Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur tweede tranche
2 september 2026, wetgeving - Er komen extra regels om de integriteit van het decentrale bestuur te versterken. De Kamer debatteert met minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) over het wetsvoorstel dat dit regelt.
Het wetsvoorstel moet het decentrale bestuur betrouwbaarder en integerder maken. Het gaat daarbij om gemeenten, bijzondere gemeenten in Caribisch Nederland, provincies en waterschappen. Voor kandidaat-bestuurders komt er een verplichte risicoanalyse. Ook komen er regels over financiële belangen.
Met het wetsvoorstel vult Heerma de bestaande Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur aan. De Kamer debatteerde over deze wet op 14 april 2022.
Noodzaak en ondersteuning
Het is belangrijk dat er meer uniformiteit komt in hoe integriteit wordt getoetst, stelt Meulenkamp (VVD) vast. Vaak voeren gemeenten en andere decentrale overheden nu al een risicoanalyse uit. Maar wat voegt het wetsvoorstel dan toe, vragen andere woordvoerders zich af.
Integriteit is een belangrijke voorwaarde voor het vertrouwen van burgers in het bestuur, betoogt de minister. De risicoanalyse vergroot bovendien het bewustzijn. Het is in zijn ogen daarom goed om die in de wet vast te leggen en in te kaderen.
Als we decentrale overheden verplichten tot een risicoanalyse, zegt Huizenga (D66), dan moeten we ze daarbij ondersteunen. Ze oppert daarom een onafhankelijk nationaal expertisecentrum op te richten dat decentrale overheden adviseert.
Regie en uitvoering risicoanalyse
Het wetsvoorstel regelt dat in een gemeente de burgemeester verantwoordelijk is voor het toezicht op de uitvoering van de risicoanalyse bestuurlijke integriteit. Maar dan is het volgens Schilder (Groep Markuszower) niet verstandig als de burgemeester die risicoanalyse zelf uitvoert. Ze wil daarom vastleggen dat dit niet kan.
Juridisch is niet goed te regelen dat de burgemeester de analyse niet uitvoert, zegt Heerma. Maar in de praktijk zal de burgemeester dit volgens hem meestal aan een andere partij overlaten, en dat ligt ook voor hand.
De regie op de risicoanalyse zou in een gemeente niet bij de burgemeester moeten liggen, vindt Clemminck (JA21). Hij wil die geven aan de decentrale volksvertegenwoordiging, dus in een gemeente aan de gemeenteraad. Als we dit bij de burgemeester laten, zo sluit Bosma (PVV) zich daarbij aan, kan er sprake zijn van "selectie aan de poort" door een onverkozen bestuurder.
De benoeming van bestuurders is aan de volksvertegenwoordiging, zegt de minister. Daarom vindt hij het onverstandig om ook de risicoanalyse daar neer te leggen.
Duur en proces
Hoelang mag een risicoanalyse duren? Voor de rechtszekerheid van kandidaat-bestuurders is het belangrijk om een maximumduur vast te leggen, vindt Mohandis (PRO). Hij stelt voor om daar vier weken van te maken.
De risicoanalyse is nuttig om integriteitsproblemen op tafel te krijgen voordat ze een probleem worden, zegt Boelsma-Hoekstra (CDA). Maar dit mag geen eindpunt zijn: het is een doorlopend proces. Aandacht voor integriteit is ook belangrijk tijdens het uitvoeren van een ambt, beaamt de minister.
De Kamer stemt op 22 september over het wetsvoorstel en de tijdens het debat ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct