Brief regering : Concept beleidsregel backpay-uitkering weduwen en weduwnaars en uitvoeringstoets

Nr. 218
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 2 juli 2026

Bij deze stuur ik u, zoals eerder toegezegd1, de concept «Beleidsregel backpay-uitkering voor weduwen en weduwnaars» (hierna:
de beleidsregel) toe en de daarbij behorende uitvoeringstoets die door de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) is uitgevoerd. Met deze beleidsregel wordt, op initiatief van
de BBB-fractie, gehoor gegeven aan de oproep vanuit uw Kamer en delen van de Indische
en Molukse gemeenschappen, om specifiek aan deze weduwen en weduwnaars een individuele
vorm van rechtsherstel te bieden.

De backpay-kwestie gaat over de ambtenaren en militairen die in dienst waren van het
Nederlands-Indisch gouvernement en aan wie ten tijde van de Japanse bezetting van
Nederlands-Indië/Indonesië geen dan wel geen volledig salaris is uitbetaald. Via de
Uitkeringsregeling Backpay uit 2015,2 kwamen de toen nog levende ambtenaren en militairen, op morele gronden, in aanmerking
voor een eenmalige uitkering van € 25.000. Via de beleidsregel wordt alsnog een individuele
vorm van rechtsherstel geboden aan de nog levende weduwen en weduwnaars van de ambtenaren
en militairen die in 2015 niet in aanmerking kwamen voor een backpay-uitkering omdat
zij destijds al waren overleden.

Bij de totstandkoming van de onderhavige beleidsregel is getracht om een balans te
vinden tussen een uitvoerbare en financieel haalbare regeling en een regeling die
kan rekenen op draagvlak. Helaas moet worden geconcludeerd dat deze voorwaarden niet
met elkaar te verenigen zijn. Zoals uit het eerdere onderzoek naar de haalbaarheid
en uitvoerbaarheid van een backpay-regeling voor weduwen bleek, is een dergelijke
regeling zeer complex uitvoerbaar.3 De uitvoerbaarheid van een regeling vereist een beperkte en overzichtelijke doelgroep.
De keuze voor een beperkte doelgroep leidt automatisch tot gebrek aan draagvlak omdat
de gemeenschappen een bredere doelgroep voorstaan die ook bestaat uit erfgenamen van
reeds overleden weduwen en weduwnaars. Gegeven deze patstelling is ervoor gekozen
om het bieden van enige vorm van rechtsherstel aan de weduwen en weduwnaars voorop
te stellen. De onderhavige regeling is daarom gericht op de weduwen en weduwnaars
die op het moment van indiening van een aanvraag nog in leven zijn. Alleen op deze
manier kan worden gekomen tot een regeling die uitvoerbaar is en die daardoor binnen
afzienbare termijn de beoogde vorm van rechtsherstel kan bieden.

Uit de uitvoeringstoets van de SVB blijkt dat de beleidsregel onder voorwaarden uitvoerbaar
is. Naar verwachting kan aan de gestelde voorwaarden worden voldaan. De implementatie
daarvan zal in samenspraak met de SVB plaatsvinden. Bij de totstandkoming van de beleidsregel
is verkend wat de gevolgen zouden zijn als de beleidsregel, in overeenstemming met
de wens van verschillende belangenorganisaties, ook gericht zou zijn op de erfgenamen
van reeds overleden weduwen. De conclusie is dat een dergelijke regeling niet uitvoerbaar
is.

Deze zomer zal de internetconsultatie plaatsvinden. Individuele personen en organisaties
krijgen dan de mogelijkheid om commentaar te leveren op de concept-beleidsregel. Vervolgens
zal de beleidsregel worden afgerond en worden voorgelegd aan de ministerraad. Uit
de uitvoeringstoets blijkt dat de SVB vervolgens vier maanden nodig heeft om de uitvoering
van de beleidsregel voor te bereiden. Naar verwachting kan de regeling in het eerste
kwartaal van 2027 in werking treden. Gelet op de hoge leeftijd van de weduwen en weduwnaars
doen de SVB en ik ons best om de beleidsregel zo snel als mogelijk in werking te laten
treden.

Ik besef mij terdege dat volledig rechtsherstel voor de weduwen en weduwnaars nooit
mogelijk is. De gebeurtenissen uit het verleden, zowel tijdens als na afloop van de
Tweede Wereldoorlog, kunnen niet worden teruggedraaid en het leed en trauma’s die
hiervan het gevolg zijn, kunnen nooit volledig worden weggenomen. De onvrede over
de afhandeling van de backpay-kwestie die leeft binnen een deel van de Indische en
Molukse gemeenschappen, zal helaas ook met deze regeling naar verwachting niet worden
weggenomen. Dit laat onverlet dat het kabinet, zoals gevraagd door de BBB-fractie,
met deze beleidsregel wel erkenning geeft aan de noodzaak om aan de betreffende weduwen
en weduwnaars enige vorm van rechtsherstel te bieden.

Ik hoop u zo voldoende te hebben geïnformeerd.

De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, W.R.C. Sterk