29 mei. Lees over de werkzaamheden van verkenner en informateur Schippers.

Herman Tjeenk Willink

Herman Tjeenk Willink heeft op dinsdag 30 mei zijn opdracht gekregen als informateur. Op woensdag 28 juni gaf hij het informateursstokje door aan Gerrit Zalm. Lees over de werkzaamheden van verkenner en informateur Tjeenk Willink.

Woensdag 28 juni: informateur Gerrit Zalm begint met zijn opdracht

Informateur Zalm ging op woensdag 28 juni voor het eerst in gesprek met de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.
Informateur Zalm ging op woensdag 28 juni voor het eerst in gesprek met de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Informateur Gerrit Zalm heeft woensdagmiddag 28 juni 2017 zijn opdracht ontvangen uit handen van Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib. Zalm gaat onderzoeken of het mogelijk is om een kabinet te vormen van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, dat streeft naar brede steun in de volksvertegenwoordiging.

Onder leiding van informateur Zalm gaan VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de komende tijd elke werkdag onderhandelen, maar snelheid in de formatie is geen doel op zich. Dat zei informateur Zalm woensdagavond 28 juni tijdens een korte persconferentie in de Oude Zaal van de Tweede Kamer. Hij kondigde ook aan dat de Stadhouderskamer, in de Tweede Kamer, het centrum van de kabinetsformatie blijft. Wel zullen de onderhandelaars op maandag 10 en en dinsdag 11 juli ergens buiten Den Haag samenkomen.

Wat doet een informateur?

Wat de opdracht van de informateur precies is, hangt af van de verkiezingsuitslag. Als twee partijen een meerderheid hebben en het eens zijn, kan hij een beperkte opdracht krijgen. Tot 2012 werden (in)formateur(s) door de Koningin benoemd. Sinds 2012 gebeurt dit door de Tweede Kamer. 

Coalitie

Nederland kent veel verschillende politieke partijen. Het is nog nooit voorgekomen dat één partij meer dan 50% van de stemmen kreeg. Daardoor moeten partijen samenwerken om te regeren. Die samenwerking noemen we de coalitie. Partijen die niet meedoen aan de coalitie vormen de oppositie. Alle Nederlandse kabinetten van na de Tweede Wereldoorlog waren coalitiekabinetten. Zij werden gesteund door twee of meer partijen zodat ze samen een meerderheid in de Tweede Kamer hadden. Een kabinet kan ook gedoogsteun krijgen om aan een meerderheid te komen. Eén of meerdere partijen uit de Tweede Kamer beloven dan dat ze het kabinet zullen steunen. Die partijen stemmen in principe voor de beslissingen van het kabinet, maar ze hebben geen ministers of staatssecretarissen in de regering.

Het regeerakkoord

Het kan zijn dat de opdracht van de informateur zo breed is dat hij ook het regeerakkoord opstelt. Soms wordt hiervoor een nieuwe informateur aangesteld. Deze onderhandelt met de coalitiepartijen over de gezamenlijke doelstellingen en de hoofdlijnen van beleid van het toekomstige kabinet. Als ze het eens zijn, leggen de coalitiepartijen de afspraken vast in een regeerakkoord. Het nieuwe kabinet moet het regeerakkoord uitvoeren. Dat betekent dat de vastgelegde afspraken de komende jaren moeten worden omgezet in beleid. 

Na de informateur komt de formateur

Zijn de coalitiepartijen het helemaal eens? Dan begint de formateur met het vormen van een kabinet. De formateur zoekt ministers en staatssecretarissen en is ook degene die waarschijnlijk minister-president wordt. In het algemeen levert de grootste partij zowel de minister-president als de meeste ministers.

Zodra de nieuwe ministersploeg compleet is, komen de kandidaat-ministers bij elkaar. Deze bijeenkomst is vastgelegd in de Grondwet en heet het ‘constituerende beraad’. Daarin verklaren de ministers het eens te zijn met het regeerakkoord en leggen zij de taakverdeling definitief vast. Bij het aantreden van een nieuw kabinet benoemt en beëdigt de Koning de ministers en staatssecretarissen. Daarmee is de formatie ten einde en kan het regeren beginnen.

Meer informatie op deze website