Brief regering : Uitwerking RIVM-onderzoeksvoorstel schadelijkheid vliegtuigmotoruitstoot

Nr. 550
BRIEF VAN DE MINISTER VAN WERK EN PARTICIPATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 2 juli 2026

Hierbij deel ik het RIVM-onderzoeksvoorstel naar de schadelijkheid van beroepsmatige
blootstelling aan kerosinemotoremissie (KME)1 op Schiphol met uw Kamer. Ik geef het RIVM zo snel mogelijk de opdracht om dit onderzoek
uit te voeren. De uitwerking van het onderzoeksvoorstel komt voort uit het verzoek
daartoe van uw Kamer via de motie Kostic c.s2. Het gaat om een belangrijk maar complex en kostbaar onderzoek. De uitkomsten geven
werkgevers en werknemers naar verwachting meer duidelijkheid over de kans op genotoxische
schade (dat is schade aan het DNA) door beroepsmatige blootstelling aan KME. Tegelijk
beantwoordt dit onderzoek niet alle vragen van de medewerkers werkzaam op Schiphol.
Voor een eventueel vervolgonderzoek zijn geen middelen beschikbaar.

Doelen RIVM-onderzoek

Schiphol-werknemers hebben zorgen over de kans op het ontwikkelen van kanker door
blootstelling aan KME op het werk. Eind vorig jaar heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer
geïnformeerd dat het praktisch onhaalbaar is om deze vraag via een langdurige epidemiologische
studie te beantwoorden.3 Volgens het RIVM komt dit met name door de sterk variabele werknemersgroep en het
gebrek aan beschikbaarheid van historische (blootstellings-)gegevens.

De kans op genotoxische schade door beroepsmatige blootstelling aan KME kan wel onderzocht
worden. Hiervoor heeft het RIVM het bijgevoegde onderzoeksvoorstel uitgewerkt. DNA-schade
kan leiden tot kanker. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de kans op kanker
toeneemt wanneer er meer DNA-schade optreedt. Dit onderzoek draagt daarmee bij aan
de kennisbasis die nodig is om de kans op kanker door beroepsmatige blootstelling
aan KME vast te stellen. Daarnaast biedt het onderzoek de kans om een vergelijking
te maken tussen de potentie van dieselmotoremissie (DME) en KME om DNA-schade te veroorzaken.
Hierdoor kan het RIVM de DNA-schade veroorzaakt door KME in context plaatsen.

Onderzoeksactiviteiten

Het gaat om een complex onderzoek. Het selecteren van werknemers voor dit onderzoek
en het karakteriseren van hun blootstelling (aan KME en DME) vraagt specifieke expertise.

Het RIVM werkt binnen dit onderzoek samen met TNO, NKAL, Universiteit Utrecht en Universiteit
Maastricht. Een maatschappelijke klankbordgroep wordt samengesteld, bestaande uit
werkgevers, werknemers en andere relevante partijen. Daarnaast betrekt het RIVM nationaal
en internationaal relevante collega-wetenschappers. Dit bevordert kennisuitwisseling
op (inter)nationaal niveau. Ook werkt het RIVM samen met het Deense Nationale onderzoeksinstituut
voor de werkomgeving (NFA), dat een vergelijkbare studie naar KME uitvoert in Denemarken.

Planning en kosten onderzoek

Verwachting is dat het RIVM-onderzoek eind van de zomer kan beginnen. De looptijd
is twee jaar. De uitkomsten worden in de 2e helft van 2028 verwacht. Het onderzoek kost ongeveer 2,3 miljoen euro. Er wordt onder
andere veel geïnvesteerd in voorlichting aan medewerkers werkzaam op Schiphol over
het doel, de werkwijze en de verwachte opbrengsten van het onderzoek. Omdat het gaat
om een ongedekte motie was hier geen geld voor gereserveerd. Uiteindelijk heb ik dekking
binnen mijn ministerie gevonden. Voor een eventueel vervolgonderzoek is geen dekking.

Beheersmaatregelen beroepsmatige blootstelling KME

De uitkomsten van het RIVM-onderzoek hebben geen gevolgen voor de verplichte beheersmaatregelen
voor werkgevers om hun werknemers te beschermen tegen beroepsmatige blootstelling
aan KME. Mijn ambtsvoorganger informeerde uw Kamer eind vorig jaar hierover.4 Het RIVM heeft in 2023 al van meerdere stoffen uit KME vastgesteld dat deze kankerverwekkend
zijn. Dit betekent dat Schiphol en de werkgevers op Schiphol de blootstelling aan
deze stoffen in KME nu al moeten minimaliseren, voor zover dat technisch mogelijk
is. Schiphol en de werkgevers op Schiphol hebben in 2024 hiervoor een plan van aanpak
opgesteld met maatregelen. Dit is opgesteld naar aanleiding van handhaving door de
Nederlandse Arbeidsinspectie. Dit plan wordt nu en de komende jaren uitgevoerd.

Adviezen Gezondheidsraad

De Gezondheidsraad publiceert vandaag een advies over Kerosinemotoremissie (KME),
ook wel bekend als vliegtuigmotoremissie (VME). Op verzoek van mijn ministerie is
onder andere gekeken of het mengsel KME als kankerverwekkend geclassificeerd moet
worden en of er een gezondheidskundige grenswaarde kan worden afgeleid. De Gezondheidsraad
concludeert dat er voldoende bewijs is om te veronderstellen dat KME kankerverwekkend
is (classificatie categorie 1B). Ik neem het mengsel KME op in de SZW-lijst van kankerverwekkende
stoffen en processen. Dit verduidelijkt dat de genoemde minimalisatieverplichting
ook voor het mengsel KME geldt.

De Gezondheidsraad concludeert dat er onvoldoende data zijn om een gezondheidskundige
advieswaarde af te leiden voor het mengsel KME. Advies is daarom om in ieder geval
bestaande grenswaarden, zoals voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s),
metalen en andere stoffen die in KME voorkomen, toe te passen om werknemers te beschermen.
Het is echter niet zeker of werknemers daarmee altijd voldoende worden beschermd.
Daarom adviseert de raad om aanvullend onderzoek te doen naar de schadelijkheid van
KME. Het onderzoek van het RIVM draagt bij aan de kennis over de schadelijkheid van
KME

Europees gelijk speelveld

We streven in Europa naar een gelijk speelveld, ook op het gebied van arbeidsomstandigheden.
Zo krijgen werknemers overal in de EU een minimaal beschermingsniveau. En gelden voor
werkgevers dezelfde regels. Veel stoffen in KME zijn in de hele EU geclassificeerd
als kankerverwekkend. Een voorbeeld hiervan zijn verschillende polycyclische aromatische
koolwaterstoffen. Voor alle werkgevers in de EU geldt de minimalisatieverplichting
voor beroepsmatige blootstelling aan kankerverwekkende stoffen.

Ik vind het belangrijk dat classificaties (het bepalen van schadelijke eigenschappen)
en grenswaarden voor gevaarlijke stoffen zoveel mogelijk op Europees niveau worden
vastgesteld. Ik zet mij daarom in voor kennisontwikkeling over KME op Europees niveau.
De uitkomsten van het Gezondheidsraadadvies en het RIVM-onderzoek breng ik onder de
aandacht van de Europese Commissie

Afrondend

Ik vraag het RIVM zo snel mogelijk om het onderzoek naar de genotoxische schade van
KME uit te voeren. Ik wens het RIVM en de meest betrokken partijen, waaronder de werknemers
en werkgevers op Schiphol, veel succes hierbij. Ik kijk uit naar de uitkomsten.

De Minister van Werk en Participatie, A.A. Aartsen