Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Duijvenvoorde over de vertraging en mogelijke versobering van de verbreding van de A27 tussen Houten en Hooipolder

Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 11 mei
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Dreigt de kaasschaaf voor de A27? Regio vreest nieuwe knelpunten en stilvallen van
woningbouw»?1

Antwoord 1

Ja, ik ben hiermee bekend.

Vraag 2

Klopt het dat, door oplopende kosten, delen van het project A27 Houten-Hooipolder
zijn uitgesteld, versoberd of heroverwogen? Zo ja, welke onderdelen betreft dit precies?

Antwoord 2

In de MIRT-brief najaar 2024 is gemeld dat het programma A27 Houten-Hooipolder te
maken heeft met aanzienlijk hogere kosten dan eerder was voorzien. In de MIRT-brief
van voorjaar 20252 is aangegeven dat – als gevolg van deze oplopende kosten – keuzes gemaakt moeten
worden. Binnen het programma A27 Houten-Hooipolder wordt er prioriteit gegeven aan
het uitvoeren van de werkzaamheden die onvermijdelijk zijn; het gaat om de vervanging
van de Merwedebruggen en de Hagesteinsebruggen (beide einde levensduur).

Programmaonderdelen die gericht zijn op de doorstroming, worden gefaseerd in de tijd
waarbij de onderdelen met de grootste bijdrage aan de doorstroming (beperken van flessenhalzen)
als eerste worden uitgevoerd. Het gaat hier bijvoorbeeld om de wegverbreding tussen
Everdingen en Gorinchem en de aanleg van Merwedebrug Oost.

Werkzaamheden die reeds gestart zijn, worden doorgezet (knooppunt Hooipolder en aansluiting
Groote Haar). Dit betekent echter ook dat andere onderdelen van het programma op een
later moment worden uitgevoerd. Concreet gaat het hier om de capaciteitsuitbreiding
van de Houtensebrug3 en de vervanging van de Keizersveerbruggen en aansluitende infrastructuur.

Inmiddels is de ontwerpfase van de Merwedebrug West en van de Hagesteinsebruggen afgerond.
Daarmee is er meer inzicht gekomen in de planning van het programma. De Merwedebrug
West is naar verwachting gereed in 2031 en de Hagesteinsebruggen naar verwachting
in 2034. Per separate brief (11 mei 20264) is de Kamer nader geïnformeerd over de over de laatste ontwikkelingen bij het programma
A27 Houten-Hooipolder (inclusief planning en financiën).

Vraag 3

Kunt u aangeven wat op dit moment de actuele kostenraming van het project A27 Houten-Hooipolder
is, hoe deze zich verhoudt tot eerdere ramingen en welke oorzaken ten grondslag liggen
aan de kostenstijgingen?

Antwoord 3

Het beschikbare budget bedraagt in het MIRT 2026 € 2.998 mln. Om de onvermijdelijke
onderdelen en de onderdelen met de grootste bijdrage aan de doorstroming (zie antwoord 2)
uit te kunnen voeren bedraagt de aanvullende dekking circa € 1.850–1.970 mln.5.

Oorzaken die ten grondslag liggen aan de kostenstijgingen betreffen prijsstijgingen,
huidige marktspanning, een te lage initiële raming en voortschrijdende inzichten (onder
andere onderschatting complexiteit en een slechtere staat van het areaal).

Gezien de grote omvang van dit aanvullende bedrag zijn er verschillende scenario’s
(bijvoorbeeld een geheel nieuw ontwerp of de renovatie van de bestaande Merwedebrug)
onderzocht en zorgvuldig tegen elkaar afgewogen. Geen van deze opties leverde echter
de beoogde kostenbesparing op zonder fors in te boeten op het beoogde resultaat. Dat
resultaat moet worden bereikt gegeven het feit dat het traject één van de belangrijkste
noord-zuid verbindingen van Nederland vormt. Het betreft een grote noodzakelijke vernieuwingsopgave
van vitale infrastructuur (o.a. verouderde Merwedebrug en Hagesteinsebrug). Ook is
er sprake van acute infrastructurele knelpunten op het tracé, die verder toenemen
als gevolg van de groeiende mobiliteit.

Vraag 4

Welke scenario’s voor fasering, versobering of bezuiniging worden momenteel onderzocht?
Kunt u per scenario aangeven wat de gevolgen zijn voor capaciteit, doorstroming, verkeersveiligheid,
leefbaarheid en uitvoeringstermijn?

Antwoord 4

Zie beantwoording vraag 2 en 3. Uitgangspunt blijft om het hele Tracébesluit uit te
voeren en de meest urgente onderdelen als eerste op te pakken.

Vraag 5

Deelt u de zorg dat het uitstellen van de vervanging of aanpassing van onderdelen
zoals de Keizersveerbrug, de Houtensebrug en knooppunt Gorinchem ertoe kan leiden
dat nieuwe of blijvende knelpunten ontstaan op het traject A27? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Bij de prioritering is de afweging zodanig gemaakt dat de kans op knelpunten zo klein
mogelijk is, zie beantwoording vraag 2. Daarbij blijft het belangrijk dat het gehele
programma (Tracébesluit) uiteindelijk wordt uitgevoerd.

Vraag 6

Hoe beoordeelt u in het bijzonder de betekenis van de Merwedebrug en knooppunt Gorinchem
voor de doorstroming op de A27, gelet op het feit dat dit traject behoort tot de grootste
fileknelpunten van Nederland?

Antwoord 6

Binnen het programma A27 Houten-Hooipolder is de Merwedebrug met gedeeltelijke aanpak
van knooppunt Gorinchem de grootste flessenhals. Bovendien heeft de Merwedebrug einde
technische levensduur bereikt en is vervanging op korte termijn noodzakelijk. Dat
is de reden dat dit onderdeel van het programma met prioriteit wordt uitgevoerd.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat een gedeeltelijke aanpak van de A27, waarbij cruciale flessenhalzen
onvoldoende worden meegenomen, het risico vergroot dat publiek geld wordt geïnvesteerd
zonder dat de beoogde filevermindering daadwerkelijk wordt gerealiseerd? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 7

Nee, dat deel ik niet. Uiteindelijk wordt het hele Tracébesluit uitgevoerd, maar wordt
de uitvoering langer over de tijd verspreid. De belangrijkste flessenhalzen worden
hierbij als eerste aangepakt. Zie ook vraag 5.

Vraag 8

Kunt u aangeven wat de verwachte effecten zijn van de huidige onzekerheid rond de
A27 op de filedruk bij de Merwedebrug en knooppunt Gorinchem, zowel tijdens de werkzaamheden
als in de eindsituatie indien onderdelen worden geschrapt of uitgesteld?

Antwoord 8

Voor de doorstroming is de Merwedebrug de grootste flessenhals op de A27 tussen Houten
en Hooipolder. De bestaande Merwedebrug heeft einde levensduur bereikt. Naast de bestaande
Merwedebrug zal de nieuwe Merwedebrug West worden gebouwd. De Merwedebrug West is
naar verwachting gereed in 2031. Tijdelijk zal deze brug gebruikt worden in twee richtingen.
Na de sloop van de bestaande brug zal de Merwedebrug Oost (capaciteitsuitbreiding)
worden gebouwd. De precieze planning van de Merwedebrug Oost is nog niet bekend. Dit
is afhankelijk van de vervanging van de objecten Steenenhoek en Palenweg die momenteel
nader wordt uitgewerkt. De vermindering van de filedruk is hiermee afhankelijk van
het moment van openstellen van Merwedebrug Oost. Bij een latere opstelling van Merwedebrug
West zal het bestaande knelpunt erger worden als gevolg van autonome groei (langdurigere
spitsperiode). Het positieve effect van de verbreding van Gorinchem-Everdingen zal
pas bij openstelling van Merwedebrug Oost zijn bereikt. Daarnaast zal er een risico
zijn van terugslag van de file op de A27 over knooppunt Gorinchem.

De filedruk tijdens de uitvoering van m.n. het gedeelte Everdingen-Gorinchem zal fors
zijn, hiervoor zijn de nodige nacht-, weekend- en zomerafsluitingen gepland (link planning werkzaamheden).

Vraag 9

Welke gevolgen verwacht u van verdere vertraging of versobering voor de bereikbaarheid
van Gorinchem en de omliggende regio, zowel voor bewoners als voor goederenvervoer,
hulpdiensten en regionale economie?

Antwoord 9

Als gevolg van de gefaseerde uitvoering zal er langer sprake zijn van hinder door
de files op het traject met gevolgen voor de bereikbaarheid.

Vraag 10

Erkent u dat de aanhoudende onzekerheid over de A27 negatieve gevolgen kan hebben
voor woningbouw, bedrijventerreinen en andere ruimtelijke ontwikkelingen in de regio,
juist op een plek waar bereikbaarheid een essentiële randvoorwaarde is? Zo ja, hoe
weegt u dat mee?

Antwoord 10

De Tweede Kamer is op 11 mei 2026 geïnformeerd over de stand van zaken van het programma
A27 Houten-Hooipolder. Met deze brief wordt duidelijkheid gegeven over de planning
van realisatie van dit programma. De inzet is en blijft om uiteindelijk het gehele
Tracébesluit te realiseren. Zie tevens de beantwoording vraag 2 voor de onderdelen
die prioriteit krijgen.

Vraag 11

Kunt u concreet aangeven welke woningbouw- en economische ontwikkelingen langs het
traject A27 Houten-Hooipolder geraakt kunnen worden door uitstel of versobering van
het project?

Antwoord 11

De A27 Houten-Hooipolder is vooral een belangrijke verbindingsroute tussen het noorden
en zuiden van Nederland en als ontsluiting van het rivierengebied. Deze vertraging
heeft vooral hiervoor gevolgen.

Vraag 12

Welke gevolgen heeft de huidige onzekerheid voor de ontwikkeling van openbaarvervoermaatregelen
in de corridor, waaronder de snelle busverbinding tussen Breda, Gorinchem en Utrecht
en de aanleg van overstappunten?

Antwoord 12

Als gevolg van de gefaseerde uitvoering zal de OV-verbinding tussen Breda en Utrecht
langer hinder ondervinden van de files op het traject. Hierbij blijft het uitgangspunt
dat tijdens de werkzaamheden de weg en vaarweg zoveel mogelijk beschikbaar blijven
voor verkeer.

Vraag 13

Hoe beoordeelt u de toename van sluipverkeer op gemeentelijke en provinciale wegen
als gevolg van aanhoudende congestie op de A27? Welke verantwoordelijkheid ziet u
hierin voor het Rijk?

Antwoord 13

Helaas zal de regio als gevolg van de gefaseerde uitvoering op diverse plekken langer
last blijven houden van het sluipverkeer bij hinder op de A27. In het programmabudget
zijn middelen gereserveerd voor een beperkte passende hinderaanpak; deze worden al
sinds de start van het programma ingezet en de hinderaanpak blijft van toepassing
nu uitvoering van het programma langer duurt. Rijkswaterstaat voert landelijk verkeersmanagement
uit in afstemming met de regio. Doel van Rijkswaterstaat hierbij is om automobilisten
op de snelweg te houden en sluipverkeer te voorkomen.

Vraag 14

In hoeverre zijn de betrokken gemeenten, provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden,
waaronder Slimme Aanpak A27, betrokken bij de keuzes die nu worden gemaakt over planning,
budget en scope?

Antwoord 14

Met de leden van de Bestuurlijke Advies Groep (BAG) (betrokken gemeenten, provincies,
waterschappen en samenwerkingsverbanden) is na het faseringsbesluit van mei 2025 afgesproken
om de effecten van het faseringsbesluit inzichtelijk te maken. Ook is aan de leden
van de BAG gevraagd proactief mee te denken over mogelijke beheersmaatregelen en meekoppelkansen.
Hiervoor zijn werkateliers gepland. Het is de ambitie om rond de zomer concrete voorstellen
te bespreken in de BAG en hierover vervolgens afspraken te maken.

Vraag 15

Bent u bereid op korte termijn met de regio in overleg te treden over een integrale
oplossing voor het gehele traject, inclusief de knelpunten bij de Merwedebrug en knooppunt
Gorinchem? Zo ja, op welke termijn?

Antwoord 15

Voor de belangrijkste werkzaamheden binnen het programma A27 Houten-Hooipolder (o.a.
Merwedebrug West en Hagesteinsebruggen) is de Tweede Kamer per brief is geïnformeerd
over de stand van zaken. Direct hierna worden de regionale bestuurders geïnformeerd
over de stand van zaken. Duidelijkheid over de aanpak van de werkzaamheden voor de
langere termijn (o.a. Houtensebrug en Keizersveerbruggen) is afhankelijk van nieuwe
besluitvorming binnen het Mobiliteitsfonds. Vanuit het programma is regelmatig contact
met de regio over de voortgang van het programma, maar na de zomer zal ik ook zelf
hierover in gesprek gaan met de regio.

Vraag 16

Kunt u de Kamer vóór de komende begrotingsbehandeling of een ander eerstvolgend relevant
debat een geactualiseerde planning sturen, inclusief duidelijkheid over budget, scope,
fasering en oplevermomenten van de verschillende deelprojecten?

Antwoord 16

De Tweede Kamer is op 11 mei per brief geïnformeerd over de stand van zaken. Over
de voortgang van het programma wordt de Tweede Kamer op de reguliere momenten geïnformeerd.

Vraag 17

Welke maatregelen bent u bereid te treffen om te voorkomen dat het project zodanig
wordt versoberd dat hardnekkige fileknelpunten, waaronder bij de Merwedebrug en knooppunt
Gorinchem, in stand blijven?

Antwoord 17

Met het afronden van de ontwerpfase en het definitief opdragen van de Merwedebrug
West wordt een grote stap gezet in het programma A27 Houten-Hooipolder. De Merwedebrug
vormt namelijk het grootste knelpunt tussen Houten en Hooipolder.

Het besluit om het werk aan de Merwedebrug West op te dragen (gunnen), kan niet langer
uitgesteld worden om het afgesproken traject met de aannemerscombinatie binnen de
gemaakte afspraken af te ronden. Uitstel van het besluit leidt tot vertraging van
de start van de uitvoering en verandering van de voorwaarden waaronder het werk zou
kunnen worden uitgevoerd. Dit zou leiden tot hogere kosten, een langere duur en grotere
risico’s. Op 23 juni 2026 vindt het Commissiedebat Strategische keuzes bereikbaarheid
plaats, waarin het afweegproces voor de brede prioritering binnen het Mobiliteitsfonds
en Deltafonds met de Tweede Kamer besproken wordt. De begrotingsregels schrijven voor
dat meerkosten van dekking worden voorzien. De meerkosten voor de Merwedebruggen worden
voor nu gedekt uit de Ring Utrecht, het besluit voor de definitieve dekking loopt
mee in dit afweegproces. Er dient geprioriteerd te worden over de volle breedte van
de opgaven, het MIRT en de fondsen. Zie hiervoor de brief die ik samen met de Staatssecretaris
naar de Tweede Kamer heb gestuurd (Kamerbrief 36800-A-39, d.d. 16 maart 2026).

Vraag 18

Bent u bereid de Kamer periodiek te informeren over de voortgang van het project,
de kostenontwikkeling en de bestuurlijke afstemming met de regio?

Antwoord 18

De Tweede Kamer wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van de MIRT-projecten
via Kamerbrieven die voorafgaand aan de commissiedebatten MIRT aan de Tweede Kamer
worden gestuurd.