Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over het bericht ‘’De belastingen worden torenhoog!’ Hoe het Rijk Katwijk voor de kosten van Valkenhorst liet opdraaien’

Antwoord van Minister Van Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
(ontvangen 10 maart 2026)

Vraag 1

Kunt u uitleggen waarom het Rijksvastgoedbedrijf in een tijd van extreme woningnood
als expliciete doelstelling heeft om «zwarte cijfers» te draaien, in plaats van maximale
maatschappelijke waarde te realiseren?1

Antwoord 1

Het Rijksvastgoedbedrijf is als agentschap gebonden om te handelen binnen financiële
kaders, waaronder een sluitende of budget-neutrale begroting. Dit betekent dat Rijksvastgoedbedrijf
geen winstdoelstelling heeft. De term «zwarte cijfers» moet gelezen worden als geen
verlies maken en/of tekort op de begroting toestaan. Daarbij heeft het Rijksvastgoedbedrijf
opdracht om binnen dit kader in te zetten op het realiseren van maatschappelijk meerwaarde.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat rijksgrond geen handelswaar zou moeten zijn, maar een publiek
instrument om betaalbaar wonen mogelijk te maken? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ja ik deel uw opvatting dat rijksgronden geen handelswaar zijn. Het Rijk zet de rijksgronden
voor de brede gebiedsontwikkeling van Valkenhorst in als publiek middel om maatschappelijke
meerwaarde te realiseren, waaronder de bouw van betaalbare woningen.

Vraag 3

Waarom heeft het Rijk zich tijdens de onderhandelingen over Valkenhorst zo fel verzet
tegen een hoger aandeel sociale huur en betaalbare koopwoningen, terwijl juist in
deze segmenten de woningnood het grootst is?

Antwoord 3

Het door u geschetste beeld herken ik niet. Het Rijk heeft zich niet verzet tegen
het bouwen van betaalbare woningen. De wensen en eisen van de gemeente ten aanzien
van de programmering («de woningmix») en de financiële kaders en maatschappelijke
doelstellingen van het Rijk waren uitgangspunt bij de toenmalige overleggen. Mijn
voorganger heeft uw Kamer hier op 23 september 2022 (Kamerstuk 2022Z14057) over geïnformeerd.

Vraag 4

Is het volgens u wenselijk dat het Rijk winst maakt op dure randstadgrond, terwijl
gemeenten en inwoners worden geconfronteerd met hogere schulden, stijgende lokale
belastingen en bezuinigingen op voorzieningen?

Antwoord 4

De veronderstelling dat winst wordt gemaakt door Rijksvastgoedbedrijf met de grondexploitatie
is onjuist. Het Rijksvastgoedbedrijf handelt als agentschap binnen het beleidskader
dat de grondexploitatie financieel neutraal is. Dit impliceert dat er geen sprake
is van een winstoogmerk voor het Rijksvastgoedbedrijf bij gebiedsontwikkeling.

Vraag 5

Hoe verhoudt deze winstlogica zich tot de grondwettelijke en maatschappelijke opdracht
van de overheid om het recht op wonen te waarborgen?

Antwoord 5

Zie antwoord op vraag 4.

Vraag 6

Waarom heeft het Rijksvastgoedbedrijf geweigerd om financiële berekeningen te delen
met de gemeente Katwijk, terwijl diezelfde gemeente wel onder zware tijdsdruk moest
instemmen met een overeenkomst met grote financiële risico’s?

Antwoord 6

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft een transparante verstandhouding met de gemeente Katwijk
en heeft zodoende de financiële berekeningen van de gebiedsontwikkeling Valkenhorst
met de gemeente Katwijk gedeeld. In de beginfase van de gebiedsontwikkeling is de
grondexploitatie zelfs gezamenlijk met de gemeente opgesteld. Destijds had de gemeente
het voornemen om financieel te participeren in de grondexploitatie. Later heeft de
gemeente de keuze gemaakt om over te stappen naar faciliterend grondbeleid voor Valkenhorst.
Ook toen is het Rijksvastgoedbedrijf transparant gebleven en heeft zij inzage in de
grondexploitatie van Valkenhorst gegeven. Ook is er nog steeds sprake van frequent
constructief en open overleg tussen het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente Katwijk.
Onderdeel van die bespreking betreft de kwalitatieve, kwantitatieve en financiële
kaders van de gebiedsontwikkeling. Het Rijksvastgoedbedrijf verschaft daarbij, op
basis van vertrouwelijkheid, inzage in de onderliggende (financiële) gegevens van
de gebiedsontwikkeling.

Vraag 7

Vindt u het democratisch en bestuurlijk verantwoord dat Katwijk onder dreiging van
provinciale overname binnen twee weken moest tekenen voor een overeenkomst die lokaal
wordt omschreven als een «wurgcontract»?

Antwoord 7

Ik herken mij niet in het geschetste beeld. Het proces om overeenstemming te bereiken
tussen het Rijk, de provincie en de gemeente heeft destijds geruime tijd geduurd omdat
verschillende eisen, wensen en uitgangspunten van genoemde partijen bij elkaar moesten
worden gebracht. Resultaat van dit grondige proces is dat sinds 2020 er bestuurlijk
afspraken en een samenwerkingsovereenkomst van kracht zijn, die door alle partijen
worden gedragen.

Vraag 8

Waarom ontvangt Katwijk slechts beperkte rijksbijdragen voor infrastructuur, groen
en scholen, terwijl het Rijk bij vergelijkbare grootschalige woningbouwprojecten wél
tientallen miljoenen euro’s bijdraagt?

Antwoord 8

De gemeente Katwijk heeft vele rijksbijdragen ontvangen van het Rijk. In de afgelopen
jaren zijn omvangrijke investeringen gedaan door het Rijk (en de provincie) in infrastructurele
maatregelen en versterking van de natuur. Het Rijk heeft investeringen gedaan aan
de Rijnland-route ad 513 miljoen euro en aan de HOV corridor Zuid-Holland Noord ad
180 miljoen euro (waarvan 24 miljoen euro aan de buscorridor Leiden-Katwijk-Noordwijk).
De gemeente ontvangt daarnaast op basis van wettelijk kostenverhaal circa 30 miljoen euro
en een bijdrage van 20 miljoen euro als vergoeding van historische plankosten. Vanuit
mijn ministerie is tevens een Woningbouw Impuls-subsidie van 6,9 miljoen euro verstrekt
aan de gemeente om de financiële tekorten van fase 1 van gebiedsontwikkeling Valkenhorst
te bekostigen.

Vraag 9

Hoe verklaart u dat het Rijk voor de ontwikkeling van de Gnephoek in Alphen aan den
Rijn een eenmalige bijdrage van ruim 60 miljoen euro beschikbaar stelt om financiële
tekorten te dekken, terwijl Katwijk bij Valkenhorst grotendeels zelf moet opdraaien
voor een tekort dat kan oplopen tot circa 120 miljoen euro?

Antwoord 9

De beide gemeenten dragen zelf financieel bij aan binnen- en bovenplanse plankosten,
die niet-wettelijk verhaalbaar zijn op de grondeigenaar of ontwikkelaar. Gemeenten
dragen zelf zorg voor de aanleg van gemeentelijke voorzieningen zoals sport en onderwijs.
De bekostiging daarvan loopt via de gemeentelijke begrotingen. Zie verder het antwoord
op vraag 8.

Vraag 10

Welke inhoudelijke redenen rechtvaardigen volgens u dit verschil in behandeling tussen
Valkenhorst en de Gnephoek, gelet op de vergelijkbare omvang van beide projecten en
de woningbouwopgave?

Antwoord 10

Voor beide gebiedsontwikkelingen geldt dat het Rijk forse bijdragen heeft gedaan aan
aanpalende investeringen op gebied van infrastructuur en een tekort op de gebiedsontwikkeling.

Vraag 11

Is het volgens u redelijk dat gemeenten miljoenen moeten lenen om rijksgrond bouwrijp
te maken, terwijl de structurele baten grotendeels bij het Rijk terechtkomen?

Antwoord 11

Het Rijksvastgoedbedrijf zorgt zelf voor het bouwrijp maken van Valkenhorst en draagt
hiervan de kosten. De gemeente doet hiervoor geen investering (en hoeft dan ook niet
te lenen).

Vraag 12

Deelt u de zorg dat het begrip «betaalbaar wonen» bij Valkenhorst feitelijk is uitgehold,
doordat koopwoningen tot ruim vier ton als betaalbaar worden aangemerkt? Voor welke
inkomensgroepen acht u deze woningen daadwerkelijk bereikbaar?

Antwoord 12

Nee, voor Valkenhorst worden naast sociale- en middensegment huurwoningen ook koopwoningen
gebouwd tot aan de betaalbaarheidsgrens. In mijn Kamerbrief van 8 oktober 2025 (Kamerstuk
32 847, nr. 1381) heb ik aangegeven dat de betaalbaarheidsgrens in 2026 is vastgesteld op EUR 420.000
en dat deze koopwoningen betaalbaar zijn voor tweeverdieners met een inkomen van maximaal
twee keer modaal.

Vraag 13

Wat vindt u ervan dat Katwijk, ondanks de enorme financiële bijdrage, geen structurele
voorrang mag geven aan eigen inwoners bij de toewijzing van sociale huurwoningen,
en wat doet dit volgens u met het lokale draagvlak voor woningbouw?

Antwoord 13

De gemeente ontvangt rijksbijdragen zoals toegelicht bij beantwoording van 8. Bovendien
geldt dat in de regio Holland-Rijnland, waar de gemeente Katwijk binnen valt, een
regionale huisvestingsverordening van kracht is. De gemeente kan bovendien lokaal
maatwerk toepassen met een gemeentelijke huisvestingsverordening. Op basis hiervan
kan de woningcorporatie bij het toewijzen voorrang verlenen aan inwoners van de gemeente
voor sociale huurwoningen in Valkenhorst.

Vraag 14

Is de Minister van mening dat de ontwikkeling van Valkenhorst in lijn is met de aangenomen
motie-Beckerman c.s., die de regering oproept om bij woningbouw door het Rijksvastgoedbedrijf
minstens twee derde van de woningen betaalbaar te realiseren, terwijl dit aandeel
bij Valkenhorst circa 36% bedraagt?

Antwoord 14

In de Kamerbrief van 20 maart 2024 (Kamerstuk 32 847, nr. 1159) heb ik u geïnformeerd over het onderzoek dat het Rijksvastgoedbedrijf in september
2023 heeft uitgevoerd naar de woningbouwmogelijkheden voor Valkenhorst. Het bestemmingsplan
«Woongebied Valkenhorst» was toen al door de gemeenteraad vastgesteld en in procedure
gebracht. Dit bestemmingsplan is onlangs onherroepelijk geworden.

De gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf zijn momenteel in overleg om kansen en mogelijkheden
te verkennen om het eerder vastgestelde aandeel van betaalbare woningen (in het bestemmingsplan)
verder te verhogen.

Vraag 15

Bent u bereid om, naar analogie van de rijksbijdrage aan de Gnephoek, met de gemeente
Katwijk in overleg te treden over een substantiële aanvullende financiële bijdrage,
zodat niet de huidige inwoners via hogere belastingen opdraaien voor de kosten van
rijksbeleid?

Antwoord 15

Het Rijk heeft, zoals toegelicht in de antwoorden op vraag 8 en 9, bijgedragen aan
diverse bovenplanse plankosten – zoals bijdrage aan infrastructuur en natuur – van
de gebiedsontwikkeling Valkenhorst. Het bijdragen aan maatschappelijke doelen is een
vast onderdeel van de afstemming tussen de gemeente Katwijk en het Rijksvastgoedbedrijf
over de verdere ontwikkeling van Valkenhorst. Dit overleg past ook binnen het beleid
van Rijksvastgoedbedrijf om maatschappelijke meerwaarde te creëren bij gebiedsontwikkeling
van Rijksgronden.

Vraag 16

Welke concrete stappen bent u bereid te zetten om alsnog tot een rechtvaardiger verdeling
van kosten en opbrengsten bij Valkenhorst te komen, waarbij betaalbaar wonen en publieke
belangen zwaarder wegen dan winst voor het Rijk?

Antwoord 16

De verdeling van kosten en opbrengsten is tot stand gekomen binnen de wettelijke financiële-
en juridische kaders, waarbinnen het Rijksvastgoedbedrijf moet handelen (zoals aangegeven
in antwoord op de vragen 1, 2 en 4). Binnen deze kaders zet het Rijk de rijksgronden
in als publiek middel om maatschappelijke doelen te realiseren, waaronder betaalbare
woningen. Ik zie geen aanleiding om de huidige verdeling van kosten en opbrengsten
te heroverwegen, omdat deze in lijn is met de geldende afspraken met gemeente Katwijk
en vigerende wetgeving. Wel blijft het Rijksvastgoedbedrijf met de gemeente Katwijk
in gesprek over hoe het binnen het bestaande kader kan bijdragen aan meer betaalbaar
wonen en (eventuele) andere publieke belangen.