Brief regering : Jaarverantwoordingen ProRail en NS 2025

Nr. 1285
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2026

Via deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de prestaties van ProRail en NS en
andere relevante ontwikkelingen op en rondom het spoor in 2025. ProRail en NS gaven
in 2025 uitvoering aan het (addendum op het) beheerplan 2024–2025 en het vervoerplan
20251. De jaarrapportages van ProRail en NS zijn bijgevoegd bij deze brief.

Jaarverantwoordingen ProRail en NS

Gezamenlijke prestaties

ProRail en NS hebben twee gezamenlijke prestatie-indicatoren met bijbehorende bodem-
en streefwaarden. Dit zijn Reizigerspunctualiteit 3 minuten op het Hoofrailnet (HRN)
en Reizigerspunctualiteit 10 minuten op het HRN.

Voor beide prestatie-indicatoren scoorden ProRail en NS in 2025 boven de bodemwaarde.
Gemeten op 3 minuten kwamen reizigers op het HRN in 85,5% van de gevallen op tijd
aan, bij een bodemwaarde van 84,4%. Gemeten op 10 minuten was de score in 2025 95,3%,
bij een bodemwaarde van 94,5%. De robuustere jaardienstregeling en maatregelen vanuit
het verbeterprogramma «betrouwbaar beter»2 dat in 2025 werd afgerond, hebben hieraan bijgedragen. Het programma is daarmee,
mede dankzij de goede samenwerking met ProRail en NS, succesvol geweest.

Tien verstoringen met de grootste hinder

Jaarlijks rapporteren ProRail en NS over de tien verstoringen die de grootste hinder
voor reizigers hebben veroorzaakt. De stakingen bij NS in juni 2025 veroorzaakten
daarbij het grootste aantal vertragingsminuten. Dit betreft een geaggregeerd totaal
van meerdere, in tijd en plaats gespreide stakingen, terwijl andere verstoringen,
met name infrastructurele, afzonderlijk worden geregistreerd. Het grootste deel van
de verstoringen in de top tien betreft infrastructurele incidenten, die door hun complexiteit
vaak een langere en minder goed voorspelbare oplostijd kennen en daardoor relatief
veel reizigershinder veroorzaken.

Binnen de top tien van verstoringen, zorgde de aanrijding met een vrachtwagen bij
Meteren, waarop verderop in deze brief wordt ingegaan, na de stakingen voor de meeste
reizigershinder. De top drie wordt afgesloten door een spoorstaafbreuk op de Poldervaartsbrug
in Schiedam, die eveneens voor serieuze hinder zorgde.

Jaarverantwoording ProRail

Prestaties ProRail

Er zijn vier prestatie-indicatoren die alleen voor ProRail gelden naast de twee gezamenlijke
indicatoren met NS. Hieronder wordt ingegaan op de behaalde prestaties op het Klantoordeel
reizigersvervoerders en het Klantoordeel goederenvervoerders. Daarna wordt ingegaan
op de prestatie-indicatoren Betrouwbaarheid regionale series en Impactvolle verstoringen
op de infra, waar ProRail de bodemwaarden in 2025 niet heeft behaald.

Voor de klantoordelen scoort ProRail in 2025 voor de reizigersvervoerders een 7 en
voor de goederenvervoerders een 6. De bodemwaarde is daarmee voor beide behaald. Voor
het reizigersvervoer geldt dat ook de streefwaarde is behaald. Het is goed om te zien
dat klanten ProRail goed waarderen. In 2022 en 2023 heeft IenW ProRail boetes opgelegd
vanwege het niet halen van de bodemwaarde voor het klantoordeel goederenvervoerders.
Dat de bodemwaarde nu twee jaar achter elkaar wel gehaald is, is een goede stap richting
structurele verbetering.

In 2025 voldoet ProRail op twee prestatie-indicatoren niet aan de bodemwaarde. Voor
de prestatie-indicator Betrouwbaarheid regionale series behaalt ProRail in 2025 een
score van 90,5%, net onder de bodemwaarde van 90,7%. ProRail heeft hiervoor een rechtvaardigingsgrond
ingediend waarin onderbouwd wordt dat de oorzaken buiten haar verantwoordelijkheid
liggen. De Drielandentrein had de grootste negatieve impact op deze prestatie-indicator,
waarbij de onderliggende oorzaken, zoals vertragingen uit het buitenland, buiten de
invloedssfeer van ProRail liggen. Zonder deze impact zou het jaarcijfer 91,5% zijn
geweest en daarmee boven de bodemwaarde. IenW acht de rechtvaardigingsgrond gegrond
en ziet daarom af van sanctionering.

De tweede prestatie-indicator waarop ProRail in 2025 niet aan de bodemwaarde voldoet,
betreft het aantal impactvolle storingen op de infra. Dit aantal is in 2025 gestegen
naar 586, waarmee de bodemwaarde van 520 wordt overschreden. Ten opzichte van 2024
(507) is sprake van een aanzienlijke toename. ProRail heeft ook hiervoor een rechtvaardigingsgrond
ingediend en verwijst daarbij onder andere naar het niet goed functioneren van de
markt voor het dagelijks onderhoud aan het spoor. Assetbeheer is een kerntaak van
ProRail en hoewel marktomstandigheden gedeeltelijk buiten de invloed van ProRail liggen,
bepaalt ProRail via contracten de wijze waarop het dagelijks onderhoud wordt uitgevoerd.
De rechtvaardigingsgrond wordt daarom niet toegekend.

Conform artikel 25 van de beheerconcessie wordt daarom aan ProRail een sanctie van
€ 2,75 miljoen opgelegd voor het niet halen van de bodemwaarde op de prestatie-indicator
Impactvolle storingen op de infra. IenW zal met de consumentenorganisaties in gesprek
gaan over de besteding van het boetebedrag. Om de prestaties op impactvolle storingen
te verbeteren, werkt ProRail aan verbeteringen via het Interventieplan Storingen en
de nieuwe Strategie Klein Onderhoud. Voorbeelden van maatregelen zijn het herstellen
van slechtere spoorligging op bepaalde trajecten en het aanpakken van dunne plekken
in de bovenleiding. Ook het voorkomen van suïcides is een belangrijk aandachtspunt,
omdat deze ook onderdeel uitmaken van de oorzaken van grote storingen. Ik verwacht
van ProRail dat zij deze maatregelen uitvoert en zich inspant om de prestaties op
dit punt te verbeteren.

Aanrijding Meteren

Op 30 oktober jl. heeft een aanrijding plaatsgevonden op een beveiligde overweg tussen
een reizigerstrein en een vrachtwagen. Door de aanrijding is de trein ontspoord en
was sprake van grote materiële schade en een vijf lichtgewonden. De herstelwerkzaamheden
hebben tot 7 november geduurd. Dit heeft grote impact gehad op de dienstregeling tussen
Den Bosch en Utrecht. Naar aanleiding van het incident hebben ProRail en Transport
en Logistiek Nederland (TLN) beroepschauffeurs opgeroepen om, indien zij ingesloten
raken op een overweg, door de slagboom heen te rijden om ernstiger incidenten te voorkomen.

Militair transport

Door geopolitieke ontwikkelingen neemt het belang van militair transport toe. Het
Ministerie van Defensie heeft aangegeven de optie van toenemende militaire mobiliteit
verder voor te bereiden, waaronder per spoor. ProRail heeft hiervoor input geleverd
voor het rapport van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL). Het OFL heeft geadviseerd
om een startpakket aan maatregelen te treffen als eerste stap om de weerbaarheid en
militaire mobiliteit te bevorderen. ProRail werkt aan een nadere invulling van deze
maatregelen. Dekking van deze eventuele maatregelen verloopt via het reguliere begrotingsproces.
De beschikbare middelen en de grote tekorten op bestaande opgaven die gedekt worden
vanuit het Mobiliteitsfonds dwingen wel tot duidelijke keuzes, want niet alles kan
en niet alles kan tegelijkertijd3.

Jaarverantwoording NS

Prestaties NS

In de HRN-concessie 2025–2033 zijn voor NS elf prestatie-indicatoren (PI’s) met bijbehorende
bodem- en streefwaarden vastgesteld. Negen van deze PI’s hebben specifiek betrekking
op NS. Dit betreft: Aantal drukke treinen per week in de spits, Zitplaatskans in de
spits in de tweede klas, Zitplaatskans in het dal in de tweede klas, Kwaliteit van
aansluitingen van NS op andere vervoerders, Impactvolle verstoringen door NS, Kwaliteit
van reisinformatie inclusief bij verstoringen, Vermeden CO2-uitstoot, Algemeen klantoordeel en Klantoordeel sociale veiligheid (zie tevens tabel
hieronder). De twee klantoordelen worden jaarlijks gemeten en gepubliceerd via de
OV-Klantenbarometer4.

De aangescherpte Zitplaatskans PI’s, worden door NS gehaald. Dit zijn Zitplaatskans
in de spits tweede klas, Zitplaatskans in het dal tweede klas en Aantal drukke treinen
in de spits. Met een score van 92,4% voor Zitplaatskans in de spits tweede klas (bodemwaarde
91,7%) en een score van 93 voor Aantal drukke treinen (bodemwaarde 100) presteert
NS boven de bodemwaarden. Ook de jaarscore voor de nieuwe PI Vermeden CO2 uitstoot ligt met 597 ruim boven de bodemwaarde van 562. Voor Zitplaatskans in het
dal is met 98,2% de streefwaarde (de waarde die NS streeft te behalen in 2029 en 2033
en waarvoor de bonus-malus regeling geldt) van 97,9% gerealiseerd.

Daarnaast heeft NS ook voor de PI’s Algemeen klantoordeel, Klantoordeel sociale veiligheid,
Impactvolle verstoringen veroorzaakt door NS, Kwaliteit reisinformatie inclusief verstoringen
boven de streefwaarden gescoord. Het behalen van deze streefwaarden laat zien dat
NS op koers ligt bij het realiseren van de kwaliteitsafspraken uit de HRN-concessie.

Prestatie-indicator

Bodem-waarde

Streef-waarde

Jaarcijfer 2025

Algemeen klantoordeel

7,5

7,7

7,8

Klantoordeel sociale veiligheid

7,7

7,9

8,1

Aantal drukke treinen per week in de spits

100

84

93

Zitplaatskans in de spits tweede klas

91,7%

93,6%

92,4%

Zitplaatskans in het dal tweede klas

97,0%

97,9%

98,2%

Kwaliteit van aansluitingen van NS op andere vervoerders

90,3%

91,2%

90,5%

Impactvolle verstoringen veroorzaakt door NS

240

190

77

Kwaliteit reisinformatie inclusief verstoringen

70,0%

71,8%

72,7%

Vermeden CO2-uitstoot (in kiloton)

562

648

597

Tabel prestaties NS 2025

NS heeft in het eerste jaar van de nieuwe concessie goede prestaties geleverd. Treinen
reden op tijd, waren niet te druk en reizigers waarderen de dienstverlening van NS.
Ik ben ontzettend tevreden met de resultaten van dit eerste jaar. Daarbij is het positief
dat de PI Kwaliteit van aansluitingen, die vorig jaar nog onder de bodemwaarde lag,
dit jaar weer boven de bodemwaarde uitkomt. Dat is een mooi resultaat, waar ook bij
stil mag worden gestaan. Dat neemt niet weg dat blijvende inzet nodig is om de prestaties
op peil te houden en waar mogelijk verder te verbeteren, zeker gezien de uitdagingen
op het spoor en de groeiende en veranderde reizigersvraag. Ik blijf de ontwikkelingen
nauwgezet volgen.

Tien slechtst presterende reisrelaties

NS rapporteert ook over de tien slechtst presterende reisrelaties op het gebied van
punctualiteit en zitplaatskans. Voor punctualiteit zijn vooral trajecten over de HSL,
zoals Rotterdam-Breda, problematisch. Oorzaken zijn grensvertragingen, uitval van
materieel en de complexe infrastructuur van het intensief gebruikte spoorwegnet met
een grote onderhoudsopgave, waardoor de betrouwbaarheid van deze treinen extra onder
druk staat.

Beperkingen in zitplaatskans doen zich voornamelijk voor op deeltrajecten van lange
reisverbindingen, zoals de verbinding Nijmegen-Rotterdam via Schiphol of Leiden, bij
drukke voorstadstations en op de HSL. Dit wordt vooral veroorzaakt door hoge spitsreizigerspieken
in combinatie met een beperkte inzet van materieel. Hoewel de dienstregeling ten opzichte
van vorig jaar op meerdere trajecten verbeteringen laat zien, blijven punctualiteit
op de HSL en zitplaatskans in de spits belangrijke aandachtspunten.

Tariefstijging in de jaren 2026–2029

In 2025 heeft het kabinet met NS afspraken gemaakt over de tariefstijging in de jaren
2026–2029. Waar eerst per 1 januari 2026 een tariefstijging van ca. 12% werd verwacht,
is het gelukt om dit terug te brengen tot ca. 6,5%. NS heeft zelf een structurele
bijdrage geleverd aan het dempen van tariefstijgingen door het nemen van kostenbesparende
maatregelen in de dienstverlening. Zo is het onderhoudsschema van NS slimmer en heeft
NS ontheffing gekregen voor het rijden van een beperkt aantal treindiensten. De Kamer
is op 16 juli 2025 en 5 november 2025 nader over dit thema geïnformeerd.5

Sociale veiligheid

In de afgelopen periode zijn verdere maatregelen genomen om de sociale veiligheid
in het openbaar vervoer te verbeteren. NS heeft in de eerste helft van 2024 een pilot
uitgevoerd waarbij hoofdconducteurs en servicemedewerkers bodycams gebruikten om hun
veiligheid te vergroten. De resultaten van deze proef zijn positief. Op Prinsjesdag
2025 is aangekondigd dat 12 miljoen euro beschikbaar wordt gesteld voor de aanschaf
van bodycams voor een bredere groep hoofdconducteurs die momenteel nog niet over een
bodycam beschikken. Op 20 april 2026 is de gefaseerde uitrol gestart van bodycams
onder hoofdconducteurs en de vervanging van de oude bodycams bij medewerkers Veiligheid
& Service (V&S). De verwachting is dat eind 2026 al deze medewerkers over een bodycam
beschikken.

Dienstregeling

In 2025 is door NS (onder de nieuwe HRN-concessie) de dienstregeling uitgebreid ten
opzichte van 2024. Zo zijn meer treinen gaan rijden tussen Den Haag-Rotterdam-Dordrecht
(tienminutensprinter), is de Airportsprinter gaan rijden tussen Amsterdam en Schiphol,
is een eerste stap gezet met HSL-treinen die verder zijn gaan doorrijden (bijv. Lelystad
Centrum en zijn er meer treinen gaan rijden naar België (van 16 treinen naar 32 treinen
per dag). NS blijft naar verwachting de komende jaren het aantal treinen uitbreiden.
Ik ben blij met het aanbod voor de reiziger in Nederland dat elk jaar weer verbeterd
en de inspanningen die NS daarvoor levert.

Overige onderwerpen

Verbeterprogramma Betrouwbaar Beter

In 2025 is het verbeterprogramma Betrouwbaar Beter afgerond door NS en ProRail6. Het programma had als doel de prestaties op het hoofdrailnet duurzaam te verbeteren.
Het programma was georganiseerd in drie werkstromen: tijdelijke snelheidsbeperkingen
(TSB’s), inzetbaar materieel en hinder door geplande werkzaamheden.

In de werkstroom TSB’s is ingezet op het versneld opheffen van snelheidsbeperkingen
of het inpassen ervan in de dienstregeling. De werkstroom materieel richtte zich op
verbeteringen in de materieelbeschikbaarheid, onder meer via preventief onderhoud
en real-time monitoring. Binnen de werkstroom hinder door geplande werkzaamheden is
gewerkt aan een robuuste dienstregeling die aansluit op de werkzaamheden. Volgens
de evaluatie door Goudappel7 hebben deze werkstromen geleid tot aantoonbare verbeteringen in de kwaliteit van
de dienstverlening, en zijn de maatregelen structureel verankerd in de organisaties.

Het programma is succesvol afgerond, uiteraard is het van belang dat NS en ProRail
de effecten in 2026 blijven monitoren; daar zal ik op toezien om de verbeteringen
voor reizigers te borgen.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
A.W.H. Bertram