Brief regering : Actualisering interne-marktactieagenda

Nr. 4361
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2026

Inleiding

Ondernemen over de grens. Nederlandse ondernemers doen het in andere landen van de
Europese Unie (EU) en Europese ondernemers in Nederland. De Europese interne markt
maakt het hen makkelijker, omdat personen, producten, diensten en kapitaal vrij kunnen
bewegen. Dankzij de interne markt profiteren consumenten van een breder aanbod van
producten en diensten tegen een lagere prijs en kunnen werknemers makkelijker over
de grens aan het werk.

Naast het bieden van voordelen voor individuele ondernemers, consumenten en werkenden,
draagt een goed functionerende interne markt macro-economisch bij aan hogere productiviteit
en meer welvaart.1 Het belang van de interne markt voor Nederland als export- en handelsland is groot:
80% van de Nederlandse handelsbaten komt voort uit de interne markt.2 Verder speelt de interne markt een grote rol voor de positie en slagkracht van het
Europese bedrijfsleven in de wereld, ofwel het Europese concurrentievermogen. Dat
is belangrijk in een wereld met veranderende machtsverhoudingen, toenemende (oneerlijke)
concurrentie en handelspolitieke uitdagingen. Ook binnen de EU draagt de interne markt
bij aan het beter functioneren van specifieke markten als energie, transport en afval.

In juni 2022 is een kabinetsbrede interne-marktactieagenda gepresenteerd met als doel
om de werking van de interne markt te verbeteren.3 Bij het zakendoen ervaren ondernemers namelijk belemmeringen, zoals informatie die
niet vindbaar is, onduidelijke procedures en verschillen in regels tussen lidstaten.
Een concreet voorbeeld betreft verschillende regels van lidstaten over wat zij onder
afval verstaan, waardoor het lastig is om afval naar andere lidstaten te vervoeren
en daar te verwerken. We zijn nu vier jaar verder en hebben concrete resultaten behaald
door het afronden van acties, zoals het tot stand brengen van een digitaal meldloket
voor niet-conforme producten.4 In de bijlage bij deze brief staat een toelichting op de afronding van alle acties
uit 2022. De lijst met acties uit 2022 komt met deze brief te vervallen. Verder is
het mooi om te zien dat we andere lidstaten en de Europese Commissie (hierna: de Commissie)
hebben geïnspireerd om ook aan de slag te gaan met een actieagenda. Maar de interne
markt werkt nog niet optimaal en vergt continu onderhoud. Daarom is het belangrijk
om het goede werk nu voort te zetten en aan de slag te gaan met nieuwe acties.

In deze brief ga ik eerst in op de redenen om de interne-marktactieagenda te actualiseren.
Daarna geef ik een overzicht van de acties in de geactualiseerde agenda om concrete
ongerechtvaardigde belemmeringen op de interne markt weg te nemen. Vervolgens ga ik
in op de wijze waarop het kabinet nieuwe ongerechtvaardigde belemmeringen probeert
te voorkomen en gaat werken aan een betere toepassing van interne-marktregels. Tot
slot volgt een korte afsluiting.

Redenen voor actualisering

Er zijn drie redenen om de acties uit de actieagenda uit 2022 te actualiseren. Ten
eerste geeft het kabinet hiermee invulling aan de Europese horizontale interne-marktstrategie
van de Europese Commissie van mei 2025.5 In deze strategie (opgesteld naar aanleiding van de rapporten van Letta en Draghi
over respectievelijk de werking van de interne markt en het Europese concurrentievermogen)6 benadrukt de Commissie de noodzaak van een beter werkende interne markt, wat actie
vergt van de Commissie én de lidstaten. De Commissie roept lidstaten om een interne-markt-sherpa
aan te stellen die de toepassing van interne-marktregels moet bevorderen en een actieve,
gezaghebbende rol speelt om interne-marktbelemmeringen te voorkomen en weg te nemen.
Ook in het rapport-Wennink wordt op het belang gewezen dat de randvoorwaarden op orde
moeten zijn om investeringen in Nederland mogelijk te maken en een hoogproductieve
economie te creëren. Het kabinet gaat hiermee graag aan de slag. In deze brief staat
hoe het dat doet. Ten tweede geeft het kabinet met deze actualisering uitvoering aan
de motie-Bontenbal/Dassen over de uitvoering van een stappenplan voor de uitwerking
van het Letta-rapport.7 Ten derde vraagt een effectieve actieagenda om regelmatige actualisering. Hoewel
de interne-marktinzet niet is gewijzigd, zijn de acties uit de agenda uit 2022 inmiddels
afgerond en zijn er nieuwe acties bij gekomen (zie bijlage bij deze brief).8

Wat wil het kabinet bereiken?

In lijn met de ambitie in het coalitieakkoord om de interne markt te voltooien, probeert
het kabinet met deze nieuwe agenda twee doelen te bereiken. Het eerste doel is het
oplossen van bestaande, ongerechtvaardigde belemmeringen voor het grensoverschrijdend
verkeer op de interne markt.9 Het kabinet probeert dit doel te bereiken door het uitvoeren van acties op uiteenlopende
beleidsterreinen. Deze acties moeten leiden tot concrete resultaten voor ondernemers,
consumenten en werkenden, ook in grensregio's. Het tweede doel is in lijn met het
regeldrukprogramma en de productiviteitsagenda van het kabinet en de inzet van de
Commissie om onnodige regeldruk tegen te gaan.10 Dit gaat om een betere toepassing van regels binnen de gehele interne markt. Het
kabinet kijkt hierbij ook kritisch naar Nederland zelf en verkent, mede naar aanleiding
van het aanstellen van de interne-markt-sherpa hoe de interne-markt-governance binnen
Nederland kan worden versterkt en zet in op het voorkomen van belemmeringen. Daarnaast
zet het kabinet zich op grond van het coalitieakkoord in om zoveel mogelijk wetgeving
te harmoniseren die relevant is voor ondernemers, zoals het vennootschapsrecht en
arbeidswetgeving. Het streeft naar één Europees regime in plaats van 27 verschillende
regimes, mogelijk met nieuwe Europese regels. Ook werkt het kabinet zoals opgenomen
in het coalitieakkoord aan de ontwikkeling van de kapitaalmarktunie, in lijn met de
kabinetsinzet die in maart 2025 met uw Kamer is gedeeld.11 Verder wil het in lijn met het coalitieakkoord afspraken maken met toezichthouders
om regels niet strenger te interpreteren dan nodig is en administratieve lasten te
beperken.

Als Minister van Economische Zaken en Klimaat ben ik verantwoordelijk voor het agenderen
en coördineren van het interne-marktbeleid waaronder de uitvoering van deze actieagenda.
Verder ben ik betrokken bij talloze Europese en nationale dossiers die raken aan de
interne markt en actief in diverse Europese overleggen op dit terrein, zoals de Europese
Taskforce interne-markthandhaving (Single Market Enforcement Taskforce, SMET). Deze
taskforce werkt aan het wegnemen van belemmeringen en horizontale handhavingsuitdagingen
op de interne markt.

Doel één: wegnemen van concrete belemmeringen

In onderstaande tabel staan twintig acties verdeeld over acht maatschappelijke doelen.
Sommige acties worden op nationaal niveau uitgevoerd, andere in Benelux of Europees
verband. Ook staat in de tabel wat de actie de komende drie à vier jaar naar verwachting
oplevert. Deze lijst acties is tot stand gekomen door een uitgebreide inventarisatie
onder uiteenlopende stakeholders, zoals het bedrijfsleven, vakbonden en maatschappelijke
organisaties.

Acties

Wat levert het in de praktijk op?

1. Aantrekkelijk ondernemingsklimaat en gelijk speelveld

Energie:

– werken aan één Europese energiemarkt (in plaats van 27 markten) met harmonisatie
van methodes voor vaststelling van nettarieven;

– de Commissie oproepen om geïmporteerd groen gas in de emissieregistratie mee te
tellen met als uiteindelijk doel een interne markt voor groen gas.

Verantwoordelijk departement: KGG

Gelijk speelveld en eerlijke concurrentie voor Nederlandse ondernemers. Verbetering
van de Europese concurrentiepositie in de wereld. Lagere energieprijzen voor consumenten
en ondernemers. Verduurzaming.

Vestigingsklimaat: efficiënter en sneller verlenen van vergunningen dankzij een ecosysteembenadering
(combineren van verschillende vergunningstrajecten in één vergunning) van de industrie.

Verantwoordelijke departementen: EZK, KGG en in samenwerking met I&W

Gelijk en eerlijk speelveld bij verkrijgen van vergunningen door ondernemers.

Etikettering:

– zorgen voor dezelfde regels over etiketten in EU-landen en eenduidige toepassing
hiervan;

– verkennen van taalregio’s met meer talen op één etiket.

Verantwoordelijke departementen: VWS, LVVN en I&W

Makkelijker verkopen van producten over de grens, lagere kosten voor ondernemers en
betere informatie voor consumenten.

2. Grensoverschrijdende dienstverrichting vergemakkelijken

Diensten en certificering:

– gebruiken van kunstmatige intelligentie (AI) voor informatievoorziening via het
centraal loket, zodat ondernemers snel toegankelijke, geverifieerde en op hun activiteit
toegesneden informatie krijgen over geldende regels;

– bevorderen van de dialoog tussen gemeenten en ondernemers over lokaal ondernemingsklimaat;

– via een informatiecampagne gemeentes, provincies en waterschappen stimuleren om
de Dienstenrichtlijn-onderbouwing (inclusief noodzakelijkheid, evenredigheid en algemeen
belangdoel) mee te nemen in het op- en bijstellen van hun lokale regels en deze actief
en toegankelijk te publiceren.

Verantwoordelijke departementen: EZK en BZK

Informatievoorziening (op maat) over geldende regels voor ondernemers die diensten
verlenen. Regels zijn vindbaar op één plek. Een aantrekkelijk lokaal ondernemingsklimaat.

Servitisation: wegnemen van onnodige belemmeringen voor dienstverlening over de grens zoals installatie,
reparatie en onderhoud van goederen (bijvoorbeeld machines).

Verantwoordelijke departementen: EZK in samenwerking met andere departementen

Monteurs kunnen diensten verlenen over de grens bij installatie, reparatie en onderhoud
van goederen. Verbetering van service voor consumenten en ondernemers.

Betaalrekeningen:

– de voortgang monitoren van de uitvoering van het recent gesloten convenant
toegang zakelijke betaalrekeningen tussen banken en ondernemersorganisatie;

– uitvoering geven aan het aangenomen amendement over een basisbetaalrekening voor
ondernemingen, verenigingen en stichtingen.

Verantwoordelijk departement: FIN

Zakelijke klanten, waaronder ondernemers, stichtingen en verenigingen, kunnen makkelijker
een betaalrekening openen in Nederland, waardoor zakendoen aantrekkelijker wordt.

3. Digitaal handelen op de interne markt

Europese Business Wallet

Het voorstel voor een Europese Business Wallet (EBW) is op 19 november 2025 gepubliceerd.
Dit voorstel is onderdeel van het in het EU Competitiveness Compass gepubliceerde
stappenplan om de digitale economie in de EU te stimuleren. Naar verwachting zal eind
Q2 2026 een algemene oriëntatie in de Raad worden vastgesteld.

Verantwoordelijke departementen: EZK is eerstverantwoordelijke voor de EBW, wel in
samenwerking met BZK. Vanuit BZK is o.a. nadrukkelijke aandacht voor het gebruik van
de EBW bij publieke dienstverlening, verplichtingen voor publieke sector (incl. financiële
uitvoerbaarheid en haalbaarheid), en samenhang met de eIDAS-verordening

De EBW moet de hoeksteen worden voor het digitaal zaken doen voor bedrijven. Het gebruik
van de EBW betekent een administratieve lastenverlichting voor bedrijven door het
makkelijker kunnen voldoen aan rapportageverplichtingen en administratieve processen.
Ook kan het gebruik van de EBW bijdragen aan fraudebestrijding door het gebruik van
kwalitatief betere en betrouwbare data. Alleen een EBW, aangeboden door een EU-bedrijf
wordt geaccepteerd.

Europese digitale identiteit wallets (eIDAS-verordening): implementatie van eIDAS-verordening en ontwikkeling van EUDI-wallets
die identificatie, authenticatie, gegevensdeling, erkenning van hooggekwalificeerde
digitale handtekeningen, een vlotte uitwisseling en erkenning van (authentieke) gegevens
over de grens mogelijk maken.

Verantwoordelijke departementen: BZK (voor elektronische identificatie) en EZK (voor
vertrouwensdiensten)

Ondernemers en burgers kunnen, als zij dat willen, op een betrouwbare en veilige manier
EU-breed makkelijker digitaal zaken doen en procedures doorlopen. Dit draagt bij aan
het versterken van de nationale en Europese doelen in het digitale tijdperk en aan
de versterking van de interne markt.

Single Digital Gateway: aansluiten van publieke instanties op het Once-Only Technical System (OOTS) en IMI
(interne markt informatiesysteem, achtervang van OOTS), zodat de digitale uitwisseling
van gegevens tussen EU-lidstaten op verzoek van burgers en ondernemers mogelijk wordt.

Verantwoordelijke departementen: BZK in samenwerking met beleidsverantwoordelijke
departementen en medeoverheden,
voor de verschillende levensgebeurtenissen waarvoor zij aan de lat staan.
1

Burgers en ondernemers kunnen gegevens uit de ene EU-lidstaat digitaal gebruiken bij
het doorlopen van procedures in alle andere EU-lidstaten. Dit maakt deelname aan de
Europese interne markt toegankelijker en verlaagt de administratieve last voor publieke
instanties.

4. Bevorderen van arbeidsmobiliteit

Detachering:

– in Europees verband werken aan één regime in plaats van 27 regimes voor het melden
van grensoverschrijdende detacheringen via een vrijwillig elektronisch formulier;

verbeteren van de informatievoorziening aan bedrijven die gedetacheerde werknemers
tewerkstellen in Nederland;

onderzoeken of twee maatregelen uit Duitsland en Spanje (resp. risico-gebaseerde aanpak
en korte-termijnvrijstelling) ook in Nederland kunnen bijdragen aan lagere regeldruk
zonder afbreuk te doen aan de bescherming van werknemers.

Verantwoordelijke departementen: SZW in samenwerking met EZK

Minder (uiteenlopende) regels en meer duidelijkheid voor ondernemers in Nederland
en andere EU-landen en goede bescherming van werkenden.

Erkenning beroepskwalificaties: verminderen van administratieve lasten bij en verbeteren van de erkenning van beroepskwalificaties
tussen de Benelux-landen met focus op onderwijsberoepen en zorgberoepen buiten de
geharmoniseerde beroepen.

Verantwoordelijke departementen: EZK in samenwerking met andere departementen

Het uitoefenen van bepaalde beroepen in de Benelux wordt makkelijker, tekorten op
de arbeidsmarkt – zoals in de zorg – worden tegengegaan, veilige dienstverlening.

5. Soepel transport over de grens

Spoorvervoer: vergemakkelijken spoorvervoer over de grens door:

– uniforme toepassing van het Europees raamwerk voor gebruiksvergoeding en Europese
richtsnoeren staatssteun voor spoor;

– gelijktrekken technische eisen tussen landen (voor o.a. beveiligingssystemen, elektrificatie
van spoorlijnen, aslasten en lengte treinen).

Verantwoordelijk departement: I&W

Spoorvervoer is een aantrekkelijk alternatief voor ondernemers en burgers.

Zero-emissiezones: betere informatievoorziening in andere lidstaten over zero-emissiezones en inzet
op grensoverschrijdende gegevensuitwisseling.

Verantwoordelijk departement: I&W

Duidelijkheid over regels voor chauffeurs en een gelijk speelveld bij de toepassing
daarvan.

Militaire mobiliteit: harmonisatie van regels over overdrachtsvergunningen.

Verantwoordelijke departementen: DEF in samenwerking met I&W

Militaire voertuigen kunnen makkelijker de grens over.

6. Groene interne markt

Circulaire economie: werken aan één Europese markt voor hoogwaardig afval en recycling in plaats van
27 regimes via de Europese Circular Economy Act.

Verantwoordelijke departementen: EZK in samenwerking met andere departementen

Komen tot een circulaire economie, door o.a. het ondersteunen van een interne markt
voor secundaire materialen, o.a. via soepel transport over de grens. Draagt ook bij
aan minder afhankelijkheid van andere landen voor o.a. grondstoffen. Kansen voor ondernemers
en gelijk speelveld.

Dierenwelzijn: gelijktrekken dierenwelzijnsnormen en infasering van een vrijwillig beterwelzijn-benchmarksysteem
in Europa.

Verantwoordelijk departement: LVVN

Gelijk speelveld en eerlijke concurrentie voor ondernemers. Consumenten krijgen dezelfde
informatie in alle landen.

Toelating biocontrol en laag-risicomiddelen:

– optimaliseren van de uitvoering van de huidige procedure, of opstellen van wetgeving
voor een nieuwe procedure;

– vergroten van de capaciteit bij toelatingsautoriteiten;

– vereenvoudigen van de toelating door wijziging van de Europese wet- en regelgeving.

Verantwoordelijk departement: LVVN in samenwerking met I&W

Eerlijke concurrentie voor ondernemers en beter beschikbare en makkelijker gebruik
groene gewasbeschermingsmiddelen.

7. Wegnemen van onnodige prijsverschillen tussen identieke producten

Territoriale leveringsbeperkingen: de Commissie oproepen om een Europees wetsvoorstel te publiceren en mededingingsrichtsnoeren
op te stellen.

Verantwoordelijk departement: EZK

Deze maatregelen kunnen ertoe leiden dat retailers niet meer aanlopen tegen ongerechtvaardigde
prijsverschillen bij de inkoop van identieke producten in andere lidstaten. Met lagere
consumentenprijzen en een breder aanbod als mogelijk gevolg.

8. Veilige en gezonde producten voor consumenten en eerlijke concurrentie voor ondernemers

E-commerce:

– intensiveren van het toezicht in Nederland door de Douane en bevoegde toezichthouders
op geïmporteerde, niet-Europese producten;

– bij de herziening van de Markttoezichtverordening (zie ook volgende actie) inzetten
op een effectieve handhaving van de gemachtigde vertegenwoordiger en het vergroten
van de verantwoordelijkheden van online platforms.

Verantwoordelijke departementen: EZK en FIN

Veilige en conforme producten voor consumenten, eerlijke concurrentie voor Europese
ondernemers.

Goederen: herziening van het Europese stelsel voor productveiligheid: het Nieuw Wetgevend
Kader, de Markttoezichtverordening en de Normalisatieverordening via een voorstel
van de Commissie voor een European Product Act en met inzet op:

– digitalisering en snellere en meer flexibele procedures voor de ontwikkeling van
Europese geharmoniseerde normen;

– uniforme overkoepelende eisen aan productgroepen;

– gelijktrekken van de Markttoezichtverordening met andere product-gerelateerde regelgeving,
zoals de Algemene Productveiligheidsverordening;

– het versterken van het gelijke speelveld voor conformiteits-beoordelende instanties
(CBI’s), zodat in de EU vertrouwd kan worden op dezelfde kwaliteit;

– harmonisatie van regels voor voedingssupplementen en meststoffen (onderdeel van
inzet voor evaluatie van de Verordening wederzijdse erkenning).

Verantwoordelijke departementen: EZK is stelselverantwoordelijk. In samenwerking met
andere departementen waaronder I&W en SZW.

Duidelijke regels voor ondernemers. Veilige en conforme producten voor consumenten.
Gelijk speelveld binnen de interne markt.

Normalisatie:

– stimuleren van de deelname van ondernemers aan normontwikkeling en een toename van
Nederlandse ondernemers in strategische posities in Europese en internationale normcommissies,
o.a. door gerichte financiering vanuit de overheid;

– – stimuleren van de ontwikkeling van normen op prioritaire en innovatieve beleidsterreinen
(zoals waterstofinfrastructuur als transport, opslag en vulpunten») en voor slimme
apparaten (zoals warmtepompen, elektrische laadpunten en thuisbatterijen), o.a. via
actieve deelname aan het High-Level Forum on Standardisation.

Verantwoordelijk departement: EZK in samenwerking met andere departementen

Ondernemers in Nederland zijn betrokken bij het opstellen van werkbare product- en
dienstennormen. De ontwikkeling van normen in nieuwe en innovatieve markten zorgt
voor een gelijk speelveld voor ondernemers.

X Noot

1

Het kabinet werkt ook op andere terreinen aan soepeler digitaal handelen op de interne
markt, zoals bij de implementatie van de European Health Data Space-verordening, waarover
de Kamer is geïnformeerd over de stand van de implementatie bij Kamerbrief. Zie Kamerstukken
II 2025–2026, 27 529, nr. 356.

Doel twee: betere toepassing van regels

Naast het oplossen van bovenstaande belemmeringen, wil het kabinet (in lijn met het
coalitieakkoord en het regeldrukprogramma) de toepassing van interne markt regels
(zoals gereglementeerde beroepen en de Dienstenrichtlijn) in de praktijk verbeteren.
Het kabinet maakt zich hard voor uniforme toepassing door lidstaten en doelgerichte
handhaving van de regels door de Commissie. Nu gebeurt het te vaak dat autoriteiten
in verschillende lidstaten dezelfde interne-marktregel verschillend uitleggen en toepassen.
Dat leidt tot belemmeringen en extra regeldruk voor ondernemers en doet afbreuk aan
een gelijk speelveld. Ook wordt er niet altijd gehandhaafd. Het kabinet gaat:

– bij de Commissie aandringen op 1) het opstellen van meer richtsnoeren en steun bieden
voor de uitvoering van regelgeving 2) het beter gebruik maken van bestaande expertgroepen
en comités voor samenwerking bij de implementatie door lidstaten en bij uitvoering
en handhaving tussen uitvoerende organisaties en toezichthouders en 3) het binnen
de Commissie beter afstemmen van Commissievoorstellen die raken aan de interne markt,
zoals aan vergunningverlening, etikettering en uitgebreide producentenaansprakelijkheid,
om regeldruk beperkt te houden en verschillende Europese regimes te voorkomen;

– bij de Commissie aandringen op het stellen van duidelijke en transparante handhavingsprioriteiten
in de Interne-markthandhavingsagenda12 (een focus op interne-marktregels met daadwerkelijke impact op het vrij verkeer),
zoals aangekondigd in de horizontale interne-marktstrategie;

– op nationaal niveau met behulp van VNO-NCW en brancheorganisaties de bekendheid van
het SOLVIT-netwerk vergroten én werken aan betere en meer effectieve opvolging van
structurele en terugkerende klachten.13

Tot slot

De Europese interne markt is van grote waarde voor onze open economie en bedrijven,
maar de wirwar aan regels zijn een belemmering. Met deze geactualiseerde agenda versterkt
het kabinet de Europese interne markt door regels beter op elkaar af te stemmen en
belemmeringen voor ondernemers en burgers weg te nemen en nieuwe belemmeringen te
voorkomen. In tegenstelling tot de actieagenda uit 2022 is de geactualiseerde agenda
een zogenaamde rollende agenda waaraan ook nieuwe acties kunnen worden toegevoegd
en waarvan voltooide acties kunnen vervallen. Over de voortgang van de acties zal
het kabinet jaarlijks een beknopte rapportage sturen aan de Tweede Kamer.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
H.G. Herbert