Veelgestelde vragen

U bent welkom in de tijdelijke huisvesting van de Tweede Kamer aan het Prinses Irenepad 1 in Den Haag. De openingstijden zijn afhankelijk van de vergaderagenda en commissieactiviteiten. 

• De Tweede Kamer vergadert plenair op dinsdag, woensdag en donderdag.
• De commissievergaderingen zijn op maandag tot en met donderdag.
• Op overige werkdagen is de Tweede Kamer geopend van 10.00 tot 17.00 uur. 

U kunt zich hier aanmelden voor een bezoek.
Lees meer over een bezoek aan de Tweede Kamer.

De rondleidingen in de Tweede Kamer worden verzorgd door ProDemos. Kijk op hun website voor meer informatie en tickets. 

Debatten in de Tweede Kamer zijn in principe openbaar. Op de agenda kunt u zien of dat ook geldt voor de vergadering die u wilt bijwonen. Houd er rekening mee dat het vragenuur elke dinsdag om 14.00 uur druk bezocht wordt en dat het aantal plaatsen beperkt is. Het is niet mogelijk om vooraf een plaats op de publieke tribune te reserveren. U moet zich wel aanmelden voor een bezoek aan de Tweede Kamer. Lees meer over een bezoek aan de Tweede Kamer. 

U kunt live debatten volgen en de debatten later terugkijken via de website van de Tweede Kamer en via de website en app Debat Direct. Op Debat Direct ziet u ook welke onderwerpen op de agenda staan en wie er aan het woord is.

Livestreams zijn afhankelijk van techniek en internetverbindingen. Storingen kunnen helaas voorkomen. De Tweede Kamer werkt continu aan verbetering van de digitale toegankelijkheid.

Bij aanhoudende technische problemen kunt u een melding maken bij de publieksvoorlichting van de Tweede Kamer via het contactformulier. Zij zorgen dat storingen worden doorgegeven aan de technische dienst.

Via Debat Direct ziet u de naam en de fractie in beeld. Op de website van de Tweede Kamer zijn ook sprekerslijsten beschikbaar. Diensten buiten de Tweede Kamer, zoals NPO Politiek of de NOS, hebben eigen beleid over beeldregistratie en ondertiteling.

Op de vrijdag voorafgaand aan een vergaderweek wordt de plenaire agenda gepubliceerd.

Ja, binnen het parlement hebben Kamerleden vrijheid van meningsuiting. Dat is een belangrijk grondwettelijk beginsel. Dat betekent niet dat er geen grenzen zijn. Kamerleden spreken elkaar aan op hun woorden en de Voorzitter kan optreden bij overschrijding van de orde. Politieke verantwoordelijkheid voor uitspraken ligt altijd bij het Kamerlid zelf.

Elk Kamerlid gaat over zijn of haar eigen woorden en strategie. Het komt voor dat meerdere leden dezelfde vraag stellen, bijvoorbeeld om een punt te benadrukken.

Interrupties zijn korte vragen of opmerkingen tijdens een debat. De Voorzitter bewaakt dat interrupties kort blijven, zodat het debat binnen de beschikbare tijd kan worden afgerond en het debat voor iedereen te volgen blijft.

Dat zijn uitingen van emotie of instemming. De Voorzitter grijpt alleen in als dit het debat te veel verstoort.

Mobiele apparaten zoals telefoons, laptops en tablets zijn belangrijk voor het werk, bijvoorbeeld voor overleg met andere Kamerleden, contact met fractiemedewerkers en het volgen van stukken en nieuws. De Voorzitter ziet erop toe dat het gebruik het debat niet hindert. Als Kamerleden zichtbaar zijn afgeleid of niet met aandacht luisteren, kan de Voorzitter hen daarop aanspreken.

Nee. Kamerleden bepalen zelf hoe zij zich kleden. De Voorzitter kan alleen in uitzonderlijke gevallen een opmerking maken, bijvoorbeeld als kledingkeuze bedoeld is om te provoceren of het debat verstoort. De Voorzitter is hierin terughoudend.

Het spreken via de Voorzitter is een lange parlementaire traditie. Deze manier van debatteren helpt om discussies zakelijk te houden en te voorkomen dat het debat persoonlijk wordt.

In de praktijk lukt dit niet altijd. De Voorzitter wijst Kamerleden hier waar nodig op, maar doet dat met mate om het debat niet voortdurend te onderbreken.

De Nederlandse vlag staat in de plenaire zaal naar aanleiding van een door de Kamer aangenomen motie. Over het plaatsen van andere vlaggen, zoals de Europese vlag, is in het verleden ook gestemd. Daarvoor was geen meerderheid.

Het salaris dat Kamerleden ontvangen, wordt schadeloosstelling genoemd. De hoogte van de bedragen en alle vergoedingen die daarbij horen staan beschreven in de Wet schadeloosstelling Leden Tweede Kamer. Naast een basissalaris ontvangen Kamerleden tegemoetkomingen in reis- en verblijfkosten en beroepskosten. De Voorzitter van de Tweede Kamer ontvangt een toelage, evenals de ondervoorzitters die de Kamervoorzitter vervangen,  bijvoorbeeld door een plenaire vergadering voor te zitten. Ook fractievoorzitters ontvangen een toelage op hun schadeloosstelling. 

Kamerleden die gekozen zijn, verenigen zich meestal in een fractie. In de Regeling financiële ondersteuning fracties Tweede Kamer is geregeld hoeveel geld fracties krijgen voor personeel- en organisatiekosten. Hoe meer zetels fracties hebben, hoe groter het bedrag dat zij krijgen. 

Een Kamerlid dat ontslag neemt in een zittingsperiode, maakt  dat kenbaar aan de Kamervoorzitter. De Kiesraad benoemt binnen veertien dagen op basis van de kieslijst een nieuw Kamerlid. Dit lid wordt vervolgens door de Kamervoorzitter beëdigd in de plenair zaal. 

Een Kamerlid kan tijdelijk ontslag aanvragen bij de Kamervoorzitter. Daar zijn regels aan verbonden. Zo mag dat volgens de kieswet alleen voor ziekte en zwangerschapsverlof. Er moet een doktersverklaring zijn. 

Het tijdelijk ontslag geldt voor een periode van zestien weken. Het is mogelijk om voor langere tijd ontslag te nemen, maar dan steeds voor een nieuwe periode van zestien weken. Binnen één zittingsperiode kan een Kamerlid maximaal drie  keer tijdelijk ontslag vragen en zich laten vervangen. Ook hier geldt dat de Kiesraad een tijdelijk Kamerlid benoemt binnen veertien dagen. De Kamervoorzitter beëdigt deze persoon in de plenaire zaal. Keert iemand terug na tijdelijk ontslag, dan is diegene van rechtswege weer lid van de Tweede Kamer.

Wanneer een Kamerlid definitief ontslag neemt of niet herkozen is na verkiezingen, is er recht op wachtgeld. Dat is geregeld in de wet Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers. 

Bekijk hier het overzicht van de recessen van de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer vergadert niet tijdens het reces, zoals de zomermaanden en de kerstperiode. Kamerleden kunnen dan de volgende vergaderperiodes voorbereiden en allerlei stukken en dossiers bestuderen. Ook gaan zij in die periode vaak op werkbezoek om hun achterban te spreken.

• Bekijk hier de contactgegevens van de Kamerleden van de Tweede Kamer.
• Bekijk hier de contactgegevens van de politieke partijen in de Tweede Kamer. 

U kunt een petitie aanbieden aan een commissie van de Tweede Kamer. Als u een petitie wilt aanbieden moet u dat schriftelijk aanvragen. U stuurt een brief waarin u beschrijft wat het doel van de petitie is en wie die organiseert. Op basis van uw brief wordt besloten of de Kamer de petitie zal aannemen.

