Brief regering : Het niet uitvoeren van de motie van de leden Van Baarle en Van Nispen over de Wet normering topinkomens uitbreiden naar alle werknemers in de publieke en semipublieke sector (Kamerstuk 31490-377)
30 111 Topinkomens
Nr. 134
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2026
Op 21 mei jongstleden nam uw Kamer de motie van de leden Van Baarle (DENK) en Van
Nispen (SP) aan.1 De leden constateren dat de Wet normering topinkomens (WNT) op dit moment uitsluitend
van toepassing is op topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en overwegen
dat ook andere werknemers binnen deze sectoren salarissen ontvangen die het wettelijke
bezoldigingsmaximum overschrijden, terwijl zij functioneren onder publieke bekostiging
of opdracht. De motie verzoekt de regering om een voorstel tot wijziging van de Wet
normering topinkomens voor te bereiden dat de personele reikwijdte uitbreidt naar
alle werknemers in de publieke en semipublieke sector, met inachtneming van passende
uitzonderingsmogelijkheden.
Het kabinet heeft alles afwegende besloten aan de motie geen uitvoering te geven.
Ik licht dat besluit graag toe in deze brief. Na het zomerreces 2026 zal ik uw Kamer
meer in het algemeen informeren over de onderwerpen rondom de WNT waar op dit moment
aan gewerkt wordt en eventuele wijzingen die gaan komen.
Motie uitbreiding reikwijdte WNT naar alle werknemers
Deze motie is inhoudelijk gelijk aan het voorstel van wet uitbreiding personele reikwijdte
Wet normering topinkomens (in de praktijk ook wel de WNT-3 genoemd)2 uit 2017 dat uiteindelijk niet bij de Tweede Kamer is ingediend en wordt daarom in
deze brief als uitgangspunt genomen. De WNT-3 zou, als die wet zou zijn ingevoerd,
de normering van de WNT hebben uitgebreid naar niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking
(werknemers). De openbaarmakingsplicht voor niet-topfunctionarissen zou onder de WNT-3
ongewijzigd blijven.3 Overigens waren twee categorieën niet-topfunctionarissen op voorhand uitgesloten
van de WNT-3: luchtverkeersleiders en medisch specialisten. Ten aanzien van deze laatste
groep is het relevant te melden dat het Ministerie van VWS heeft verkend of wetgeving
voorbereid kan worden naar normering van de verdiensten van medisch specialisten.
Uit de verkenning is gebleken dat het noodzakelijk is om eerst inzicht te verkrijgen
in de hoogte van hun inkomens. Daarom start VWS met de voorbereiding van een wetsvoorstel
gericht op het vergroten van de transparantie rondom de inkomens van alle medisch
specialisten. Met het doel om met de informatie die daaruit beschikbaar komt, tenzij
blijkt dat daartoe geen aanleiding is, over te kunnen gaan tot de voorbereiding van
wetgeving die deze inkomsten ook maximeert. VWS zet hierbij in op normering via eigen
wetgeving gericht op zowel medisch specialisten in loondienst als vrijgevestigde medisch
specialisten in plaats van via de WNT4.
Het indienen van de WNT-3 paste niet bij het beleid dat het kabinet destijds wilde
voeren op het gebied van het functioneren van de overheid en heeft dat als volgt toegelicht:
«Het kabinet heeft besloten dit wetsvoorstel niet in te dienen. In het regeerakkoord
staat vermeld: «Daarnaast is het voor het functioneren van de overheid goed dat deze
op belangrijke terreinen voldoende expertise in huis heeft. Het beloningsniveau bij
de overheid moet zodanig zijn dat ook hoogwaardige en schaarse specialisten, bijvoorbeeld
met expertise op gebied van ICT, financiën of inkoop, in dienst kunnen worden genomen.»
Het indienen van de WNT-3 past hier niet bij.»5 Ik zie geen aanleiding om hieromtrent een ander standpunt in te nemen.
Bovendien was het advies van de Raad van State ten aanzien van de uitbreiding van
de reikwijdte negatief o.a. omdat nut, noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit
van het voorstel niet waren aangetoond. Het dictum van het advies was D en luidde
voluit: «Gelet op het vorenstaande adviseert de Afdeling het voorstel niet in te dienen.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft (blijkens het vorenstaande) bezwaar
tegen (zowel de vorm als de inhoud van) het voorstel van wet en geeft U in overweging
dit niet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.» Dit omdat het aantal
werknemers met bezoldiging boven het maximum naar verhouding (zeer) klein was én het
voorstel drie grote groepen daarvan op voorhand al uitzonderde van normering (niet-topfunctionarissen
zonder dienstbetrekking, medisch specialisten en luchtverkeersleiders)6. Wat overbleef, stelde getalsmatig niet of nauwelijks iets voor ten opzichte van
het totaal aantal werknemers en bovendien kon niet worden uitgesloten dat ook in verschillende
van die gevallen sprake kon zijn van verklaarbare redenen om af te wijken van de bezoldigingsnormen.7 Ook ontbrak volgens de Raad van State een rechtvaardiging voor de beperking die het
voorstel meebrengt op het in verschillende internationale verdragen neergelegde recht
op vrij en collectief onderhandelen. Ook daarvan waren noodzaak en proportionaliteit
niet aangetoond.
Onderzoek BZK naar overschrijdingen WNT-maximum door niet-topfunctionarissen
Mijn ministerie heeft bij wijze van selecte, onderbouwde steekproef in 2025 onderzoek
gedaan naar niet-topfunctionarissen met dienstbetrekking die meer verdienen dan het
algemeen bezoldigingsmaximum. Daarvoor is gekeken naar de WNT-verantwoording van instellingen
die in 2015 opgenomen zijn op de WNT-jaarrapportage8. Op grond hiervan is de kans ingeschat welke instellingen mogelijk op dit moment
niet-topfunctionarissen in dienst hebben die meer verdienen dan het algemeen bezoldigingsmaximum.
De steekproef is verder aangevuld met onder meer onderwijsinstellingen, instellingen
met de hoogste baten of het grootste aantal medewerkers én instellingen die eerder
in het nieuws zijn gekomen i.v.m. relatief hoge bezoldiging van niet-topfunctionarissen9. Uit dit onderzoek10 met gegevens over 2023 komen 265 niet-topfunctionarissen met dienstbetrekking naar
voren die in dat jaar meer verdienden dan het algemeen bezoldigingsmaximum. Ter vergelijking:
in 2015 waren er 388 niet-topfunctionarissen11 die meer verdienden dan de WNT-norm. Op grond van de bevindingen van de genoemde
steekproef kan worden geconstateerd dat er sinds 2015 sprake lijkt van een dalende
trend in inkomens van niet-topfunctionarissen boven het WNT-maximum, waardoor de nut,
noodzaak en proportionaliteit van het invoeren van de WNT-3 verder lijkt te zijn afgenomen.
Het kabinet vindt dan ook dat de nut en noodzaak van het invoeren van een wijziging
van de WNT die alle werknemers onder de normering brengt verder is afgenomen. Dit
gezien de geconstateerde daling van het aantal niet-topfunctionarissen wiens bezoldiging
de normering overschrijdt sinds de invoering van de WNT. Tevens zijn alle overige
bezwaren die ertoe hebben geleid dat de WNT-3 in 2017 niet is ingevoerd nog actueel.
Vooruitblik
Na het zomerreces 2026 zal ik uw Kamer informeren over een aantal lopende trajecten.
Zo wordt de internetconsultatie van de Tweede Evaluatiewet WNT verwerkt en is de Derde
Evaluatie WNT door een extern bureau reeds afgerond. Het is te verwachten dat de door
de laatste evaluatie opgedane kennis en inzichten zullen leiden tot voorstellen voor
nieuwe wet- en regelgeving.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van der Burg
Indieners
E. van der Burg, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties