Waarom heeft de minister-president het ontslag van zijn kabinet aangeboden?

Zodat het oude kabinet na de verkiezingen plaats kan maken voor een nieuw kabinet. Politieke partijen onderhandelen over dat nieuwe kabinet op basis van de verkiezingsuitslag. Dat proces heet ‘de formatie’. Tijdens de formatie moet het land wel geregeerd worden. De Koning heeft de ontslagaanvraag “in overweging genomen en de ministers en staatssecretarissen verzocht al datgene te blijven verrichten, wat zij in het belang van het Koninkrijk noodzakelijk achten.” Tot de Koning het nieuwe kabinet kan installeren behoudt het demissionaire kabinet dus al zijn rechten.

Kunnen leden van het kabinet tegelijkertijd Tweede Kamerlid zijn?

Mark Rutte is op donderdag 23 maart beëdigd als Tweede Kamerlid, terwijl  hij op dat moment ook minister-president was van het demissionaire kabinet-Rutte II.
Mark Rutte is op donderdag 23 maart beëdigd als Tweede Kamerlid, terwijl hij op dat moment ook minister-president was van het demissionaire kabinet-Rutte II.

Ja, dat kan, maar alleen als het kabinet demissionair is, zoals nu. Dat staat in artikel 57 van de Grondwet. Verder staat hier niets over op papier. Kan Kamerlid Rutte dus een vraag stellen aan premier Rutte? Strikt theoretisch is dit mogelijk. Maar in de praktijk zullen demissionaire bewindslieden die tegelijk ook Kamerlid zijn, het controleren van het kabinet aan fractiegenoten overlaten.

Welke Kamerleden zijn tegelijk lid van het kabinet?

Vier Kamerleden van de VVD-fractie maken tevens deel uit van het kabinet: naast premier Rutte zijn dat minister Hennis-Plasschaert (Defensie) en de staatssecretarissen Dekker (Onderwijs) en Dijkhoff (Veiligheid en Justitie).

Ook de PvdA-fractie telt vier bewindslieden met een tijdelijke dubbelrol: vicepremier en minister van Sociale Zaken Asscher, minister Dijsselbloem (Financiën), minister Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel) en staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu).

Hoe controleert de Tweede Kamer een demissionair kabinet?

Op dezelfde manier als voordat de premier het ontslag indiende. De Kamerleden die na de verkiezingen zijn beëdigd, kunnen gewoon Kamervragen stellen of debatten aanvragen. Wel is het goed parlementair gebruik dat de Tweede Kamer geen politiek gevoelige onderwerpen behandelt met het demissionaire kabinet, ook al omdat na de verkiezingen de machtsverhoudingen in het parlement veranderd zijn. Het kabinet van VVD en PvdA heeft nu geen meerderheid meer in de Kamer. De Tweede Kamer stelt daarvoor een lijst op met ‘controversiële onderwerpen’. Lees hier hoe dat werkt.

Kan een demissionair kabinet vallen?

Nee, want de premier heeft het ontslag van het kabinet al aangeboden aan de Koning. Wel kan een demissionaire minister uit eigen beweging opstappen.