Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Hirsch over het bericht van WNL dat hulporganisaties met overheidsgeld rechtszaken aan zouden spannen

Antwoord van Minister Veldkamp (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 1 juli 2025)

Vraag 1

Klopt het dat u op zondag 1 juni een bericht op X heeft gedeeld van WNL waarin wordt
gesteld: «hulporganisaties, waaronder Oxfam Novib, spannen met overheidsgeld rechtszaken
aan»?1

Antwoord 1

Dat klopt niet. De toenmalige Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp
Reinette Klever heeft op zondag 1 juni een bericht op X gedeeld van WNL met een kort
fragment van haar gesprek bij WNL, waarin zij stelde dat ontwikkelingshulpgeld niet
is bedoeld om te lobbyen bij en tegen de Nederlandse overheid. Dit is wel mogelijk
binnen het aflopende beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld (2021–2025),
maar niet meer in het nieuwe beleidskader voor de samenwerking met maatschappelijke
organisaties in ontwikkelingshulp (2026–2030).2 Op een eerder moment in de betreffende uitzending noemde de presentator, Rick Nieman,
de rechtszaak die Oxfam Novib in 2023 heeft aangespannen tegen de Staat over de levering
van F-35-onderdelen aan Israël. Noch Nieman, noch voormalig Minister Klever heeft
beweerd dat deze rechtszaak met overheidsgeld is gefinancierd.

Vraag 2

Bent u bekend met het feit dat de F-35-rechtszaak aangespannen door onder meer Oxfam
Novib, voor 100% door donaties wordt gefinancierd? Onderkent u dus dat deze rechtszaak
niet is betaald met overheidsgeld? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Oxfam Novib en/of PAX hebben zowel publiekelijk3 als in gesprekken met Buitenlandse Zaken aangegeven dat de rechtszaak is gefinancierd
door een crowdfundingsactie en niet met overheidsgeld.

Vraag 3

Deelt u de mening dat een Minister goed op de hoogte zou moeten zijn van waar het
overheidsgeld uit zijn/haar begroting aan besteed wordt door partners?

Antwoord 3

Ja, die mening deel ik en de toenmalige Minister voor BHO was daar goed van op de
hoogte.

Vraag 4 en 5

Waarom deelt u online feitelijk onjuiste informatie over hoe geld van uw eigen begroting
besteed wordt?

Bent u bereid dit bericht te rectificeren? Zo niet, waarom niet?

Antwoord 4 en 5

De toenmalige Minister voor BHO heeft geen feitelijk onjuiste informatie gedeeld over
de besteding van het geld van haar begroting. Zie ook het antwoord op vraag 1.

Vraag 6

Bent u van mening dat maatschappelijke organisaties het recht hebben om naar de rechter
te stappen om het handelen van de regering aan democratisch vastgestelde wet- en regelgeving
te toetsen? Zo niet, waarom niet?

Antwoord 6

Jazeker, dat recht hebben ze.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat de kosten zijn van de cassatie die de regering heeft aangespannen
nadat het Gerechtshof Oxfam Novib en andere ngo’s in februari 2024 in het gelijk stelde
en concludeerde dat Nederland met de levering van F35-onderdelen bijdraagt aan oorlogsmisdaden
in Gaza?4

Antwoord 7

Ik ga ervan uit dat u doelt op de cassatie die is ingesteld naar aanleiding van het
arrest van het Hof van 12 februari 2024 over de export van F-35-onderdelen vanuit
Nederland naar Israël.

Er zijn de afgelopen jaren kosten gemaakt in verband met de verschillende procedures
rond de export van F-35-onderdelen vanuit Nederland naar Israël en het bredere Israël-beleid.
Het gaat dan met name om kosten voor de inzet van ambtenaren en het inschakelen van
het kantoor van de Landsadvocaat. Het ministerie beschikt niet over een totaaloverzicht
van die kosten.

Ik hecht eraan te benadrukken dat het besluit van de Staat om in cassatie te gaan
tegen het arrest van het Hof Den Haag losstaat van de catastrofale situatie in Gaza.
De cassatiezaak gaat over de principiële rechtsvraag in hoeverre de Staat zijn eigen
buitenlandbeleid kan vormgeven. Het Hof Den Haag heeft overigens in het arrest niet
geconcludeerd dat Nederland met de levering van F-35-onderdelen bijdraagt aan oorlogsmisdaden
in Gaza. Wel oordeelde het Hof dat er een duidelijk risico bestond dat naar Israël
uit te voeren F-35-onderdelen gebruikt worden bij het begaan van ernstige schendingen
van het humanitair oorlogsrecht. Op grond daarvan heeft het Hof geoordeeld dat de
uitvoer van F-35-onderdelen vanuit Nederland naar Israël dient te worden gestaakt.
Daaraan heeft de Staat onmiddellijk gevolg gegeven.