Brief regering : Situatie op Schiphol en andere winterperikelen

29 984
Spoor: vervoer- en beheerplan

31 305
Mobiliteitsbeleid

Nr. 586
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 januari 2026

Hierbij stuur ik u mede namens de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van
IenW een brief over de situatie op Schiphol vorige week en de andere winterperikelen
conform het verzoek van lid Heutink (PVV) van 13 januari. In deze brief wordt ingegaan
op de modaliteiten luchtvaart, spoor en weg en op de rol van de Minister van Financiën
als aandeelhouder.

Luchthaven

Het voor Nederland uitzonderlijke winterweer zorgde vorige week voor veel annuleringen
en vertragingen op Schiphol. Dat is niet goed voor de luchthaven, niet goed voor de
luchtvaartmaatschappijen, maar bovenal heel erg vervelend voor alle gestrande reizigers.
Het wachten op vluchten en het missen van vluchten en bagage was frustrerend voor
tienduizenden passagiers en leverde internationaal geen fraai plaatje op. Het is in
ieders belang dat dergelijke situaties in de toekomst zo veel mogelijk voorkomen worden.

In de verantwoordelijkheidsverdeling is Schiphol op grond van de Wet Luchtvaart verplicht
om voorzieningen te treffen die nodig zijn voor een goede afwikkeling van vluchten
en daarmee samenhangend het personen- en goederenvervoer. Voor de passagiersstromen
zijn Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen samen verantwoordelijk. De verantwoordelijkheid
voor de operatie ligt bij de sectorpartijen op Schiphol. Vanuit het Ministerie van
IenW is meerdere keren contact geweest met de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen
over de ontstane situatie. Op basis van die contacten is de overtuiging dat Schiphol
en de luchtvaartmaatschappijen alles op alles hebben gezet om de problemen op te lossen.
Dat neemt niet weg dat de situatie heel vervelend was voor alle gestrande reizigers.
Ik heb de luchtvaartmaatschappijen opgeroepen om onkosten te vergoeden in lijn met
de regels die hiervoor zijn en daar vaart mee te maken.

Het is duidelijk dat er lessen getrokken moeten worden. Schiphol en KLM hebben al
snel aangegeven dat de communicatie tijdens het winterweer beter had gemoeten en dat
zij de gebeurtenissen gaan evalueren. Beide partijen hebben mij gisteren een brief
gestuurd waarin zij aangeven een gezamenlijke onafhankelijke externe evaluatie uit
te laten voeren (zie bijgevoegd). De evaluatie is er op gericht inzicht te krijgen
in hoeverre de relevante operationele en communicatie processen hebben gefunctioneerd
onder de winterse omstandigheden en waar eventuele verbeter- en aandachtspunten liggen.
Denk hierbij aan de benodigde, beschikbare en ingezette capaciteit van banen en platforms
en de de-icing van vliegtuigen, en de communicatie richting de reizigers. Schiphol
en KLM verwachten eind maart de gezamenlijke conclusies en aanbevelingen uit de evaluatie
te kunnen delen. De Kamer zal over de uitkomsten van de evaluatie worden geïnformeerd.

Spoor

Ook op het spoor heeft het extreme winterweer een grote impact gehad. Voor zowel reizigers
als goederenvervoerders is het bijzonder vervelend wanneer zij geconfronteerd worden
met uitgevallen of vertraagde treinen als gevolg van sneeuw en vorst. Het Nederlandse
spoorsysteem is betrouwbaar en het uitgangspunt blijft dat ProRail en NS zich zo goed
mogelijk voorbereiden op winterweer om de impact voor reizigers en goederenvervoerders
te beperken. Desondanks zijn storingen tijdens uitzonderlijke weersomstandigheden
niet altijd te voorkomen.

In Nederland komen grootschalige verstoringen door extreem winterweer relatief weinig
voor, gemiddeld eens per vijf jaar en doorgaans gedurende een beperkt aantal dagen.
In landen waar langdurige en zware winters structureel voorkomen, zoals Zwitserland,
zijn aanvullende en structurele maatregelen getroffen. Deze maatregelen brengen aanzienlijke
kosten met zich mee. Extra investeringen specifiek gericht op het voorkomen van verstoringen
door winterweer wegen daarbij in Nederland niet op tegen de baten.

Na grote verstoringen voeren ProRail en NS standaard evaluaties uit. Deze situatie
vormt daarop geen uitzondering. De bevindingen uit deze evaluaties worden gebruikt
om waar nodig verbeteringen door te voeren in de operatie en de voorbereiding op toekomstige
situaties. Het Ministerie van IenW staat hierover nauw in contact met ProRail en NS.

Weg

Vanaf oudejaarsdag is door het KNMI meerdere keren code oranje afgegeven. De eerste
dagen leidde het weer tot flinke files (700 km) in de ochtendspits. Daarna hebben
weggebruikers goed rekening gehouden met het weer, waardoor de situatie op de weg
beheersbaar bleef.

Wel heeft Rijkswaterstaat veel werk gehad aan het veilig en berijdbaar/bevaarbaar
houden van het hoofd(vaar)wegennet. Op vrijdag 9 januari heeft storm Goretti voor
veel sneeuw gezorgd in het noorden van het land. Dat leidde (in combinatie met een
gestrande vrachtwagen) tot stremming op de N33, die tussen Zuidbroek en Appingedam
was afgesloten. Er is preventief een ijsbreker ingezet op de hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl,
onder andere bij Lemmer en Grou. Deze inzet was nodig omdat de wind zou draaien en
ijs vanuit de meren richting de vaarwegen kon komen. Zondagnacht trad gladheid door
ijzel op, die ook weer tot diverse incidenten, o.a. geschaarde vrachtwagens en een
gekantelde strooiwagen leidden. In de loop van maandag 12 januari was de hinder voorbij.

Rijkswaterstaat is het gladheidseizoen gestart met een strategische zoutvoorraad van
250 miljoen kilogram. Winterse dagen als deze uit het verleden heeft Rijkswaterstaat
geleerd het seizoen te starten met een ruime voorraad. Er is tot nu toe ongeveer 135 miljoen
kilogram strooizout gebruikt. Onze zoutvoorraad is nodig om het rijkswegennet veilig
en begaanbaar te houden, zeker bij aanhoudende en landelijke gladheid.

Momenteel wordt er geïnventariseerd op welke plaatsen vorstschade (vooral gaten in
de weg) aan de rijkswegen is ontstaan die voor gevaarlijke situaties kunnen zorgen.
Rijkswaterstaat zet bij vorstschade in op snelle maatregelen om de hinder voor de
weggebruiker te beperken. De vorstschade die later definitief wordt gerepareerd wordt
meegenomen in de reguliere onderhoudswerkzaamheden.

Aandeelhoudersrol

Als aandeelhouder van KLM, Schiphol en NS staat de Minister van Financiën op dit onderwerp
op afstand: operationele aansturing en crisismanagement op luchthaven Schiphol en
op het spoor zijn primair de verantwoordelijkheid van het bestuur van de deelnemingen.
De beleidsmatige verantwoordelijkheid voor de genoemde modaliteiten ligt bij het Ministerie
van IenW.

Tot slot

Er is in alle modaliteiten door veel verschillende mensen hard gewerkt om het land
begaanbaar en bereikbaar te houden gedurende het uitzonderlijke winterweer. Het is
op z’n plaats grote dank uit te spreken aan iedereen die zich hiervoor heeft ingezet.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
R. Tieman