Stuur uw brief aan: 
Tweede Kamer der Staten-Generaal   
t.a.v. commissie ... 
Postbus 20018 
2500 EA Den Haag

Een burgerinitiatief is een uitgewerkt voorstel om een onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te zetten. Dat kan bijvoorbeeld gaan over verbetering van het milieu, onderwijs of openbaar vervoer of over het eenvoudiger maken van regelgeving. Met een burgerinitiatief verzoekt u de Tweede Kamer om uw voorstel te bespreken en er een standpunt over in te nemen. Voor uw initiatief verzamelt u minimaal 40.000 handtekeningen. Lees meer over de voorwaarden waar een burgerinitiatief aan moet voldoen.

Wanneer u een persoonlijke klacht heeft over het optreden van de rijksoverheid en u kunt geen gebruik maken van een bezwaarschriftprocedure, dan kunt u zich richten tot de Eerste of de Tweede Kamer. Beide kennen een Commissie voor de Verzoekschriften die de klachten onderzoekt.

De Voorzitter stuurt geen algemene mails door aan alle Kamerleden. Ook niet aan een specifiek Kamerlid. In sommige gevallen kan een bericht ter informatie worden doorgestuurd naar een vaste Kamercommissie, zodat Kamerleden er kennis van kunnen nemen. Dit gaat om berichten over een specifiek beleidsonderwerp.

De Voorzitter leidt de plenaire vergaderingen, bewaakt de orde en ziet toe op een zorgvuldig verloop van het debat. De Voorzitter is onafhankelijk en neutraal tijdens het voorzitten en bepaalt niet de inhoud van het debat. Bekijk de pagina Wat doet de Voorzitter van de Tweede Kamer? voor meer informatie.

Nee. Kamerleden zijn zelf verantwoordelijk voor wat zij zeggen. De Voorzitter kan alleen ingrijpen bij ordeverstoringen, beledigingen of als het debat niet meer ordelijk verloopt.

De Voorzitter heeft een neutrale rol en gaat daarom niet in op politieke standpunten, juridische geschillen of verzoeken om het kabinet aan te spreken. Dergelijke onderwerpen zijn aan Kamerleden en commissies.

Nee. Tijdens het voorzitten is de Voorzitter onafhankelijk en onpartijdig. Dat betekent dat hij of zij alle Kamerleden gelijk behandelt, ongeacht hun partij, en geen invloed uitoefent op de inhoud van het debat of de politieke uitkomst. De Voorzitter blijft formeel wel Kamerlid en doet mee aan de stemmingen. 

Kamerleden kunnen de Voorzitter tijdens een debat aanspreken op zijn of haar handelen. Uiteindelijk oordeelt de Kamer zelf over het functioneren van haar Voorzitter.

Kamerleden kunnen onderwerpen aanwijzen die niet moeten worden behandeld zolang er geen nieuwe verkiezingen zijn geweest en het afgetreden kabinet alleen lopende zaken afhandelt. Zij verklaren deze onderwerpen controversieel. De commissies verzamelen onderwerpen, de Kamer in zijn geheel stelt de lijst vast. Het gaat niet alleen om wetgeving, maar ook over brieven en nota’s van het kabinet. Nadat er is gestemd, wordt de lijst met controversieel verklaarde onderwerpen gepubliceerd op deze website.

Een wetsvoorstel dat eenmaal is aangenomen door de Tweede Kamer vervolgt gewoon zijn weg. Dat betekent dat het naar de Eerste Kamer gaat voor behandeling. Als de Eerste Kamer ook akkoord is, wordt de wet ingevoerd.

Ja, want ook een demissionair kabinet stelt een rijksbegroting en een Miljoenennota op die de minister van Financiën aan de Tweede Kamer aanbiedt op Prinsjesdag. En het kabinet maakt een troonrede die de Koning voorleest. Omdat een demissionair kabinet alleen lopende zaken afhandelt, zullen er in deze stukken geen grote veranderingen worden voorgesteld.

Lees de veelgestelde vragen over de verkiezingen en de formatie.