Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over ‘gerommel’ met versterkingsrapporten van onveilige huizen in Groningen

Antwoord van Staatssecretaris Van Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 28 januari 2025).

Vraag 1

Kent u het bericht «Groninger Mark krijgt versterkingsrapport voor niet-bestaande
schoorsteen: «Is mijn huis wel veilig?»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het feit dat Mark een conceptrapport heeft van zijn huis waarin staat
dat de binnenwanden moeten worden versterkt, maar dit in het definitieve rapport ontbreekt?
Hoe kan het dat in het definitieve rapport ineens de versterking van een schoorsteen
wordt aanbevolen, terwijl het huis geen schoorsteen heeft?

Antwoord 2

Ik vind het enorm vervelend voor de bewoner dat het definitieve rapport een dergelijke
fout bevat. In dit uitzonderlijke geval wil ik toelichting geven op de individuele
situatie.

Tussen een conceptrapport en het definitieve rapport kunnen verschillen zitten. Het
conceptrapport wordt namelijk gecontroleerd door de Nationaal Coördinator Groningen
(NCG) op fouten of omissies. Als deze worden geconstateerd, dan wordt het rapport
teruggestuurd naar het ingenieursbureau. Het ingenieursbureau is verantwoordelijk
voor de kwaliteit en inhoud van het rapport, daarmee ook voor eventuele aanpassingen.

Een onafhankelijk en gespecialiseerd ingenieursbureau stelt, op basis van een opname
van de woning, een beoordelingsrapport op. In dit specifieke geval viel tijdens de
controle door de NCG op dat het ingenieursbureau een versterkingsmaatregel voorstelde
voor de binnenwand van de woning. In de beoordelingsrapporten van soortgelijke woningen
in de omgeving stond deze maatregel niet. Daarom heeft NCG het ingenieursbureau gevraagd
om te verklaren hoe ze tot deze versterkingsmaatregel kwamen en het conceptrapport
teruggestuurd. Het ingenieursbureau heeft toen opnieuw berekeningen uitgevoerd en
geconcludeerd dat de versterkingsmaatregel niet van toepassing is. Daarom staat deze
versterkingsmaatregel niet in het definitieve rapport.

Een andere storende fout is helaas niet opgemerkt: het versterken van een niet-bestaande
schoorsteen. Ik vind het uitermate vervelend dat deze fout niet is opgemerkt door
het ingenieursbureau en NCG, ondanks de controlemechanismen. De fout heeft geen effect
op de veiligheid van de woning. Ik begrijp ook heel goed dat een dergelijke fout tot
wantrouwen leidt bij bewoners, en bij de betreffende bewoner in het bijzonder. NCG
heeft hierover contact opgenomen met de betreffende bewoner en dit toegelicht tijdens
een bewonersavond.

Vraag 3

Begrijpt u dat de betrokken gedupeerde zegt: «Ze doen er alles aan om ons met een
fooi af te schepen»? Wilt u voordat u deze vraag afdoet als «ik kan niet ingaan op
individuele casuïstiek» overwegen dat dit een breder gedragen gevoel is onder gedupeerden?
Begrijpt u voorts dat bewoners zich zorgen maken over de veiligheid van hun woning?

Antwoord 3

In het algemeen begrijp ik dat fouten in versterkingsadviezen leiden tot onzekerheid
over de betrouwbaarheid van het advies en daarmee de veiligheid van de woning. Om
dit gevoel weg te nemen en meer recht te doen aan de terechte behoeften van bewoners
ga ik de processen meer richten op het centraal stellen van bewoners. Daarom breidt
NCG bijvoorbeeld haar bewonersreis op projectbasis uit tot een bewonerscontactreis.
De contactmomenten, het proces en de communicatie zelf worden daardoor aangepast op
de behoefte van de bewoner.

Ik wil benadrukken dat geld geen rol speelt en dat we onveilige huizen koste wat het
kost versterken.

Vraag 4

Wie heeft de aanpassingen in het rapport gedaan?

Antwoord 4

Het ingenieursbureau, zie ook mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 5

Mag de NCG rapporten van deskundigen aanpassen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 5

Nee, zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 6

Wie mogen er aanpassingen doen in deskundigenrapporten?

Antwoord 6

Zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 7

Hoe vaak worden versterkingsrapporten aangepast?

Antwoord 7

Die beslissing wordt genomen door het betreffende ingenieursbureau en er is vanuit
NCG geen regelmaat voor aanpassingen te noemen. Een rapport kan om verschillende redenen
terug worden gestuurd naar het ingenieursbureau. Bijvoorbeeld omdat er nog vragen
zijn, er een bijlage mist of er nog onduidelijkheden zijn over de uitgangspunten van
het rapport. Dit hoeft niet altijd te zien op de conclusie van het rapport. Ik kan
niet aangeven in hoeveel gevallen het tot een aanpassing leidt, omdat dit niet wordt
geregistreerd. Wel toetst NCG altijd of de opmerkingen of vragen afdoende zijn beantwoord.

Vraag 8

Kunnen alle gedupeerden in de versterkingsoperatie hun conceptrapport ontvangen?

Antwoord 8

Nee, want dat zou onnodig tot onduidelijkheid en onzekerheid kunnen leiden bij bewoners
als er nog fouten of omissies in het rapport zitten die aangepast moeten worden. De
bewoner ontvangt daarom alleen een definitief beoordelingsrapport dat is gecontroleerd
door NCG.

Vraag 9

Wie bewaakt de kwaliteit van versterkingsrapporten? Is er externe controle op de NCG?
Is er interne controle op de kwaliteit van de versterkingsrapporten binnen de NCG?

Antwoord 9

De kwaliteit van versterkingsadviezen wordt op verschillende manieren bewaakt: er
zijn wettelijke eisen2 en er is interne controle van NCG en ingenieursbureaus.

NCG houdt zich aan de wettelijke veiligheidsnorm en aan de rekenmethoden waarover
het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG) adviseert. Beoordelingen worden voor
NCG uitgevoerd door gespecialiseerde en onafhankelijke ingenieursbureaus. Zij onderzoeken
of woningen veilig zijn met een rekenmethode uit de NPR 9998 of de Typologieaanpak.
Ingenieursbureaus zijn verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging op hun geleverde
beoordelingen.

Naast de wettelijke eisen voert NCG kwaliteitscontroles uit op de opgeleverde rapporten.
De kwaliteitscontroles zijn risicogestuurd en worden uitgevoerd door specialisten
van NCG. Zij werken in de meeste situaties van grof naar fijn. Eerst wordt gecontroleerd
op de belangrijkste hoofdaspecten. Bij constatering van afwijkingen wordt in meer
detail gecontroleerd. Als eerdere controles daar aanleiding toe geven kan een gedetailleerde
controle ook direct worden uitgevoerd. Het proces wordt onder andere op basis van
het vier-ogenprincipe uitgevoerd, zodat tunnelvisie wordt voorkomen.

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft recent een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteitsborging
binnen de gehele versterkingsoperatie. De verwachting is dat dit onderzoek in februari
wordt gepubliceerd. Ik zal dit onderzoek naar uw Kamer sturen. Ook is het mogelijk
dat ACVG inhoudelijk onderzoekt of steekproeven doet en adviseert. Zo heeft NCG, met
betrokkenheid van ACVG, een kwaliteitstoets op typologische beoordelingen gedaan,
toen er signalen waren dat hier fouten waren gemaakt.3

Vraag 10

Herkent u dat er al langere tijd grote zorgen zijn over de kwaliteit van de versterkingsrapporten
die gedupeerden ontvangen? Herkent u dat dat ook zichtbaar is in het aantal bezwaren
dat wordt ingediend? Deelt u de kritiek op de kwaliteit van rapporten en besluiten?
Welke stappen heeft u gezet sinds deze zorgen aan u kenbaar zijn gemaakt? Welke stappen
wilt u nog zetten?

Antwoord 10

Ik wil hierbij benadrukken dat begrijpelijke en empathische communicatie, die past
bij het individu, belangrijk is. Om dit te realiseren blijft de NCG inzetten op het
verbeteren van de communicatie met bewoners.

De afgelopen maanden zijn er meerdere berichten in de media verschenen over de kwaliteit
van beoordelingsrapporten. Ik vind het ontzettend vervelend als bewoners een rapport
ontvangen dat fouten bevat. Bewoners moeten kunnen vertrouwen op de juistheid en volledigheid
van hun rapport. Tegelijkertijd zijn fouten nooit helemaal te voorkomen. In gevallen
waar er fouten in het rapport staan, gaat de NCG gezamenlijk met de bewoner op zoek
naar een oplossing. Elke fout moet onderzocht en opgelost worden en leiden tot het
verbeteren van het proces. De veiligheid van de bewoner staat altijd voorop.

Ik heb onlangs met een vertegenwoordiging van mijnbouwadvocaten gesproken over dit
onderwerp en heb aangeboden om de deskundigen van het bureau en de deskundigen van
de bewoners aan tafel te zetten om elkaars visie over het rapport te bespreken. Indien
daar geen eenduidige conclusie uit komt, laat ik een derde onafhankelijke deskundige
partij naar de zaak kijken. Gezien de aanhoudende berichten wil ik een onderzoek laten
doen naar de kwaliteit van de beoordelingsrapporten. Ik zal met ACVG en NCG in overleg
gaan hoe we de kwaliteit van de beoordelingsrapporten kunnen gaan controleren en welke
partij dit kan gaan uitvoeren. Ik informeer uw Kamer hier voor het einde van het eerste
kwartaal van dit jaar over.

Er zijn inderdaad bij NCG in 2024 meer bezwaren ingediend naar aanleiding van de beoordelingsrapporten.
Tegelijkertijd heeft NCG de afgelopen jaren ook veel grotere aantallen beoordelingen
laten uitvoeren. Het is voor bewoners belangrijk om te weten of hun woning veilig
is. Daarom doet NCG er alles aan om bewoners zo snel mogelijk hun beoordelingsrapport
te geven. Dat beoordelingsrapport moet duidelijk zijn en kloppen. Bewoners die vragen
hebben over hun beoordelingsrapport kunnen terecht bij hun bewonersbegeleider. Ook
kunnen ze het uitgebreide inspectierapport en de bijbehorende berekeningen van hun
woning bij de NCG opvragen. Op verzoek kan het ingenieursbureau ook een toelichting
geven aan de bewoner over de beoordeling. Indien een bewoner dan alsnog bedenkingen
heeft over de beoordeling, kan hij eventueel in bezwaar en beroep tegen het besluit.

Door de grote hoeveelheid beoordelingen dat NCG afgelopen jaar heeft uitgevoerd, kon
het in gevallen langer duren voordat er antwoord was op de vragen van bewoners. In
veel gevallen gaan bewoners daarom pro-forma in bezwaar, om de bezwaartermijn niet
te laten verlopen. Indien de bewoner aangeeft meer tijd nodig te hebben, gaat NCG
echter ook coulant om met eventuele termijnen. Op deze manier krijgen bewoners alsnog
de door hen gevraagde informatie of uitleg of kunnen ze een gesteld gebrek mee laten
wegen in de besluitvorming. NCG neemt in deze fase alle tijd om samen met de bewoner
naar een oplossing te zoeken.

Naar aanleiding van de ervaringen die NCG heeft opgedaan in de communicatie van de
beoordelingsrapporten in 2024, gaat NCG onder andere meer persoonlijke contactmomenten
creëren met bewoners tijdens het gehele versterkingsproces. Bijvoorbeeld door aan
de keukentafel uitleg te geven over beoordelingen of besluiten van NCG. Of door na
de versterking in gesprek te gaan over hoe het gaat in de versterkte woning en om
eventuele vragen of zorgpunten te bespreken en op te lossen. Hiermee geef ik invulling
aan de motie van de leden Bushoff en Beckerman.4

Vraag 11

Welke stappen wilt u zetten om te zorgen dat gedupeerden altijd een goed rapport krijgen
over hun woning?

Antwoord 11

Zie het antwoord op vraag 10. Aanvullend zal ik NCG wijzen op het belang van een goed
functionerende kwaliteitsborging, intern en bij de externe ingenieursbureaus.

Vraag 12

Zorgen kwalitatieve tekortkomingen in de versterkingsrapporten voor vertraging in
de versterkingsoperatie? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 12

In september 2024 heb ik met uw Kamer de diepteanalyse naar de haalbaarheid van 2028
gedeeld.5 In de analyse besteedt NCG aandacht aan het risico dat de operatie vertraagt doordat
versterkingsadviezen of beoordelingsrapporten niet tijdig beschikbaar zijn of van
onvoldoende kwaliteit zijn en welke maatregelen genomen kunnen worden om deze vertraging
te beperken. NCG beperkt de vertraging door bij de start van ieder project direct
een ingenieursbureau te betrekken bij de uitwerking van het versterkingsrapport. Hierdoor
worden eventuele kwalitatieve tekortkomingen in de meeste gevallen direct herkend
en tegelijk opgelost. Dit kwartaal zal ik opnieuw kijken naar de risico’s uit de diepteanalyse
en uw Kamer daarover – en de genomen maatregelen – informeren.

Vraag 13

Naar aanleiding van het amendement Beckerman is er een regeling gekomen die gedupeerden
in de versterkingsoperatie het recht geeft op een eigen deskundige, werkt deze regeling
nu optimaal? Is er voldoende capaciteit? Volstaat het bedrag wat gedupeerden hiervoor
kunnen krijgen?

Antwoord 13

De eigenaar van een woning kan ervoor kiezen om een bouwkundig en/of financieel adviseur
in te schakelen. Een eigenaar heeft recht op 20 uur voor bouwkundig advies en 20 uur
voor financieel advies. Mocht een bewoner meer uren nodig hebben, dan is dat – indien
voldoende onderbouwd – mogelijk. Tot op heden zijn er ongeveer 800 aanvragen voor
een onafhankelijk bouwadviseur ingediend en ongeveer 130 voor een financieel adviseur.
NCG heeft geen signalen dat de capaciteit ontoereikend zou zijn of dat de beschikbare
uren niet afdoende zijn. In het kader van de regeling Rechtsbijstand heeft een bewoner
recht op kosteloze rechtsbijstand of mediation en in dat kader ook recht op bouwkundig
en/of financieel advies.

Vraag 14

Wanneer en hoe geeft u uitvoering aan de uitspraak van de Raad van State van oktober
2024 dat de NCG niet voldoet aan haar vergewisplicht?

Antwoord 14

Dit betreft tussenuitspraken in individuele zaken. NCG heeft in die zaken de gelegenheid
gekregen om een aanvullende motivering te geven. Omdat dit nog onder de rechter ligt,
doe ik hierover op dit moment geen inhoudelijke uitspraken.

Zie ook het eerdere antwoord op uw vraag, TK 2024–2025, 33 529, nr. 564 (vraag 8).

Vraag 15

Kunt u deze vragen op korte termijn beantwoorden?

Antwoord 15

Ja.