Verslag van een schriftelijk overleg : Verslag schriftelijk overleg over de Nederlandse reactie op situatie bij Ceuta op 30 en 31 juli jl en de Geannoteerde Agenda Informele JBZ-raad op 4 augustus 2026 (Kamerstuk 32317-1020)

Nr. 1022
VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

Vastgesteld 7 augustus 2026

De vaste commissie voor Asiel en Migratie heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd
aan de Minister van Asiel en Migratie over de brief van 3 augustus 2026 inzake de
Nederlandse reactie op situatie bij Ceuta op 30 en 31 juli jl en de Geannoteerde Agenda
Informele JBZ-raad op 4 augustus 2026 (Kamerstuk 32 317–1020).

De vragen en opmerkingen zijn op 3 augustus 2026 aan de Minister van Asiel en Migratie
voorgelegd. Bij brief van 7 augustus zijn de vragen beantwoord.

De voorzitter van de commissie, De Groot

De griffier van de commissie, Burger

Inhoud

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties

2

 

Inbreng van de leden van de VVD-fractie

2

 

Inbreng van de leden van de PVV-fractie

4

 

Inbreng van de leden van de BBB-fractie

5

 

Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie

13

II

Reactie van de Minister van Asiel en Migratie

2

I Vragen en opmerkingen uit de fracties

II Reactie van de Minister van Asiel en Migratie

Inbreng van de leden van de VVD-fractie

De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de brief die dient
als reactie op de bestorming van Ceuta door minimaal 50.000 illegale migranten. Deze
leden willen de Minister bedanken voor de snelle reactie op deze zeer zorgwekkende
situatie. Naar aanleiding van deze reactie en de ingelaste informele JBZ-raad hebben
voornoemde leden nog enkele vragen.

De leden van de VVD-fractie constateren dat het kabinet de constructieve opstelling
van Marokko m.b.t. het terugnemen van deze illegale migranten verwelkomt. Desalniettemin
blijft het op dit moment onduidelijk welke rol de Marokkaanse autoriteiten wel of
niet hebben gespeeld bij het ontstaan van deze bestorming, dan wel of zij bewust of
onbewust stappen niet hebben gezet die deze bestorming hadden kunnen voorkomen. Is
de Minister bereid om tijdens de JBZ-raad als onderdeel van de reeds aangekondigde
inzet op het onderzoeken van de oorzaak van deze bestorming ook de eventuele rol van
de Marokkaanse autoriteiten mee te nemen?

Antwoord

Het kabinet heeft tijdens de informele JBZ-raad de Europese Commissie en de relevante
EU-agentschappen verzocht om samen met Spanje te onderzoeken hoe de situatie bij Ceuta
heeft kunnen ontstaan. Hen is gevraagd hierin in ieder geval de oorzaken, inclusief
de mogelijke rol van sociale media, tekortkomingen aan de Spaanse buitengrens en andere
factoren waaronder de rol van betrokken landen, mee te nemen. Het kabinet blijft hierop
aandringen en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen te rapporteren in
de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese
Raad van 15–16 oktober aanstaande.

Het kabinet ziet dat Marokko constructief heeft meegewerkt aan de terugkeer van vertrekplichtige
vreemdelingen en Spanje heeft ondersteund in het tegengaan van verdere irreguliere
migratie.

De leden van de VVD-fractie merken voorts op dat het kabinet zal blijven inzetten
op «innovatieve oplossingen» om de kans op dit soort bestormingen in de toekomst te
minimaliseren. Eén van de meest belovende innovatieve oplossingen is hierbij volgens
deze leden het zogenaamde veilige derdelandenconcept. Via dit concept kunnen asielaanvragen
van asielzoekers onder andere niet-ontvankelijk worden verklaard als er een overeenkomst
bestaat met een derde land over de toelating van asielzoekers. Deelt de Minister de
opvatting dat een grootschalige operationalisering van het veilige derdelandenconcept
dit soort massale bestormingen in de toekomst kan voorkomen? Wat is in dat kader de
status van de uitvoering van de motie van de leden Becker en Ellian (Kamerstuk 21 501–20, nr. 2417) om in onderhandelingen met landen buiten Europa in te zetten op het veilige derdelandenconcept?

Antwoord

De langetermijnvisie van het kabinet is erop gericht dat asielaanvragen buiten Europa
kunnen worden ingediend en afgehandeld. Dit moet eraan bijdragen dat het wrede verdienmodel
van mensensmokkelaars doorbroken wordt en irreguliere migratiebewegingen richting
de EU worden tegengegaan. Het kabinet zet zich daarom in voor het verder brengen en
operationaliseren van innovatieve oplossingen. Onderdeel hiervan is, in lijn met de
motie Becker en Elian1, de operationalisering van het veilig derde land concept. Nederland is daarom onderdeel
van een Europese kopgroep met Denemarken, Malta en Zweden die de operationalisering
van het veilig derde landconcept verkent.

De leden van de VVD-fractie hebben de afgelopen dagen met interesse kennisgenomen
van de reactie van andere Schengenlanden vis-à-vis Spanje. Onder andere Italië zou
opnieuw Schengengrenscontroles hebben ingesteld vis-à-vis Spanje, en ook Frankrijk
zou extra grenscontroles aan haar zuidgrens hebben ingesteld. Kan de Minister een
overzicht geven van de maatregelen die andere Schengenlanden tot dusver hebben genomen?
Hoe apprecieert de Minister deze maatregelen?

Antwoord

Frankrijk heeft aangekondigd de reeds heringevoerde binnengrenscontroles op grond
van artikel 25 Schengengrenscode met Spanje verder te versterken en heeft steun aangeboden
aan de Spaanse autoriteiten. Italië heeft een officiële notificatie gedeeld voor de
introductie van tijdelijke herinvoering van binnengrenscontroles tot 1 september,
specifiek gericht op de lucht- en zeegrenzen van Spanje. Italië heeft hierbij aangegeven
selectieve en gerichte controles uit te voeren. Lidstaten gaan zelf over hun eigen
grensbeheer binnen de grenzen die het Unierecht daaraan stelt.

Tot slot verwelkomen de leden van de VVD-fractie de inzet van het kabinet om alle
illegale migranten die mogelijk via Ceuta naar Nederland zullen komen over te dragen
aan Spanje. Is de Minister bereid te bevestigen dat hij al het mogelijke zal doen
om te voorkomen dat deze illegale migranten naar Nederland zullen komen en om wat
voor reden dan ook aanspraak zullen maken op een verblijfsvergunning asiel, dan wel
op een ander type verblijfsvergunning?

Antwoord

Het overgrote deel van de irreguliere migranten is al teruggekeerd naar Marokko. Echter
is het noodzakelijk dat Spanje haar inzet op het terug laten keren van de resterende
irreguliere vreemdelingen blijft continueren. Dit heeft het kabinet tijdens de informele
JBZ-Raad duidelijk gemaakt. Spanje heeft, tijdens de informele JBZ-raad, bevestigd
dat zij dit zal doen. Het kabinet blijft hier aandacht voor vragen.

Doordat doorreizen vanuit Ceuta enkel gecontroleerd kan, is de kans op ongeregistreerde
doorreis nihil. Spanje heeft opnieuw bevestigd, ondersteund door Frontex, dat er tot
op heden geen irreguliere zijn doorgereisd vanuit Ceuta naar het vaste land van Spanje
of andere lidstaten in het Schengengebied.

Verder zal het kabinet asielzoekers die worden aangetroffen en zijn aangekomen in
Ceuta overdragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening
(AMbV), zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie
in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten
altijd in lijn met de AMbV uitvoert. Deze personen hebben in dat geval geen recht
op een verblijfsvergunning in Nederland.

Inbreng van de leden van de PVV-fractie

De leden van de PVV-fractie vragen of de Minister, gelet op de Marokkaanse invasie
in Ceuta, bereid is direct de Nederlandse grenzen te sluiten voor alle asielprofiteurs
en een totale asielstop in te voeren. Zo nee, waarom niet?

Antwoord

Het overgrote deel van de irreguliere migranten is al teruggekeerd. Echter blijft
noodzakelijk dat Spanje haar inzet op het terug laten keren van de resterende irreguliere
migranten blijft continueren. Dit heeft het kabinet tijdens de informele JBZ-Raad
duidelijk gemaakt. Spanje heeft, tijdens de informele JBZ-Raad, bevestigd dat zij
dit zal doen. Het kabinet blijft hier aandacht voor vragen.

Doordat doorreizen vanuit Ceuta enkel gecontroleerd kan, is de kans op ongeregistreerde
doorreis nihil. Spanje heeft opnieuw bevestigd, ondersteund door Frontex, dat er tot
op heden geen irreguliere migranten zijn doorgereisd vanuit Ceuta naar het vaste land
van Spanje of andere lidstaten in het Schengengebied. Tegelijkertijd is het is evident
de Nederland haar eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert de Koninklijke Marechaussee
(KMar) in het kader van het Mobiel Toezicht Veiligheid – en op dit moment in het kader
van de tijdelijke herinvoering van de binnengrenscontroles op grond van artikel 25
Schengengrenscode – informatie- en risicogestuurde controles uit op inkomende intra-Schengenvluchten
en treinen en op wegen en vaarwegen in de binnengrensstreek met België en Duitsland.
De inzet van deze controles gebeurt op basis van informatie ten aanzien van risico’s
op illegale migratie en mensensmokkel. Indien informatie voortkomend uit de situatie
in Spanje hier aanleiding toe geeft, zal de KMar de inzet in het kader van het binnengrenstoezicht
hierop richten. De situatie zoals in bovenstaande antwoorden is toegelicht geeft geen
aanleiding om de tijdelijke maatregel van binnengrenscontroles te verlengen. Dat is
voor nu nog niet het geval. Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen
die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen aan Spanje conform
de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV), zodat Nederland geen
extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta. De ervaring van de
afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Inbreng van de leden van de BBB-fractie

De leden van de BBB-fractie hebben met interesse kennisgenomen van onder andere de
brief van het kabinet van 3 augustus 2026 betreffende «De Nederlandse reactie op situatie
bij Ceuta op 30 en 31 juli jl. en de Geannoteerde Agenda Informele JBZ-raad op 4 augustus
2026». Zij hebben daarover een aantal vragen.

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief: «Doorreizen vanuit Ceuta naar de rest
van Schengen gaat daarom enkel gecontroleerd.» Kan de Minister aangeven wat er verstaan
wordt onder «gecontroleerd» en hoe wordt gegarandeerd dat ze niet de Marokkaanse nationaliteit
hebben en alsnog worden doorgelaten?

Antwoord

Migranten kunnen vanuit Ceuta niet zonder meer doorreizen naar het vasteland. Met
het toetreden van Spanje tot de Europese Unie zijn er in 1991 aparte afspraken gemaakt
over de geldende Schengenregels in Ceuta en Melilla. Deze afspraken zijn opnieuw bevestigd
in artikel 41 van de Schengengrenscode en houden in dat vanuit Ceuta en Melilla niet
ongecontroleerd doorgereisd kan worden naar het Spaanse vasteland of andere Schengenlanden.
Dit geldt voor alle zee- en luchtverbindingen die vertrekken vanuit Ceuta en Melilla
naar het Europese vasteland. Doordat doorreizen vanuit Ceuta enkel gecontroleerd kan,
is de kans op ongeregistreerde doorreis nihil. Spanje heeft opnieuw bevestigd, ondersteund
door Frontex, dat er tot op heden geen irreguliere migranten zijn doorgereisd vanuit
Ceuta naar het vaste land van Spanje of andere lidstaten in het Schengengebied. Het
kabinet blijft het nauwlettend volgen en heeft ook aan Frontex gevraagd te monitoren.

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief: «Mochten er in Nederland asielzoekers
worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen
aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV),
zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta.»

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief: «Mochten er in Nederland asielzoekers
worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen
aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV),
zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta.»
Hoe verhoudt zich dat tot de eerdergenoemde passage over controle? Vertrouwt ook de
Minister er niet op dat er toch mensen uit Ceuta naar Nederland onderweg zijn of gaan
zijn?

Antwoord

Zoals hierboven aangegeven is de kans van ongeregistreerd doorreizen van Ceuta naar
het vaste land van Spanje of andere Schengenlanden nihil. Er zijn daar ook geen aanwijzingen
voor dat dat toch zou gebeuren. Daarnaast is het overgrote deel van de irreguliere
migranten al teruggekeerd. Het blijft noodzakelijk dat Spanje haar inzet op het terug
laten keren van de resterende irreguliere migranten blijft continueren. Dit heeft
het kabinet tijdens de informele JBZ-Raad duidelijk gemaakt. Spanje heeft, tijdens
de informele JBZ-Raad, bevestigd dat zij dit zal doen. Het kabinet blijft hier aandacht
voor vragen. Er bestaat altijd de mogelijkheid dat er toch irreguliere migranten asiel
bij Spanje aanvragen. In dit geval zou de mogelijkheid kunnen bestaan dat zij daarna
doorreizen naar andere EU Lidstaten. Het kabinet monitort dit nauw en heeft ook aan
de Commissie gevraagd dit te doen.

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief dat u «...op vrijdagochtend 31 juli
jl. direct contact heeft opgenomen met de Minister van Buitenlandse Zaken van Spanje,
Minister van Buitenlandse Zaken van Marokko en de Eurocommissaris van Binnenlandse
Zaken en hen hebt opgeroepen tot snel en effectief optreden en, waar nodig, een gecoördineerde
EU-aanpak.» Kan de Minister aangeven wat de antwoorden hierop van Spanje, Marokko
en de Eurocommissaris waren en welke concrete acties zijn toegezegd?

Antwoord

Zoals bekend heeft het kabinet in de contacten de noodzaak tot snel en accuraat handelen
benadrukt, en de Europese Commissie opgeroepen om snel ondersteuning te bieden en
te komen tot een gecoördineerde EU-aanpak om de buitengrens te versterken en de migranten
te laten terugkeren. De reacties op de Nederlandse berichten betreft diplomatieke
communicatie, dit kan niet openbaar gemaakt worden.

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief ook: «....is de situatie in Ceuta een
ongekende schending van de integriteit van de buitengrens van Europa en alles moet
erop gericht zijn om dat te voorkomen.» Kan de Minister aangeven wat de reden was,
zeker gezien de ongekende situatie, dat de Minister-President toch twee dagen wachtte
met een reactie op de ontwikkelingen en we nog steeds niet goed weten wat de situatie
ter plekke is? Er circuleren namelijk ook meerdere beelden van nog duizenden Marokkanen
in Ceuta en zelfs van groepen die via een Spaans treinstation verder Europa in lijken
te reizen. Heeft de Minister zelf ook waarnemers gestuurd om de situatie ter plaatse
te observeren en te beoordelen. En zo nee waarom niet, en zo ja, wat zijn hun bevindingen?

Antwoord

Het kabinet heeft direct actie ondernomen en heeft onder andere op vrijdag 31 juli
jl. contact opgenomen met Spanje, Marokko en de Europese Commissie. Nederland heeft
geen bilaterale waarnemers gestuurd en is dat ook niet voornemens. Het kabinet zal,
samen met andere gelijkgezinden lidstaten, blijven aandringen op nauwe monitoring
door Frontex.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister ook of het klopt dat de Spaanse premier
Sánchez, of iemand anders van de Spaanse regering, heeft aangegeven dat 7.000 minderjarigen
uit Ceuta welkom zijn in Spanje en dus in de EU? Zo ja, hoe zich dit verhoudt tot
het zojuist afgesloten EU Asiel- en Migratiepact? Waarom zouden ze niet gewoon met
hun ouders kunnen terugkeren? Hoe wenselijk is het dat wij als EU kansarme asielzoekers
opnemen, terwijl deze hier normaal geen verblijfsvergunning zouden krijgen omdat Marokko
een veilig land is? En wat dit betekent voor de druk op de asielketen?

Antwoord

Het overgrote gedeelte van de irreguliere migranten is weer teruggekeerd naar Marokko.
Er is op dit moment geen informatie beschikbaar waaruit blijkt dat Marokkaanse (niet-begeleide)
minderjarige vreemdelingen naar aanleiding van recente ontwikkelingen zijn opgenomen
in een procedure dan wel zijn overgeplaatst naar andere autonome regio’s. Het kabinet
heeft duidelijk gemaakt, onder andere tijdens de informele JBZ-Raad van 4 augustus
jl., dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere
migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te versterken
zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje
willen komen.

Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op het asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe de leeftijd van de Marokkanen die
Ceuta zijn binnengevallen wordt gecontroleerd. Sánchez heeft het immers over minderjarigen.
Aan welke leeftijden moeten wij dan denken? En weet de Minister of deze mensen een
strafblad hebben? Van in ieder geval één persoon is namelijk bekend dat hij in Nederland
een straf had moeten uitzitten.

Antwoord

Lidstaten zijn ingevolge de Screeningsverordening gehouden een screening uit te voeren
ten aanzien van vreemdelingen die de Europese buitengrens irregulier hebben overschreden.
Dit proces bestaat onder meer uit identificatie, een gezondheids- en kwetsbaarheidsscreening
en een veiligheidscontrole. Ook wordt bij een screeningsprocedure een openbare orde
toets uitgevoerd middels een check in de nationale en Europese databanken. Het kabinet
heeft geen informatie over de uitkomst van de screeningsprocedure in Spanje. De identiteit,
waaronder de leeftijd, wordt vastgesteld op basis van identiteitsdocumenten, verklaringen
van de vreemdeling en biometrie. Bij minderjarigen gaat het om personen jonger dan
18 jaar. Bij twijfel over de minderjarigheid kan de screeningsautoriteit overgaan
tot een leeftijdsbeoordeling, die onderdeel zal zijn van de leeftijdsbeoordeling in
de passende procedure volgend op de screening (asiel of terugkeer). De screening mag
worden onderbroken indien de vreemdeling het grondgebied van de lidstaten verlaat
om naar zijn land van oorsprong of land van verblijf of naar een ander derde land
te gaan waarnaar hij vrijwillig wenst terug te keren en zijn terugkeer is toegelaten.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister of hij bereid is om samen met andere
lidstaten alles op alles te zetten om ervoor te zorgen dat Marokkanen die naar Ceuta
zijn gekomen niet via Spanje toch toegang krijgen tot de EU. Zo ja, wat is de Nederlandse
inzet daarop?

Antwoord

Ja, Nederland heeft tijdens de informele JBZ-Raad duidelijk gemaakt dat Spanje alles
op alles moet zetten om ook de nog niet teruggekeerde irreguliere migranten terug
te laten keren. Spanje heeft tijdens de JBZ-raad bevestigd dat zij dit zal doen. Het
kabinet blijft hier aandacht voor vragen.

Verder geldt dat doordat doorreizen vanuit Ceuta enkel gecontroleerd kan, is de kans
op ongeregistreerde doorreis nihil. Spanje heeft opnieuw bevestigd, ondersteund door
Frontex, dat er tot op heden geen irreguliere migranten zijn doorgereisd vanuit Ceuta
naar het vaste land van Spanje of andere lidstaten in het Schengengebied.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe hij samen met de lidstaten de veiligheid
van de Spaanse ingezetenen van Ceuta gaat garanderen en hoe gaat hij er samen met
de andere lidstaten voor gaat dat een invasie zoals afgelopen week nooit meer zal
voorkomen.

Antwoord

Het kabinet benadrukt dat het cruciaal is dat Spanje, in samenwerking met Marokko
en ondersteund door de Europese Commissie, beziet hoe de buitengrens bij Ceuta versterkt
kan worden en hoe dit in de toekomst voorkomen kan worden. Ook is het kabinet van
mening dat het – met het oog op het voorkomen van een vergelijkbare plotselinge toestroom
van irreguliere migranten voor de toekomst- nodig is om beter in beeld te brengen
hoe deze situatie bij Ceuta heeft kunnen ontstaan. Nederland heeft de Europese Commissie
en de relevante EU-agentschappen verzocht dit samen met Spanje te onderzoeken. Hen
is gevraagd hierin in ieder geval de oorzaken, inclusief de rol van mensensmokkelaars
en tekortkomingen aan de Spaanse buitengrens, mee te nemen. Hoe sociale media in dit
verband zijn gebruikt, is ook een belangrijk aandachtspunt. Ook het verder ontwikkelen
van een vroegtijdig waarschuwingssysteem is hierbij cruciaal. Het kabinet blijft hierop
aandringen en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen te rapporteren in
de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese
Raad van 15–16 oktober aanstaande.

Nog belangrijker is wat we als EU gaan doen om ons weerbaarder te maken tegen dergelijke
situaties. De EU-lidstaten en de Europese Commissie waren tijdens de informele JBZ-Raad
onverdeeld over het oordeel dat we lessen moeten trekken uit deze gebeurtenissen.
We moeten als EU ons asiel-, migratie- en grenssysteem verder versterken en de instrumenten
benutten en verder ontwikkelen om adequaat te kunnen reageren. Het verbeteren van
het interne EU-systeem is daarin net zo belangrijk als de samenwerking met derde landen.
Onmisbaar is daarbij de volledige en goede implementatie van het Pact, inclusief overdrachten
onder de Asiel en Migratiebeheer Verordening. Ook blijft het kabinet zich actief inzetten
voor een gecoördineerde EU-aanpak om irreguliere migratie, mensensmokkel en instrumentalisering
van migranten tegen te gaan. Hiervoor is ook een sterke roep onder EU-lidstaten. Er
zijn concrete stappen nodig om onder andere de Schengengovernance te verstevigen door
het transparant maken en open bespreken van de tekortkomingen tijdens de Schengenraad,
en het operationaliseren van innovatieve oplossingen waaronder de terugkeerhub en
het veilig derde land concept. Het kabinet zal zich richting de JBZ-Raad van 1 oktober
en de Europese Raad van 15–16 oktober inzetten voor een heldere en EU gecoördineerde
weg voorwaarts op deze punten. Uw Kamer wordt in aanloop naar de JBZ van 1 oktober
a.s. en de ER van 15 en 16 oktober a.s. hierover geïnformeerd.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe hij de pogingen van Commissievoorzitter
Von der Leyen beoordeelt om in een brief de positie van premier Sánchez te steunen
en de falende grensbewaking door de Spaanse socialistische regering te bagatelliseren,
terwijl 22 EU-leiders (waaronder Italië) juist kritiek uitten op het Spaanse beleid
als aantrekkingsfactor.

Kan de Minister dit tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus expliciet aan de orde stellen
en aandringen op een kritische, gezamenlijke Europese lijn in plaats van de Spaanse
tekortkomingen te verdoezelen?

Antwoord

Zie beantwoording hierboven.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister welke gevolgen de Ceuta-crisis heeft
volgens het Nederlandse minderheidskabinet voor de asielketen en de gemeenten. Welke
aanvullende maatregelen neemt of overweegt de Minister om extra druk op de Nederlandse
asielopvang en gemeenten te voorkomen? Is de Minister bereid de heldere kritische
positie van Italië (onder leiding van premier Meloni) en andere lidstaten die grenscontroles
hebben heringevoerd, te omarmen en te volgen, inclusief ten aanzien van de positie
van Spanje in het Schengengebied, en dit tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus actief
te bepleiten?

Antwoord

Zie bovenstaande antwoorden. Verdere maatregelen zijn nu niet aan de orde omdat het
Schengengebied niet geschonden lijkt en de kans op ongeregistreerd doorreizen vanuit
Ceuta nihil is.

Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Deelt de Minister de opvatting dat het eerdere generale pardon/reguliere regularisatie
van meer dan een half miljoen (en volgens recente cijfers mogelijk ruim een miljoen)
illegale migranten door de socialistische Sánchez-regering een belangrijke aantrekkingsfactor
vormde die mede aan deze Ceuta-crisis heeft bijgedragen? Zal de Minister dit standpunt
tijdens de JBZ-Raad inbrengen en aandringen op maatregelen die dergelijke nationale
regularisaties ontmoedigen of neutraliseren in het belang van de integriteit van Schengen?

Antwoord

In de brief die Nederland op zaterdagochtend 1 augustus jl. heeft verstuurd samen
met 21 andere lidstaten2 aan de Europese Commissie, is benoemd dat de recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof
en grootschalige regularisaties als aanzuigende factor kunnen werken. Welke effect
deze ontwikkelingen precies hebben gehad is moeilijk te kwantificeren. Nederland heeft
in de informele JBZ-Raad gevraagd om een onderzoek naar de oorzaken en de tekortkomingen
uitgevoerd door de Europese Commissie om hierover meer helderheid te krijgen. Het
kabinet blijft hierop aandringen en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen
te rapporteren in de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober
en Europese Raad van 15–16 oktober aanstaande.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe het staat het met de uitvoering
van terugkeercentra/return hubs en de volledige tenuitvoerlegging van alle mogelijkheden
van de recent aangenomen EU-terugkeerverordening (de EU-uitzetwet), waarvan BBB in
het Europees Parlement groot voorstander is en waaraan BBB in de EU actief heeft meegewerkt.
Welke stappen zet Nederland concreet richting asielprocedures en opvang in veilige
derde landen buiten de EU, en zal de Minister tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus aandringen
op versnelling hiervan als antwoord op crises zoals in Ceuta?

Antwoord

Nederland werkt in de kopgroep samen met andere lidstaten om een terugkeerhub te operationaliseren.
In de kopgroep wordt gesproken over mogelijke partnerlanden, en op welke manier een
terugkeerhub onderdeel kan zijn van een brede, wederkerige samenwerking. Daarnaast
wordt overlegd over de mogelijke modaliteiten voor de inrichting van een hub. Ook
heeft de kopgroep verkennende gesprekken met mogelijke partnerlanden. De precieze
invulling van een terugkeerhub is uiteraard mede-afhankelijk van partnerlanden. Het
is belangrijk dat dit proces zorgvuldig, en vertrouwelijk wordt vormgegeven.

Daarnaast is Nederland onderdeel van een andere Europese kopgroep met Denemarken,
Malta en Zweden die de operationalisering van het veilig derde landconcept verkent.
Uw Kamer wordt over de voortgang verder geïnformeerd tijdens de vertrouwelijke technische
briefing van 10 september aanstaande

Hoe beoordeelt de Minister de rol van Marokko in deze crisis? Steunt het kabinet eventuele
sancties of andere maatregelen tegen Marokko indien blijkt dat de crisis bewust is
veroorzaakt of toegelaten (bijvoorbeeld als pressiemiddel of wraak voor een staatsbezoek
aan Algerije), analoog aan de Ceuta-crisis van 2021 die volgde op de medische behandeling
van de president van de Westelijke Sahara? Zal de Minister dit onderwerp agenderen
tijdens de JBZ-Raad?

Antwoord

Het kabinet ziet dat Marokko constructief heeft meegewerkt aan de terugkeer van vertrekplichtige
vreemdelingen en in nauwe samenwerking met Spanje ondersteund bij het tegengaan van
verdere irreguliere bewegingen. Het kabinet heeft de Europese Commissie en de relevante
EU-agentschappen opgeroepen tot het onderzoeken van de oorzaken. In dat onderzoek
zouden alle relevante aspecten moeten worden meegenomen. Het kabinet blijft hierop
aandringen en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen te rapporteren in
de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese
Raad van 15–16 oktober aanstaande.

De leden vragen of de Minister het treurige feit ter sprake wil brengen dat, ondanks
de eis van de Europese fractie van BBB (ECR) tot een spoeddebat in het Europees Parlement
en terugkeer uit het reces, de grote fracties (waaronder de christendemocraten/EVP)
een debat over Ceuta hebben uitgesteld tot medio september. Is de Minister desondanks
bereid aan te dringen op maximale Europese politieke en parlementaire aandacht – nationaal
en Europees – ter voorkoming van nieuwe migratiecrises en bestormingen van de EU-buitengrenzen,
en dit te koppelen aan de uitkomsten van de JBZ-Raad van 4 augustus?

Antwoord

Het Europees Parlement gaat over haar eigen agenda. Hier kan het kabinet geen uitspraken
over doen.

Nederland verwelkomt wel de discussie die heeft plaatsgevonden tijdens de ingelaste
informele JBZ-Raad van 4 augustus jl. Het kabinet zal zich richting de JBZ-Raad van
1 oktober en de Europese Raad van 15–16 oktober inzetten voor een heldere en EU gecoördineerde
weg voorwaarts op deze punten. Uw Kamer wordt in aanloop naar de JBZ van 1 oktober
a.s. en de ER van 15 en 16 oktober a.s. hierover geïnformeerd.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister de Kamer toe te zeggen zo spoedig mogelijk,
en in ieder geval voorafgaand aan of direct na de JBZ-Raad van 4 augustus, te informeren
over de Nederlandse inzet, de besproken maatregelen (inclusief grenscontroles, terugkeer
en de positie van Spanje in Schengen) en de resultaten, zodat de Kamer haar controlerende
taak adequaat kan uitoefenen.

Antwoord

De Kamer is voorafgaand aan de informele informele JBZ-Raad geïnformeerd over de agenda
en de Nederlandse inzet middels een geannoteerde agenda. Tevens ontvangt uw Kamer
het verslag van hetgeen besproken is tijdens deze informele JBZ-Raad gelijktijdig
met deze beantwoording.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister of hij bekend is met de kritiek – ook
van BBB-Europarlementariër Sander Smit en de ECR-fractie – dat het EU-Asiel- en Migratiepact
(in werking sinds juni 2026) al ontoereikend is gebleken om crises zoals de bestorming
van Ceuta te voorkomen of adequaat te beheersen, omdat het te veel beheert in plaats
van de instroom structureel stopt, de buitengrenzen nog onvoldoende verdedigt en versterkt
en nog te weinig garanties biedt tegen doorreizen naar landen als Nederland. Deelt
de Minister de zorg dat het solidariteits- en relocatiemechanisme (de verkapte Europese
spreidingswet) onevenredige druk kan leggen op sociaaleconomisch aantrekkelijke lidstaten
als Nederland, terwijl frontlijnlanden zoals socialistisch Spanje hun verantwoordelijkheid
onvoldoende nemen? Zal de Minister tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus aandringen op
een kritische evaluatie van deze tekortkomingen en op verdere versterking van de externe
dimensie, zonder de positieve elementen van de EU-terugkeerverordening (waarvan voornoemde
leden groot voorstander zijn) te verzwakken?

Antwoord

Het kabinet onderschrijft opnieuw dat de gebeurtenissen in Ceuta onacceptabel, zeer
onwenselijk en uitzonderlijk zijn. Spanje heeft, in samenwerking met Marokko, de terugkeer
van het overgrote deel van de migranten bewerkstelligd en nieuwe aankomsten door de
grens te versterken gestopt. Het kabinet verwelkomt dit en benadrukt dat het versterken
van de buitengrens en de grootschalige terugkeer de enige correcte response was gegeven
de situatie. Het snelle optreden van Spanje was noodzakelijk. Het Schengengebied lijkt
met deze inzet niet geschonden.

De situatie in Ceuta benadrukt opnieuw dat het beschermen en handhaven van de buitengrens
van Europa van groot belang is. Nederland blijft daarom ook steun toezeggen aan lidstaten
die hulp nodig hebben om hun buitengrenzen te versterken. De EU moet in onderlinge
solidariteit blijven investeren in het versterken van de buitengrenzen, het tegengaan
van irreguliere migratie en de terugkeer van vertrekplichtige migranten. Effectief
buitengrensbeheer, inclusief screening, door de volledige en consequente implementatie
van de Schengengrenscode. Om irreguliere migratie richting de EU minder aantrekkelijk
te maken en weerbaar te zijn als EU, is het verder noodzakelijk dat er een sterk EU-intern
asiel- en migratiesysteem staat en dat de EU effectief samenwerkt met landen buiten
de EU. Het kabinet onderstreept daarom het belang van de volledige implementatie van
het Asiel- en Migratiepact en de terugkeerverordening (zodra deze van kracht wordt),
en het versterken en bestendigen van partnerschappen met landen buiten de EU. De langetermijnvisie
van het kabinet is dat asielaanvragen buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld.
Het kabinet zet zich daarom doorlopend in voor het verder brengen en operationaliseren
van innovatieve oplossingen waaronder de terugkeerhub. Hiervoor heeft het kabinet
ook tijdens de informele JBZ-Raad gepleit.

De leden van de BBB-fractie vragen welke concrete gevolgen de Minister voorziet van
het EU Asiel- en Migratiepact voor de Nederlandse asielketen en gemeenten naar aanleiding
van de Ceuta-crisis, mede gezien de mogelijkheid tot verhoogde solidariteitsbijdragen
of relocatie.

Antwoord

Het overgrote deel van de irreguliere migranten is weer teruggekeerd naar Marokko.
Het kabinet heeft duidelijk gemaakt, onder andere tijdens de informele JBZ-Raad van
4 augustus, dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde
irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te
versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier
naar Spanje willen komen.

Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op het asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Binnen het solidariteitsmechanisme wordt vastgesteld welke lidstaten solidariteit
ontvangen op basis van diverse factoren, waaronder de bevolkingsomvang, het BBP en
het aantal irreguliere aankomsten van asielzoekers en asielprocedures in de afgelopen
vijf jaar. Gezien de omvangrijke berekening en doordat het overgrote deel van de irreguliere
migranten is teruggekeerd naar Marokko, is het niet de verwachting dat dit een grote
rol zal spelen in het solidariteitsmechanisme. Daarnaast is de verdeling van de solidariteitsbijdrage
vervolgens aan de Europese Commissie. Het kabinet kan daar geen berekening van maken.

Is de Minister bereid om, in lijn met de heldere positie van Italië en andere lidstaten,
te pleiten voor maximale nationale soevereiniteit en afwijzing van verplichte opname,
en tegelijkertijd met alle macht in te zetten op een versnelde uitvoering van return
hubs, uitzetcentra en asielprocedures in veilige derde landen buiten de EU – precies
de onderdelen die BBB in het Europees Parlement actief heeft ondersteund en aangescherpt?

Antwoord

Het kabinet heeft er tijdens de informele JBZ-Raad op ingezet dat buitengrenzen versterkt
worden en terugkeer bevorderd wordt, o.a. met het oog op het tegengaan van secundaire
migratie. Daarnaast heeft Nederland aandacht gevraagd voor de verdere ontwikkeling
van innovatieve oplossingen, waaronder terugkeerhubs en veilig derde land concept
als een essentieel onderdeel van het Europees asiel- en migratiebeleid.

De leden van de BBB-fractie vragen of Nederland bereid is de oprichting van fysieke
barrières langs de Europese buitengrenzen van de EU actief te bepleiten en de lidstaten
aan de buitengrenzen hiertoe te bewegen en hierbij te ondersteunen.

Antwoord

Het kabinet zet zich in voor de verdere versterking van het buitengrensbeheer onder
andere door het aanpakken van tekortkomingen ten aanzien van de toepassing en naleving
van het Schengenacquis. Het kabinet steunt dan ook het vijfpuntenplan van de Commissie om de buitengrenzen
verder te versterken, samenwerking met partnerlanden uit te breiden, alsook early
warning signals, smokkel aan te pakken en terugkeer te verbeteren.

Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie

De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de lijn van het kabinet dat de Europese
buitengrenzen moeten worden versterkt en dat verdere implementatie van het Asiel-
en Migratiepact noodzakelijk is. Tegelijkertijd moet alles op alles worden gezet om
mensensmokkel, levensgevaarlijke irreguliere overtochten en de schrijnende situaties
waarin mensen, soms zelfs met dodelijke afloop, terechtkomen, te voorkomen. Vanuit
die balans tussen effectief grensbeheer en bescherming van de menselijke waardigheid
vragen deze leden de Minister om tijdens de informele JBZ-Raad nadrukkelijk aandacht
te vragen voor de volgende twee punten.

1. Voorkomen van nieuwe tragedies

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister in de JBZ-Raad aandacht te
vragen voor het voorkomen van mensensmokkel en levensgevaarlijke irreguliere overtochten.
Daarbij achten zij het van belang dat Spanje, Marokko, Frontex en de Europese Commissie
niet alleen inzetten op grensbewaking en terugkeer, maar ook op het voorkomen dat
kwetsbare mensen, waaronder minderjarigen, in de handen van mensensmokkelaars terechtkomen
of hun leven riskeren. Kan de Minister aangeven op welke wijze hij dit punt tijdens
de JBZ-Raad zal inbrengen?

Antwoord

Het kabinet veroordeelt misbruik van kwetsbare personen, waaronder minderjarigen,
door mensensmokkelaars. Het kabinet heeft in de informele JBZ-Raad aangedrongen op
het onderzoeken van de precieze oorzaken van dit incident, waaronder de mogelijke
rol van mensensmokkelaars en sociale media. Het kabinet blijft hierop aandringen en
verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen te rapporteren in de gebruikelijke
gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese Raad van 15–16 oktober
aanstaande. Daarnaast verwelkomt het kabinet de versterkte EU-aanpak van mensensmokkelnetwerken,
waaronder door het recent gepubliceerde sanctieregime en het nieuwe mensensmokkelcentrum
bij Europol. Daarnaast is het de ambitie van het kabinet om het wrede verdienmodel
van mensensmokkelaars te doorbreken en migratiebewegingen naar Europa terug te brengen.
Het langetermijndoel is dat uiteindelijk asielaanvragen buiten de EU aangevraagd en
behandeld kunnen worden. In dit kader heeft het kabinet op de informele JBZ-Raad ook
opgeroepen tot het versterken van de Europese inzet ten aanzien van de doorontwikkeling
van innovatieve oplossingen.

2. Europese verantwoordelijkheid en evaluatie

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister in de JBZ-Raad te pleiten
voor een grondige Europese evaluatie van de gebeurtenissen in Ceuta. Een dergelijke
evaluatie kan bijdragen aan beter inzicht in de oorzaken van deze situatie en aan
lessen om herhaling in de toekomst te voorkomen. Is de Minister bereid hiervoor in
de JBZ-Raad aandacht te vragen en zich in te zetten voor een gezamenlijke Europese
evaluatie?

Antwoord

Ja, dat heeft Nederland tijdens de informele JBZ-Raad op 4 februari gedaan.