Begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport, afgerond

5 maart 2026, begroting - De Kamer bespreekt met de ministers Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 2026.

De bewindspersonen reageren op de inbreng die de woordvoerders in eerste termijn leverden. Ze staan onder meer stil bij preventie, passende zorg, betaalbaarheid en pandemische paraatheid.

Preventie

Het kabinet wil "de gezondste generatie ooit", benadrukt Hermans. Daarom zet het in op het voorkomen van ziekte en eenzaamheid. Maar hoe kun je werken aan de gezondste generatie als je de bezuinigingen van het vorige kabinet niet eens terugdraait, wil Vliegenthart (GroenLinks-PvdA) weten.

Hermans erkent dat de bezuinigingen van het kabinet-Schoof niet volledig worden teruggedraaid, maar benadrukt dat er maatregelen worden genomen op het gebied van preventie. Zo wil het kabinet met de Kansrijke Start-aanpak ervoor zorgen dat ouders in kwetsbare omstandigheden tijdig de juiste zorg en ondersteuning krijgen.

Daarnaast krijgen schoolkinderen gratis fruit en komt er een suikertaks. Een suikertaks levert geen gezondheidswinst op, stelt Van Meetelen (PVV): het is vooral een fiscale maatregel.

Kostić (PvdD) vraagt hoe het kabinet toetst of de "schadelijke" Omnibusakkoorden, die duurzaamheidswetgeving voor bedrijven aanpassen, echt geen schade toebrengen aan de gezondheid. Het kabinet houdt steeds het volksgezondheidsbelang voor ogen, reageert Hermans, maar besluiten worden wel genomen op basis van een brede afweging van maatschappelijke belangen.

Passende zorg

Westerveld (GroenLinks-PvdA) pleit voor snelle acties om de ggz-wachtlijst terug te dringen. Daar staan nu 100.000 mensen op en dus is het in haar optiek tijd voor urgentie. De druk in de ggz is hoog, onderstreept Tijmstra (CDA).

In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) staan afspraken om de wachtlijsten aan te pakken. Hierbij is onder andere beter inzicht via declaratiedata een doel, antwoordt Hermans. Later gaat het kabinet nog in op het onderzoek Uit balans, dat potentiële oplossingen bespreekt.

Het wordt steeds moeilijker om werk en mantelzorg te combineren, concludeert El Abassi (DENK). Als het aan hem ligt, worden werkende mantelzorgers fiscaal meer geholpen. Van Dijk (SGP) vraagt aandacht voor de respijtzorg in Nederland, hulp die de taken van een mantelzorger even overneemt, bijvoorbeeld bij vakantie. Langjarige financiering ervan is noodzakelijk, vindt hij.

Het lid Keijzer juicht toe dat het kabinet 290.000 ouderenwoningen wil bouwen, zorgzame gemeenschappen met gedeelde ruimtes en hulp op afroep. Ze vraagt zich wel af hoe realistisch dat doel is.

Betaalbaarheid

Lage en middeninkomens worden keihard geraakt, meent Bushoff (GroenLinks-PvdA): de sociale zekerheid wordt afgebroken en de zorgkosten nemen met honderden euro's toe. Heroverweeg de bezuinigingen, is zijn oproep.

De kwaliteit van zorg is hoog en veel patiënten voelen zich gehoord en liefdevol geholpen. Maar er zijn ook problemen, somt Hermans op: personeelstekorten, oplopende kosten, lange wachtlijsten. Scherpe keuzes zijn daarom nodig.

Als we niets doen, moet straks een op de vier Nederlanders in de zorg werken, zijn mensen steeds meer kwijt aan zorgpremie en groeien de wachtlijsten, zegt Synhaeve (D66).

Een van de kabinetsmaatregelen is de verhoging van het eigen risico naar €520 in 2030. Maeijer (PVV) vreest dat mensen om financiële redenen zorg zullen mijden.

Bij het eigen risico denkt het kabinet aan een voorstel voor "tranchering", waarbij patiënten maximaal €150 per behandeling betalen. Het mag niet zo zijn dat één ziekenhuisopname met ambulance toch het hele eigen risico opslokt omdat de daaropvolgende ziekenhuiszorg apart in rekening wordt gebracht, onderstreept Wiersma (BBB).

Het plan voor een eigen bijdrage in de wijkverpleging moet van tafel, oordeelt Dobbe (SP). Die zou ook leiden tot meer bureaucratie en administratieve lasten, waarschuwt Ten Hove (Groep Markuszower). Van Houwelingen (FVD) constateert dat er steeds meer geld naar het ministerie van VWS zelf gaat: het is tijd om deze onder de 500 miljoen euro te brengen.

Pandemische paraatheid en vaccinaties

Het kabinet bezuinigt op pandemische paraatheid, maar daar krijgt het spijt van, verwacht Bikker (ChristenUnie). We moeten juist voorbereid zijn op toekomstige pandemieën, benadrukt ze.

Nederland investeert in een sterker stelsel voor infectieziektebestrijding en paraatheid, reageert Hermans. De basis is op orde, maar echte oplossingen vragen structureel geld. Ze bekijkt met GGD en RIVM waar de grootste knelpunten zitten, maar is ook gebonden aan budgettaire grenzen uit het coalitieakkoord.

Van Brenk (50PLUS) noemt het een schande dat het gordelroosvaccin niet voor alle 60-plussers gratis beschikbaar komt. Het vaccin is kostbaar en er zijn ruim 5 miljoen 60-plussers, zegt Hermans. Het kabinet maakt keuzes op basis van het RIVM-advies, benadrukt ze.

Zorgfraude

Er vindt jaarlijks voor 10 miljard euro aan zorgfraude plaats in Nederland, weet Wendel (VVD). Wat haar betreft worden zorgfraudeurs vaker strafrechtelijk vervolgd. Claassen (Groep Markuszower) vraagt wat het kabinet doet om bij fraudebestrijding opgehaald zorggeld weer terug te laten vloeien naar de zorg.

Het kabinet zet zich ervoor in om zorgfraude te voorkomen en dat geld weer terug in de zorg te krijgen, verzekert minister Sterk.

Staatscommissie zorg

Poortman (CDA) roept het kabinet op om vaart te maken met het instellen van een staatscommissie zorg. Die moet het kabinet gaan adviseren over een toekomstbestendig zorgstelsel. In reactie zegt Hermans de staatscommissie voor de zomer gereed te willen hebben.

Verstopping strafrechtketen

Coenradie (JA21) signaleert een verstopping in de strafrechtketen: 270 tbs'ers wachten in detentie op behandeling, terwijl (niet-veroordeelde) ggz-patiënten in forensische tbs-klinieken zitten. Daardoor is er minder plek in gevangenis of tbs-kliniek en kan niemand doorstromen.

De behandeling van de begroting begon op 3 maart met de inbreng van de woordvoerders. De Kamer stemt op 10 maart over de tijdens het debat ingediende moties en op 24 maart over de begroting.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct