Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over het bericht dat “een aantal gemeenten grenzen stelt aan de komst van arbeidsmigranten”

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 6 april
2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht «Aantal gemeenten stelt grenzen aan de komst van
arbeidsmigranten»?1

Antwoord 1

Arbeidsmigranten leveren enerzijds een belangrijke bijdrage aan de economie van gemeenten
en Nederland in het algemeen.

Ik begrijp anderzijds de zorgen van de gemeenten die in het nieuwsbericht worden genoemd
dat een grote aanwas van arbeidsmigranten gepaard kan gaan met leefbaarheidsproblematiek.
Dat gemeenten beleid ontwikkelen om problematische situaties aan te pakken is goed,
maar dit beleid moet dan wel binnen de juridische kaders en mogelijkheden passen.

Om misstanden met arbeidsmigratie beter aan te pakken, heeft het kabinet een integrale
agenda opgesteld welke in december 2019 naar uw Kamer is verstuurd. Een belangrijk
onderdeel van deze agenda is goede samenwerking tussen verschillende partijen, waaronder
sociale partners, provincies én gemeenten. De misstanden kunnen immers alleen gezamenlijk
aangepakt worden.

Vraag 2, 3 en 4

Kunt u zich voorstellen dat gemeenten in het kader van de leefbaarheid maatregelen
nemen tegen de komst van hoge aantallen arbeidsmigranten? Zo nee, waarom niet?

Erkent u dat het verstandig is dat de gemeenteraad van Zaltbommel negatieve effecten
op de leefomgeving, waaronder de sociale cohesie, de parkeerdruk en het aanwezige
voorzieningenniveau, wilt voorkomen door een maximum van 2.000 plekken aan het aantal
arbeidsmigranten te stellen? Zo nee, waarom niet?

Bent u het met het gemeentebestuur van Kerkrade eens dat grote aantallen arbeidsmigranten
druk leggen op de woonvoorzieningen en op termijn de samenhang in de buurt kan ontwrichten?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2, 3 en 4

Om de druk op reguliere woonwijken en leefbaarheid behapbaar te houden, heeft de gemeente
instrumentarium tot haar beschikking om ongewenste situaties tegen te gaan. Daarbij
kan gedacht worden aan het instellen van een splitsingsvergunning of een omzettingsvergunning
bij kamergewijze bewoning of door bij onwenselijke situaties in te zetten op handhaving.
Tevens kunnen gemeenten contact opnemen met de Stichting Normering Flexwonen om te
kijken of de kwaliteit van de huisvesting op orde is.

Quota aan aantallen arbeidsmigranten vind ik niet de weg. Ik wil dat er regionale
afspraken komen wat betreft huisvesting van arbeidsmigranten om zo ook de leefbaarheidsproblematiek
mede aan te pakken, want alleen regio’s tezamen kunnen dit oppakken.

Vraag 5

Deelt u de vrees van het gemeentebestuur van Barneveld voor verdringing van de lokale
beroepsbevolking?

Antwoord 5

Zowel uit een onderzoek van SEO Economisch Onderzoek uit 2014 als uit het onderzoek
van het CPB en SCP uit 2018 naar verdringing door arbeidsmigratie volgt dat er gemiddeld
geen effecten worden gevonden. Voor sommige groepen kan er echter wel een negatief
effect zijn. Het gaat dan om de groepen die direct concurreren met immigranten. Vaak
zijn migranten lager opgeleid dan gemiddeld, en concurreren ze dus met laagopgeleiden.
De negatieve effecten voor laagopgeleiden spelen vooral op de korte termijn. Een flexibele
arbeidsmarkt kan zich makkelijker aanpassen aan de instroom van een nieuwe groep.
De cijfers voor Nederland suggereren volgens CPB en SCP, in combinatie met de literatuur,
dat hier weinig verdringing door migratie te verwachten is.

Vraag 6, 7 en 8

Ziet u net als de gemeente Stichtse Vecht dat werk bij voorkeur wordt uitgevoerd door
inwoners die kunnen en willen werken, maar die nu nog aan de kant staan?

Erkent u dat een hoog aanbod van arbeidsmigranten niet helpt om mensen zonder werk
aan de slag te krijgen? Hoe voorkomt u verdringing?

Deelt u de mening dat werkgevers op geen enkele wijze geprikkeld worden om te investeren
in de circa een miljoen mensen die aan de kant staan, zolang zij ongebreideld goedkope
arbeidskrachten uit het buitenland kunnen aantrekken?

Antwoord 6, 7 en 8

In het genoemde onderzoek van SEO wordt geconcludeerd dat werknemers in bedrijfstakken
die veel gebruikmaken van arbeidsmigranten niet massaal zijn uitgestroomd naar werkloosheid
of inactiviteit. Nieuwe instromers en werkzoekenden hebben ook geen last gehad van
concurrentie bij het vinden van een nieuwe baan. Dit vanwege de dynamiek van de arbeidsmarkt.
Dit neemt niet weg dat voor groepen die direct met arbeidsmigranten concurreren er
dus wel op korte termijn negatieve effecten kunnen zijn.

Vraag 9

Hoe vaak is door werkgevers voorgesteld om de lonen te verhogen in plaats van over
te gaan tot het werven van arbeidsmigranten?

Antwoord 9

Dit is een proces van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. In Nederland maken sociale
partners afspraken over onder meer de loonontwikkeling in de verschillende cao’s.
Ik treed hier niet in.

Vraag 10

Deelt u de mening dat niet alleen gemeenten, maar ook u moet overgaan tot regulering
van arbeidsmigratie, conform de Initiatiefnota van de leden Segers en Marijnissen
over een Actieplan arbeidsmigratie?2

Antwoord 10

Ik zal op verzoek van de Vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken zo spoedig mogelijk
op dit actieplan reageren.

Vraag 11

Deelt u de mening dat het recente plan van D66 om arbeidsmigranten uit Afrika te halen
buitengewoon ondoordacht is, onder andere omdat het tot een braindrain in het land
van herkomst leidt alsmede tot verdringing en loondump in Nederland?3

Antwoord 11

Zoals de Staatssecretaris van JenV heeft aangegeven tijdens het AO Vreemdelingen-
en asielbeleid van 13 februari jl. komt het kabinet nog met een reactie op het plan
van D66 en zal dit worden meegenomen in de kabinetsvisie op de demografische ontwikkelingen
naar aanleiding van de motie-Dijkhoff c.s.4