Brief regering : Standen van de Uitvoering VWS 2026

Nr. 404
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 juni 2026

Met deze brief biedt het kabinet u de vijfde serie van de Standen van de Uitvoering
op het VWS-domein aan.1 Het doel van de Standen van de Uitvoering is om knelpunten in de uitvoering structureel
zichtbaar te maken, zodat gerichte verbeteringen kunnen worden doorgevoerd die de
publieke dienstverlening versterken. Eenzelfde brief wordt gestuurd naar de voorzitter
van de Eerste Kamer.

In de Standen van de Uitvoering delen organisaties ongefilterd signalen en knelpunten
uit de uitvoeringspraktijk met het parlement en het bredere publiek. Het uitbrengen
van een Stand per domein of organisatie is een kabinets-toezegging.2 Jaarlijks wordt uitvoeringsorganisaties de mogelijkheid geboden hun signalen op deze
manier met de Kamer en het brede publiek te delen.

Dit jaar publiceren de organisaties: CAK, Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), agentschap
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (aCBG), CIBG, Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) en de Sociale Verzekeringsbank (SVB)3 een Stand van de Uitvoering. Alle organisaties hebben één of meerdere keren in de
afgelopen jaren een Stand uitgebracht.

Ook dit jaar hebben de deelnemende organisaties weer veel energie gestoken in het
inzichtelijk maken van de knelpunten die burgers, zijzelf en/of organisaties waar
zij voor werken in de dagelijkse praktijk ervaren. Dit wordt door het kabinet zeer
op prijs gesteld.

Mede dankzij de inzichten uit de Standen van de Uitvoering zijn de afgelopen jaren
merkbare verbeteringen gerealiseerd en knelpunten opgelost. Tegelijkertijd zijn knelpunten
vaak weerbarstig, waarbij een oplossing niet altijd eenvoudig of snel voorhanden is.
Alleen als alle betrokken partijen hun eigen rol en verantwoordelijkheid nemen en
elkaar daarin versterken, kunnen we knelpunten wegnemen en de publieke dienstverlening
duurzaam verbeteren.

Omdat onderwerpen met elkaar concurreren op voorrang, zeker in het licht van de bezuinigingen
bij de Rijksoverheid, is er in de brief ook aandacht voor prioritering. In de brief
wordt eerst ingegaan op de grootste knelpunten die de Staat van de Uitvoering signaleert
in haar rijksbrede analyse van de Standen van de Uitvoering4: overkoepelende knelpunten gegevensdeling en complexiteit van regelgeving. Daarna
wordt gereageerd op de knelpunten per organisatie.

Overkoepelend knelpunt: gegevensdeling

Knelpunten in gegevensdeling en de problematiek die daarbij hoort is onverminderd
actueel. Zo worden gegevens, die individuele organisaties binnen de overheid al hebben,
vaak nog niet hergebruikt, waardoor burgers bij verschillende loketten steeds weer
hun gegevens of dossier moeten aanleveren. We zien dat bijvoorbeeld bij CIZ waar informatie
over de aanvraag voor toegang tot de Wet langdurige zorg (Wlz) niet gedeeld kan worden
met gemeenten. En bij het CAK, dat voor cliënten met een achterstand in betaling met
andere schuldeisers binnen de overheid een gezamenlijke betalingsregeling zou willen
treffen om deze burgers beter te helpen. Het aCBG meldt een knelpunt rondom de uitwisseling
van gegevens in de geneesmiddelenketen en het RIVM vraagt aandacht voor de lange doorlooptijden
om grondslagen in de wetgeving vast te leggen. Ook het CIBG benoemt knelpunten in
gegevensdeling waar zij extra aandacht voor vragen.

Het kabinet herkent het signaal. Binnen het Ministerie van VWS worden knelpunten rondom
gegevensdeling als een samenhangend vraagstuk opgepakt. Daarbij wordt onder andere
samengewerkt met de Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS). Vanuit de Adviesfunctie
van de IBDS is afgelopen periode bijvoorbeeld een advies ontvangen over het hergebruik
van gegevens binnen CIZ ten behoeve van doelgroepenonderzoek. Daarnaast stelt het
Ministerie van VWS jaarlijks een Verzamelwet gegevensverwerking VWS op. Hierin worden
grondslagen voor het verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens opgenomen, daar waar
dit beleidsarme wijzigingen betreft. Zo is de Verzamelwetgeving gegevensdeling IIb
op 27 mei jl. plenair in de Tweede Kamer besproken. Hierin is onder andere een wijziging
opgenomen, zodat CIZ en zorgkantoren informatie kunnen delen met gemeenten om beter
te kunnen beoordelen of jeugdhulp of voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) nodig zijn.

Prioriteit geven aan het oplossen van een knelpunt betekent overigens niet dat er
altijd op korte termijn een oplossing voorhanden is. Hiervoor zijn verschillende redenen,
zoals juridisch-technische complexiteit of omdat er verschillende zienswijzen bestaan
op de oplossingsrichtingen of de wenselijkheid ervan. Het thema gegevensdeling zal
de komende jaren dan ook extra aandacht blijven vragen.

Overkoepelend knelpunt: stapeling en complexiteit van regelgeving

Regels stapelen zich op, sluiten niet goed op elkaar aan en zijn in de uitvoering
steeds lastiger uitvoerbaar. In de Stand van de SVB is dit goed zichtbaar: daar wordt
gesteld dat de grenzen van de uitvoering van de pgb-regeling zijn bereikt. Ook het
CAK wijst op de noodzaak van vereenvoudiging van wet- en regelgeving om de uitvoering
werkbaar te houden. Bij CIZ wordt zichtbaar dat zorgprofielen steeds minder goed aansluiten
op de praktijk en dat verschillende domeinen binnen het zorgstelsel onvoldoende op
elkaar aansluiten. Het aCBG laat zien dat nieuwe Europese regelgeving zorgt voor een
forse toename in complexiteit en uitvoeringsdruk, onder andere door extra eisen aan
capaciteit, expertise en ICT. Het RIVM benadrukt de behoefte aan stabiele kaders en
duidelijke randvoorwaarden om beleid uitvoerbaar te houden.

Het kabinet herkent dit signaal en onderkent dat de complexiteit van regelgeving de
uitvoerbaarheid onder druk kan zetten. Het kabinet werkt aan een slagvaardige overheid.
Het vereenvoudigen van regelgeving en de vermindering van onnodige regeldruk is dan
ook een belangrijk onderdeel van de Taskforce Slagvaardige Overheid. Er wordt door
VWS, waar mogelijk, aangesloten bij rijksbrede initiatieven zoals de jaarlijkse Vereenvoudigingswet.
Ook is de inzet van VWS dat zoveel mogelijk met het Beleidskompas wordt gewerkt. Een
van de uitgangspunten van het Beleidskompas is het structureel vroegtijdig betrekken
van uitvoerings- en toezichtorganisaties bij het maken van beleid.

Reactie per organisatie

CAK

Het CAK is onder andere verantwoordelijk voor het vaststellen en innen van de eigen
bijdrage voor maatschappelijke ondersteuning, verblijf in een zorginstelling of een
persoonsgebonden budget. Ook verricht het CAK betalingen aan zorgaanbieders op grond
van de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarnaast voert het CAK regelingen uit voor mensen
die anders buiten het Nederlandse zorgstelsel vallen, zoals regelingen voor onverzekerden
en burgers met een premieachterstand.

Het CAK vraagt in haar Stand van de Uitvoering 2026 aandacht voor zes knelpunten die
ze eerder benoemd heeft en die het CAK graag opgelost ziet. VWS voert hierover het
gesprek en samen met het CAK en ketenpartijen wordt gewerkt aan het oplossen van enkele
knelpunten. Het afgelopen jaar zijn er twee knelpunten opgelost. Dit is een mooi resultaat.
Naast de knelpunten die het CAK in eerdere standen benoemd heeft vraagt zij aandacht
voor de aangekondigde beleidswijzigingen in recente besluitvorming en het Coalitieakkoord.

Het CAK signaleert dat er de komende jaren veel nieuwe taken en wijzigingen op hen
afkomen. Het CAK geeft aan niet alle voorgestelde maatregelen tegelijk te kunnen invoeren.
Ook vraagt het CAK om bij de nieuw in te voeren eigen bijdragen, waar mogelijk, rekening
te houden met een goede onderlinge samenhang in de systematiek. Het kabinet begrijpt
deze oproep en zal oog houden voor cumulatie van nieuwe en gewijzigde taken die op
het CAK afkomen en zal, indien nodig, hierover het gesprek voeren met het CAK en betrokken
partijen, zodat hierover passende en vooral werkbare afspraken gemaakt kunnen worden.

CIZ

CIZ stelt indicaties voor de Wet langdurige zorg (Wlz) en toetst het besluit tot opname
en verblijf in het kader van de Wet zorg en dwang (Wzd). Ook brengt CIZ, in opdracht
van het Ministerie van SZW, een advies uit aan de SVB over de zorgbehoefte van kinderen,
wanneer ouders een aanvraag indienen voor dubbele kinderbijslag bij intensieve zorg.

CIZ licht er in de Stand van de Uitvoering twee hoofdknelpunten uit die zij tegenkomt
in de uitvoering: gegevensuitwisseling en een conflicterend zorgstelsel. Daarnaast
benoemt CIZ drie successen: wijziging beleid dubbele kinderbijslag, ingang indicatie
met terugwerkende kracht en het handtekeningenbeleid.

Het kabinet is doorlopend met CIZ in gesprek over uitdagingen in hun rol als poortwachter
van de langdurige zorg. Het is goed om te lezen dat CIZ dit jaar in de Stand ook successen
benoemt, zoals het wetsvoorstel handtekeningenbeleid dat in behandeling is in de Tweede
Kamer. Dit voorstel maakt het mogelijk dat ook een familielid een aanvraag kan doen
namens de cliënt als er nog geen wettelijke vertegenwoordiging is aangesteld wanneer
dit nodig is. Daarnaast benoemt CIZ het belang van administratieve lastenverlichting
voor cliënten en professionals. Zo implementeert CIZ dit jaar een nieuw cliëntsysteem
dat moet bijdragen aan een betere en efficiëntere dienstverlening. Ook werkt CIZ aan
passend beleid op het gebied van artificiële intelligentie (AI). Het kabinet onderschrijft
de inzet van CIZ op deze punten. Verder benadrukt CIZ opnieuw het belang van een eenduidig
zorgstelsel. De punten die CIZ hierover aandraagt zijn onderdeel van het Hoofdlijnenakkoord
Ouderenzorg en de bredere gesprekken over de toekomst van de langdurige zorg, waarin
het Ministerie van VWS en CIZ nauw samenwerken.

aCBG

Het aCBG ondersteunt het College (CBG) bij het voorbereiden en uitvoeren van besluiten
en adviezen over geneesmiddelen. Daarnaast houdt het aCBG toezicht op de veiligheid
van medicijnen en biedt het ondersteuning aan Nederlandse comitéleden die deelnemen
aan wetenschappelijke comités van het Europese geneesmiddelenagentschap (EMA).

Het aCBG vraagt opnieuw aandacht voor de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Ze roept
op om een toekomstbestendig landschap voor gegevensuitwisseling voor geneesmiddelentekorten
in te richten.

De samenwerking tussen het aCBG en andere betrokken partijen in de keten heeft ertoe
geleid dat het aantal gemelde geneesmiddelentekorten in Nederland in 2025 voor het
tweede jaar op rij aanzienlijk is gedaald. De afname van tekorten toont aan dat de
gezamenlijke inspanningen effect hebben. Om toekomstige geneesmiddelentekorten tijdig
te signaleren en gerichter maatregelen te kunnen nemen, onderzoekt het kabinet samen
met partijen onder het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) de haalbaarheid
van het ontwikkelen van één informatiepunt over geneesmiddeltekorten. Onlangs is de
Kamer geïnformeerd dat dit een complex traject is, waarbij veel verschillende belangen
spelen en zorgvuldigheid is vereist. Dat maakt dat de realisatie van een informatiepunt
niet op korte termijn is te verwachten.5

CIBG

Het CIBG biedt burgers, (zorg)professionals en (overheids)organisaties transparante
en betrouwbare data over zorg en welzijn. Het CIBG geeft inzicht in wie is wie, wie
kan wat en wie mag wat bij taken, onder andere via registers en knooppunten zoals
het Donor- en BIG-register.

De in de vorige Stand van de uitvoering genoemde verbeterpunten zijn in de Stand van
de Uitvoering 2026 geobjectiveerd, geprioriteerd en inmiddels voor een deel opgelost.
Er wordt samengewerkt aan het oplossen van de nog openstaande verbeterpunten. Het
CIBG vraagt specifiek aandacht voor samenwerking met ketenpartners.

Ten opzichte van de vorige Stand van de uitvoering meldt het CIBG verbeteringen in
de procedure en de onderlinge afstemming tussen hun opdrachtgevers en het CIBG. Zij
constateren hierbij de volgende verbeterstappen, namelijk:

– Het verbeteren van de beleidsmatige integraliteit, waarbij de opdrachtgevers hun opdrachten
beter met elkaar afstemmen voor wat betreft beleidsonderwerpen en wet- en regelgeving
die elkaar inhoudelijk raken. Dit helpt het CIBG zich intern effectiever, efficiënter
en meer integraal te organiseren.

– Het nog vaker vroegtijdig betrekken van het CIBG, waardoor de kennis en ervaring van
het CIBG over benodigde randvoorwaarden voor de uitvoering in de praktijk vroegtijdig
wordt meegenomen in beleidsontwikkeling. Hier zijn afgelopen jaar al mooie stappen
gezet.

Het kabinet ziet de voortgang in de verbetering van de samenwerking en onderschrijft
de door het CIBG geformuleerde verbeterpunten en gezette stappen. De komende periode
blijft er aandacht nodig om met het CIBG te kijken naar welke verbeterstappen er nog
gezamenlijk met het Ministerie van VWS kunnen worden gezet.

RIVM

Het RIVM voorziet de overheid en samenleving van onafhankelijke kennis op het gebied
van gezondheid, milieu en veiligheid. Het gaat daarbij om vraagstukken rondom infectieziekten,
vaccinaties, bevolkingsonderzoeken, leefstijl, voeding, geneesmiddelen, milieu, duurzaamheid
en veiligheid. Dat doet het RIVM via kennissynthese, onafhankelijk onderzoek en advies.
Daarnaast voert het RIVM (regie op) de uitvoering van programma’s voor vaccinatie
en screening.

In de Stand van de Uitvoering benoemt het RIVM een aantal belangrijke uitgangspunten,
waaronder het belang van lange termijn ambities vanuit de politiek, met stabiele financiering
en voldoende tijd voor implementatie. Ook benoemt het RIVM het belang van internationale
samenwerking rondom de uitvoering van crisistaken. De knelpunten die het RIVM benoemt
zijn herkenbaar voor het Ministerie van VWS en op alle punten wordt gezamenlijk gewerkt
aan oplossingen. De voortgang hiervan is in veel gevallen afhankelijk van internationale
samenwerking en (internationale) wetgeving.

Specifiek over de beschikbaarheid van vaccins en aanverwante medische producten voor
bestrijding van ernstige gezondheidsbedreigingen zoals infectieziekten, is het kabinet
in gesprek met relevante Europese partners. Samen met deze partners bekijken we voor
welke bedreigingen de leveringszekerheid van specifieke medische producten geborgd
moet worden, en welke maatregelen genomen kunnen worden om risico’s op verstoring
te mitigeren. Het RIVM wordt hierbij nauw betrokken.

Daarnaast herkent het kabinet het knelpunt dat er momenteel geen toereikende wettelijke
grondslag bestaat voor het delen van diagnostische gegevens vanuit ziekenhuizen met
de screeningsorganisaties ten behoeve van bevolkingsonderzoeken en screeningsprogramma’s.
Om onder andere dit probleem te adresseren is de Verzamelwet IIb in gang gezet, die
voorziet in een wettelijke grondslag voor de uitwisseling van gegevens ten behoeve
van monitoring en evaluatie door het RIVM. Zodra het voorstel is aangenomen in beide
Kamers, zullen er zo spoedig mogelijk stappen worden gezet om de gegevensuitwisseling
zorgvuldig en doelmatig in te richten.

SVB – PGB

De SVB is een zbo met als hoofdopdrachtgever het ministerie van SZW, en is verantwoordelijk
voor het uitvoeren van verschillende regelingen in de sociale zekerheid en zorg, zoals
de AOW, kinderbijslag en het persoonsgebonden budget (pgb). De Stand 2026 is specifiek
uitgebracht over het pgb. VWS is opdrachtgever van het pgb.

De SVB schetst in haar Stand van de Uitvoering dat een deel van de budgethouders in
het pgb in toenemende mate last heeft van de consequenties die het werkgeverschap
met zich meebrengt. Het kabinet herkent deze signalen en erkent dat het werkgeverschap
soms voor ingewikkelde dilemma’s zorgt in het pgb. In de Stand van de Uitvoering schetst
de SVB een aantal oplossingsrichtingen die mede zijn ingegeven door een onderzoek
dat zij heeft laten uitvoeren. Dit onderzoek en de expertise van de SVB betrekt het
kabinet in een verkenning naar een oplossing voor de problematiek. Onder aanvoering
van de Ministers van SZW en LJS, wordt alle relevante wet- en regelgeving tegen het
licht gehouden om te komen tot een oplossing waarbij de plichten van de budgethouders
minder zwaar worden terwijl de rechten van de zorgverlener als werknemer in tact blijven.
De Minister van LJS informeert uw Kamer breder op dit onderwerp in een brief over
het pgb. Deze wordt voor de zomer aan uw Kamer verzonden.

Tot slot

Het kabinet vindt het belangrijk dat uitvoeringsorganisaties een Stand van de Uitvoering
uitbrengen, zodat knelpunten en signalen uit de praktijk zichtbaar worden gemaakt
en ongefilterd kunnen worden gedeeld met het parlement en het bredere publiek. Dit
sluit aan bij het coalitieakkoord6, waarin wordt benadrukt dat de uitvoering het gezicht van de overheid is en het werken
aan een eenvoudiger en beter functionerende overheid centraal staat.

Deze brief laat zien dat er de afgelopen vijf jaar in nauwe samenwerking met de uitvoering
successen zijn geboekt bij het oplossen van knelpunten. Tegelijkertijd is er nog veel
werk te verrichten, met name op de thema’s gegevensdeling en vereenvoudiging van wet-
en regelgeving. Het kabinet blijft zich inzetten voor oplossingen die de uitvoering
verder verbeteren, met aandacht voor zowel de kleine doorbraken als de grotere uitdagingen.
In de bestuurlijke overleggen wordt per organisatie besproken welke concrete acties
nodig zijn en wordt de voortgang gemonitord. De Standen dienen tevens als input voor
de Staat van de Uitvoering.

Vanuit de beschikbare middelen voor Werk aan Uitvoering zijn tijdens de voorjaarsbesluitvorming
aanvullende plannen goedgekeurd voor het aCBG, CAK, RIVM, Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) en de directie Eenheid Secretariaten Tuchtcolleges en Toetsingscommissie
(ESTT). Met de toegekende middelen wordt een gerichte impuls gegeven aan het verder
verbeteren van de uitvoering en de kwaliteit van de dienstverlening.

Het kabinet nodigt de Kamer uit de afzonderlijke Standen te lezen. De betrokken organisaties
zijn graag bereid hierover met de Kamer in gesprek te gaan. Ook is de Kamer van harte
welkom om bij de organisaties een werkbezoek af te leggen.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans