Brief regering : Fiche: Strategie voor Gelijkheid van lhbtiq'ers 2026-2030

Nr. 4208 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 14 november 2025

Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 4 fiches die werden opgesteld
door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie voorstellen (BNC).

Fiche: Mededeling Apply AI-strategie (Kamerstuk 22 112, nr. 4206);

Fiche: Richtsnoeren minderjarigen online(Kamerstuk 22 112, nr. 4207);

Fiche: LGBTIQ+ Equality Strategy 2026–2030;

Fiche: Mededeling Pact voor Middellandse Zeegebied (Kamerstuk 22 112, nr. 4209).

De Minister van Buitenlandse Zaken,
D.M. van Weel

Fiche: Strategie voor Gelijkheid van lhbtiq'ers 2026–2030

1. Algemene gegevens

Titel voorstel

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch
en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's; Unie van Gelijkheid: Strategie voor
Gelijkheid van lhbtiq'ers 2026–2030

a) Datum ontvangst Commissiedocument

8 oktober 2025

b) Nr. Commissiedocument

COM(2025) 725

c) EUR-Lex

EUR-Lex - 52025DC0725 - EN - EUR-Lex

d) Nr. impact assessment Commissie en Opinie

N.v.t.

e) Behandelingstraject Raad

Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken

f) Eerstverantwoordelijk ministerie

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

2. Essentie voorstel

Op 8 oktober jl. publiceerde de Europese Commissie (hierna: Commissie) een mededeling
met de strategie voor de gelijkheid van lhbtiq+1 personen 2026–2032. De EU en haar lidstaten hebben al aanzienlijke vooruitgang geboekt
bij het bevorderen van een Unie van gelijkheid. Met deze verhoogde ambitie kan nog
veel worden bereikt om een daadwerkelijk gelijke samenleving voor iedereen tot stand
te brengen. Het doel van de strategie is om bij te dragen aan de totstandkoming van
een EU waarin diversiteit wordt gevierd als onderdeel van onze collectieve rijkdom,
waar iedereen zichzelf kan zijn zonder risico op discriminatie, uitsluiting of geweld.

De strategie bevat gerichte maatregelen rond drie doelstellingen gericht op het bestrijden
van haat en het bevorderen van vrijheid en diversiteit in de EU en wereldwijd.

Ten eerste lhbtiq+ personen beschermen tegen alle vormen van geweld, ten tweede lhbtiq+
personen in staat stellen om zonder discriminatie te leven en gelijke rechten te hebben
op alle gebieden van het leven en ten derde de samenleving als geheel op alle niveaus
te betrekken om samen de gelijkheid van lhbtiq+ personen te bevorderen.

Om de lidstaten te ondersteunen bij het verbieden van conversietherapie, zal de Commissie
de aard, prevalentie en impact ervan op lhbtiq+ personen beoordelen. Dit met het oog
op passende maatregelen om deze praktijken te stoppen. Hierbij houdt de Commissie
rekening met het Europees burgerinitiatief om conversiepraktijken te verbieden. De
strategie richt zich ook op het aanpakken van haat offline en online. Zo zal de Commissie
een kenniscentrum opzetten om informatie te verzamelen over illegale haat online.
Doel hiervan is om het toezicht op de gedragscode te verbeteren. Daarnaast geeft de
Commissie in de strategie aan voorts een EU-actieplan tegen cyberpesten te publiceren,
met bijzondere aandacht voor lhbtiq+ jongeren.

Discriminatie leidt tot economische verliezen: een recent onderzoek van de OESO2 geeft aan dat de jaarlijkse bbp-verliezen in de EU die verband houden met discriminatie
op grond van seksuele gerichtheid, kunnen oplopen tot 89 miljoen EUR. Om discriminatie
te bestrijden zal de Commissie in 2026 een verslag publiceren over de uitvoering van
de richtlijn inzake gelijke behandeling in arbeid en beroep en blijven toezien op
de strikte toepassing ervan. Daarnaast zal de Commissie nieuwe richtsnoeren opstellen
voor inclusieve wervingspraktijken.

De strategie benadrukt het cruciale belang van de betrokkenheid van het maatschappelijk
middenveld bij het beschermen van de rechten en vrijheden van lhbtiq+ personen. Zij
zal financiële middelen beschikbaar stellen voor de ondersteuning van maatschappelijke
organisaties. Ook is de Commissie voornemens om een «Beleid Forum» op te richten voor
gestructureerde uitwisseling met en tussen wetenschappers, sociale partners en maatschappelijke
organisaties.

Huidige financiering hiervoor in het kader van het CERV-programma loopt door tot en
met 2027. Onder het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) zal financiering worden
verstrekt in het kader van het CERV+ onderdeel van het voorgestelde AgoraEU-programma,
dat middelen omvat voor het handhaven van gelijkheid en non-discriminatie, het bestrijden
van gendergerelateerd geweld en het bevorderen van democratische participatie. Ook
zal de Commissie in samenwerking met de lidstaten een aanbeveling opstellen om verzameling,
analyse en gebruik van gegevens over gelijkheid te verbeteren. De Commissie is voornemens
om in 2027 een nieuwe Eurobarometer over discriminatie te publiceren, en zal het Europees
bureau voor de Grondrechten (hierna: FRA) vragen om in 2029 een vervolg te publiceren
op de FRA LGBTIQ+ Survey.

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel

a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein

In de Emancipatienota 2025: Veilig Meedoen3 schetst het kabinet de inspanningen om de rechten en emancipatie van vrouwen en lhbtiq+
personen te bevorderen, met als twee prioriteiten: iedereen moet veilig zijn, en iedereen
moet volwaardig kunnen meedoen.

De Emancipatienota benadrukt dat iedereen in Nederland recht heeft op een leven zonder
geweld en discriminatie, maar dat vooral vrouwen, meisjes en lhbtiq+ personen nog
steeds te maken hebben met onveiligheid en geweld, zowel in de openbare ruimte als
online. De overheid ziet het als haar taak om gelijkheid te stimuleren, zoals verankerd
in de Grondwet, Europese verdragen en internationale mensenrechtenverdragen. De Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap coördineert het emancipatiebeleid namens het
kabinet en ondersteunt andere departementen bij het integreren van gendergelijkheid
en lhbtiq+-gelijkheid in hun beleid. Om de voortgang en maatschappelijke acceptatie
te meten, worden in 2026 en 2028 nieuwe edities van de Emancipatiemonitor en Lhbtiqa+-monitor
gepubliceerd.4 Er wordt intensief samengewerkt met het maatschappelijke middenveld, onder meer door
het meerjarig financieel ondersteunen van acht strategische allianties van maatschappelijke
organisaties die zich inzetten voor emancipatie van vrouwen en lhbtiq+ personen.

Een belangrijke focus ligt op de veiligheid van lhbtiq+ personen, die volgens de Lhbtiqa+-monitor
2024 vaker slachtoffer zijn van geweld, discriminatie en pesten. Het aantal meldingen
van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid steeg in 2024 met 141% ten opzichte
van 2023. Het kabinet werkt aan een vervolg op het Actieplan Veiligheid lhbti 2019–2022,
in samenwerking met maatschappelijke organisaties, de politie en lokale overheden.
Voorts wordt het Expertisecentrum Aanpak Discriminatie Politie (ECAD-P) bestendigd
en uitgebreid, en wordt het netwerk Roze in Blauw versterkt om de meldingsbereidheid
van slachtoffers te vergroten. Daarnaast ondersteunt het Programma Regenboogsteden
56 gemeenten bij het creëren van een veilige en inclusieve omgeving, onder meer door
trainingen voor politie en horeca. De alliantie Kleurrijk en Vrij zet zich in voor
veiligheid op scholen, werkvloeren en in de publieke ruimte, bijvoorbeeld door het
organiseren van Paarse Vrijdag en het bevorderen van transitieverlof bij werkgevers.

In het onderwijs worden maatregelen genomen om een veilig en vrij leerklimaat te bevorderen.
Het wetsvoorstel Vrij en Veilig onderwijs verplicht scholen in het funderend onderwijs
bijvoorbeeld tot het aanstellen van vertrouwenspersonen en een meldplicht voor ernstige
incidenten. Het wetsvoorstel zorgplicht in het middelbaar beroepsonderwijs en hoger
onderwijs verplicht onderwijsinstellingen te zorgen voor een veilig leerklimaat. Specifieke
aandacht gaat uit naar het ondersteunen van lhbtiq+ leerlingen, onder meer via Gender and Sexuality Alliances (GSA). Daarnaast wordt gewerkt aan de actualisatie van kerndoelen voor burgerschap,
digitale geletterdheid en relationele en seksuele vorming.

Deze kerndoelen brengen leerlingen onder andere bij hoe je respectvol met elkaar en
met verschillen in bijvoorbeeld gender- en seksuele diversiteit omgaat, offline en
online.

Ook richt het kabinet zich op gelijke kansen in de samenleving, zoals het doorbreken
van genderstereotypen in school- en beroepskeuzes. Projecten als Techkwadraat en Sterk
Techniekonderwijs moedigen meisjes aan om voor technische opleidingen te kiezen, terwijl
de alliantie Worden Wie je Bent docenten traint om stereotypering tegen te gaan. In
de zorg wordt gewerkt aan een nationale strategie vrouwengezondheid en aan betere
toegankelijkheid van transgenderzorg.

Europees en internationaal zet Nederland zich in voor ambitieuze Europese en VN-strategieën
die de rechten van vrouwen en lhbtiq+ personen beschermen, met name in landen waar
deze rechten onder druk staan. Nederland zet zich via bilaterale en multilaterale
kanalen wereldwijd in om strafbaarstelling van homoseksualiteit af te schaffen, discriminatie
en geweld tegen te gaan en sociale acceptatie te bevorderen. Daartoe ondersteunt Nederland
in Europa en daarbuiten ook initiatieven van maatschappelijke organisaties, waaronder
Europese lhbtiq+-netwerkorganisaties.

Vanuit het parlement wordt met brede steun ingezet op een initiatiefwetvoorstel om
conversietherapie tegen te gaan door een wettelijk verbod op pogingen om de seksuele
oriëntatie of genderidentiteit van mensen te veranderen. In september 2025 stemde
de Tweede Kamer in met een wetsvoorstel van die strekking.

Nederland heeft zich, samen met een aantal andere lidstaten, jarenlang hard gemaakt
voor gericht Europees beleid op het gebied van gelijke rechten voor lhbtiq+ personen
en een ambitieuze invulling van de rol van Commissaris voor Gelijkheid en van de eerste
Lhbtiq+ strategie van de Commissie voor de periode 2020–2025.5 Tijdens het EU-voorzitterschap in 2016 heeft Nederland initiatief genomen tot de
eerste Raadsconclusies over de gelijkheid van lhbtiq+ personen, een ambitie die daarna
door andere voorzitterschappen is opgevolgd.

b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel

Het kabinet verwelkomt de tweede strategie van de Commissie voor de positie van en
gelijke rechten voor lhbtiq+ personen. De aangekondigde strategie komt op een moment
dat de gelijke behandeling van lhbtiq+ personen, en andere gemarginaliseerde groepen,
in delen van de Unie verder onder druk is komen te staan. Tevens staan grondrechten
en de democratische functie van maatschappelijke organisaties en vrije media op meerdere
plaatsen onder druk. Deze ontwikkelingen beperken de mate waarin lhbtiq+ personen
volwaardig maatschappelijk kunnen participeren en hun Europese fundamentele rechten
als ieder ander kunnen genieten.

Gegeven die omstandigheden is het kabinet positief over het feit dat de Commissie
met deze strategie opvolging geeft aan haar eerdere inzet, maar constateert tegelijk
dat het ambitieniveau begrensd is door dezelfde (geo-)politieke realiteit. Het kabinet
steunt de Commissie als Hoeder van de Verdragen en staat pal achter het behoud van
de fundamentele waarden waarop de Unie is gefundeerd, zoals vastgelegd in de Verdragen
en het Handvest van de grondrechten van de EU, zoals respect voor de menselijke waardigheid,
gelijkheid en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen
die tot minderheden behoren. Het baart het kabinet zorgen dat sommige lidstaten die
kernwaarden niet toepassen of actief beperken en het kabinet roept de Commissie op
snel en effectief op te treden met alle beschikbare instrumenten als deze lidstaten
het Unierecht schenden. Het kabinet had in de strategie dan ook graag teruggezien
hoe de Commissie voornemens is deze fundamentele waarden effectief te handhaven.

Met deze strategie zet de Commissie in op drie actielijnen, te weten Beschermen, Versterken
en Betrekken. Veel van de genoemde acties binnen deze actielijnen behoren tot de bestaande
Europese inzet op lhbtiq+ gelijkheid.

Nieuwe voornemens tot (wetgeving)voorstellen die worden genoemd richten zich vooral
op een verbod op pogingen om de seksuele oriëntatie of genderidentiteit van mensen
te veranderen («conversietherapie»). Daartoe zal de Commissie onderzoek laten verrichten,
mede bezien vanuit het Europese burgerinitiatief op dit onderwerp. Het kabinet verwelkomt
dit initiatief tot onderzoek.

Voor wat betreft de ambitie van de Commissie om te verkennen welke mogelijkheden er
zijn om haatspraak en haatmisdrijven in strafwetgeving te harmoniseren, met bijzondere
aandacht voor online haatmisdrijven, vindt het kabinet dat er meerwaarde zit in een
Europese aanpak van haatspraak en haatmisdrijven, bijvoorbeeld ter ondersteuning van
nationale activiteiten.

Daarnaast deelt het kabinet met de Commissie het belang van een sterk maatschappelijk
middenveld. Het kabinet verwelkomt daarom de steun aan Uniebreed opererende maatschappelijke
organisaties op het terrein van fundamentele waarden vanwege hun belangrijke kennis-,
ondersteunings- en waakhondfunctie.

Wat betreft het voortzetten van onderzoek en analyse, zoals bijvoorbeeld de Eurobarometer
over discriminatie, verwelkomt het kabinet ten algemene een Europese inzet op effectieve
en efficiënte dataverzameling rond het thema van lhbtiq+ gelijkheid. Op verschillende
deelterreinen zou meer en beter vergelijkbare data ten goede komen aan effectief beleid
op het thema.

Het kabinet zal de in de strategie aangekondigde voorstellen bij publicatie op hun
eigen merites beoordelen. Ook biedt de tussentijdse evaluatie in 2028 Nederland de
mogelijkheid om voortgang van de uitwerking van de strategie te monitoren en de Commissie
daarbij, samen met gelijkgestemde lidstaten, te ondersteunen, voornamelijk via de
EU LGBTIQ+ Subgroup onder de High Level Group on Anti-Discrimination.

c) Eerste inschatting van krachtenveld

Naar verwachting zal een grote meerderheid van lidstaten de strategie verwelkomen.
Enkele lidstaten zullen zich naar verwachting negatief uitlaten over deze strategie.
Het Europees Parlement zal de strategie, gezien eerdere resoluties, naar verwachting
verwelkomen en de Raad verzoeken de strategie proactief te implementeren.

4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit, proportionaliteit, financiële
gevolgen en gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

a) Bevoegdheid

De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid voor deze mededeling
is positief. De Commissie is bevoegd om deze mededeling te doen. De mededeling heeft
betrekking op het terrein van het sociaal beleid. Op het terrein van sociaal beleid
is sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen de EU en de lidstaten (zie artikel 4,
lid 2, onder b, VWEU).

b) Subsidiariteit

De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteit van deze mededeling
is positief. De mededeling heeft tot doel om bij te dragen aan een EU waarin diversiteit
wordt gevierd als onderdeel van onze collectieve rijkdom, waar iedereen zichzelf kan
zijn zonder risico op discriminatie, haat, uitsluiting of geweld. Het bewaken van
de waarden van de Europese samenleving, zoals verwoord in het VWEU, het Handvest van
de grondrechten van de Europese Unie en de Europese pijler van sociale rechten vraagt,
om een EU-brede aanpak. Gezien de EU-brede toepassing van dit doel kan dit onvoldoende
door lidstaten op centraal, regionaal of lokaal niveau worden verwezenlijkt. Een EU-aanpak
heeft, ten aanzien van lhbtiq+ gelijkheid en gezien de internationale aard van de
problematiek, toegevoegde waarde ten opzichte van een enkel nationale aanpak op het
vlak van: het – onafhankelijk van lidstaten – monitoren van relevante data; het uitwisselen
van effectieve beleidsvoorbeelden; het (breed) agenderen van kwesties van de positie
en rechten van lhbtiq+ personen; en het bewaken van de waarden en normen van de Europese
samenleving. Om die redenen is optreden op het niveau van de EU gerechtvaardigd.

c) Proportionaliteit

De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit is positief.
De mededeling heeft tot doel om bij te dragen aan de totstandkoming van een EU waarin
diversiteit wordt gevierd als onderdeel van onze collectieve rijkdom, waar iedereen
zichzelf kan zijn zonder risico op discriminatie, haat, uitsluiting of geweld. In
de strategie geeft de Commissie aan over welke onderwerpen zij wetgevingsvoorstellen
en andere beleidsinitiatieven zal ontwikkelen. Het kabinet deelt de visie van de Commissie
en vindt het voorgestelde optreden geschikt om de doelstellingen te bereiken. Op basis
van de informatie in deze mededeling, vindt het kabinet dat de aangekondigde voorstellen
en initiatieven niet verder gaan dan noodzakelijk, omdat het zich alleen richt op
de terreinen waar optreden door de EU de grootste meerwaarde kan hebben en waar EU-optreden
nodig is om de waarden van de EU te beschermen. Ook wordt ruimte aan de lidstaten
gelaten om eigen nationale initiatieven te ontplooien.

d) Financiële gevolgen

Vooralsnog geeft de Commissie aan dat de investeringen vooral zullen komen uit het
huidige CERV-programma en daarnaast uit het fonds voor Asiel en Migratie (AMF), het
instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI)
en het instrument voor pretoetredingssteun (IPA). In het kader van het volgende meerjarig
financieel kader (MFK) zal financiering worden verstrekt uit het voorgestelde Global Europe Instrument en het CERV+-onderdeel van het voorgestelde AgoraEU-programma, dat middelen
zal omvatten om gelijkheid en non-discriminatie te handhaven, gender gerelateerd geweld
te bestrijden en democratische participatie te bevorderen.

Nederland is van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden dienen te worden binnen
de in de Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting. Het kabinet wil
niet vooruit lopen op de integrale afweging van middelen na 2027. Eventuele budgettaire
gevolgen worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement,
conform de regels van de budgetdiscipline.

e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

Op basis van de mededeling is de impact op de regeldruk nu nog niet volledig te overzien
en in te schatten. Bij eventuele voorstellen die nader invulling geven aan deze mededeling
zal de regeldruk in kaart worden gebracht en worden meegewogen bij de standpuntbepaling
van het kabinet. Eén van deze voorstellen zou betrekking kunnen hebben op het formuleren
van nieuwe indicatoren en het verzamelen van statistische informatie ten behoeve van
een Eurobarometer en LGBTIQ+ survey. Indien op grond hiervan informatie verzameld
zou moeten worden die niet aansluiten bij de bestaande monitoringskaders, kan de regeldruk
toenemen.

De strategie draagt bij aan het EU concurrentievermogen. Gelijke kansen voor lhbtiq+
personen versterken de sociale cohesie en diverse samenlevingen bevorderen ondernemerschap
en innovatie. Volgens de strategie loopt de EU momenteel jaarlijks tot 89 miljoen
euro aan bbp mis als gevolg van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid.

De strategie heeft ook geopolitieke gevolgen. De EU wil haar externe betrekkingen
inzetten om lhbtiq+-rechten wereldwijd te bevorderen. Op multilateraal niveau zal
de EU werken aan allianties om gelijkheid te bevorderen in de VN, OESO en de Raad
van Europa. Ook op bilateraal niveau zal de EU haar inspanningen opvoeren om vormen
van discriminatie te bestrijden, met inbegrip van discriminatie op grond van seksuele
gerichtheid en genderidentiteit. Bovendien zal de EU ervoor blijven zorgen dat humanitaire
hulp blijft voldoen aan de specifieke behoeften van kwetsbare lhbtiq+ personen.