Verantwoordingsdebat over het jaar 2025

3 juni 2026, debat - In het Verantwoordingsdebat kijkt de Kamer met premier Jetten en minister Heinen (Financiën) terug op het begrotingsjaar 2025.

Is het belastinggeld doeltreffend, doelmatig en rechtmatig geïnd en uitgegeven? Op Verantwoordingsdag, de derde woensdag van mei, ontvangt de Tweede Kamer van het kabinet de jaarrekeningen van de verschillende ministeries. Ook presenteert de Algemene Rekenkamer dan de belangrijkste conclusies van het verantwoordingsonderzoek. In het Verantwoordingsdebat debatteert de Kamer hierover met de premier en de minister van Financiën.

Doelen

Er wordt veel beloofd, zegt Stultiens (GroenLinks-PvdA), maar veel te weinig waargemaakt. 2025 was een verloren jaar van stilstand en achteruitgang. De economie staat op slot door het niet halen van de stikstofdoelen en mensen vinden geen huis omdat de woningbouwdoelen niet worden gehaald.

Ook Van Dijck (PVV) ziet dat de woningbouwdoelen niet worden gehaald. Bij het oplossen van de woningnood helpt het volgens hem ook niet als je elke week duizend asielzoekers binnenlaat. En de problemen met de energievoorziening zijn sneller op te lossen door kerncentrales te bouwen.

Niet handelen is ook een keuze, zegt Oosterhuis (D66), en heeft gevolgen. Zo zorgt het niet aanpakken van de netcongestie voor een lagere economische groei. En het niet nemen van afdoende klimaatmaatregelen veroorzaakt hoge kosten in de toekomst. De bedoeling is om in de begroting meer aandacht te gaan besteden aan de kosten van nietsdoen, zegt de minister.

Stelt de overheid niet te veel doelen? Hoogeveen (JA21) denkt van wel: wie alles tegelijk wil doen, doet te veel fout voor te veel geld. De politiek moet leren om te kiezen, zo betoogt hij. Daarom zou de overheid doelen moeten schrappen of matigen, bijvoorbeeld voor het klimaatbeleid.

De overheid faalt, zegt Markuszower (Groep Markuszower), bijna over de hele linie. De burger krijgt te weinig waar voor zijn geld. De politiek moet problemen eindelijk eens gaan oplossen in plaats van ze te creëren.

We moeten de focus leggen op het uitvoeren van beleid, zegt Jetten. De door het kabinet opgerichte taskforces voor belangrijke thema's kunnen daarbij helpen. Die hebben allemaal een duidelijke opdracht gekregen.

Omvang overheid

Het kabinet had als doel gesteld om het aantal ambtenaren met 22% te verminderen, maar in 2025 is dat gestegen met 3%. De BMI van de overheid stijgt verder door richting obesitas, concludeert Van der Maas (VVD): het dieet is mislukt. Hij spoort het kabinet aan om hier alsnog werk van te maken.

Jetten wijst op de Taskforce Slagvaardige Overheid. Die is erop gericht om de ambitie van een kleine Rijksoverheid, die beter functioneert en meer waarde toevoegt, echt voor elkaar te krijgen.

Defensie

Nederland investeert de komende jaren miljarden extra in onze veiligheid, stelt Van Dijk (CDA) vast. De verantwoording daarvoor moet op orde zijn, maar de Rekenkamer is kritisch op onderdelen van het inkoopproces. Wordt de Kamer geïnformeerd over de gesprekken tussen Defensie, de Algemene Rekenkamer en de Auditdienst Rijk?

De boel is totaal niet op orde bij Defensie, zegt Vermeer (BBB). En dat is zorgelijk omdat het gaat om miljarden aan extra uitgaven per jaar, oplopend tot 19 miljard. Het ministerie moet beter onderbouwen waarom zaken geheim zouden zijn, vindt Van Brenk (50PLUS), zodat het parlement zijn controlerende taak kan uitvoeren.

We nemen de bij het ministerie van Defensie geconstateerde onvolkomenheden serieus, verzekert Jetten. Er wordt extra capaciteit vrijgemaakt om de problemen op te lossen.

Kas of baten en lasten

De overheid werkt op basis van een kasstelsel, stelt Grinwis (ChristenUnie) vast. Hij zou liever zien dat er gewerkt wordt op basis en baten en lasten. Dat werkt volgens hem beter bij investeringen in en onderhoud van infrastructuur. Ook het herintroduceren van de staatsbalans kan volgens hem helpen.

Heinen vindt dat de staatsbalans weinig toegevoegde waarde heeft. Nederland gebruikt volgens hem een hybride stelsel. Het invoeren van een stelsel van baten en lasten geeft de Kamer volgens hem juist minder grip op de begroting. De minister van IenW werkt aan een herijking van het beheer en onderhoud van infrastructuur.

Onderschrijdingen

Het geld komt niet terecht bij de mensen die het echt hard nodig hebben, stelt Dijk (SP) vast. Van de budgetten voor huur- en zorgtoeslag zijn honderden miljoen overgebleven, benadrukt hij, en de hersteloperaties voor Groningen en het toeslagenschandaal verlopen te traag.

Het kabinet zet zich in om niet-gebruik van toeslagen tegen te gaan, zegt de minister. Dat er minder huurtoeslag is uitgekeerd, komt doordat meer mensen aan het werk zijn gegaan en de inkomens zijn gestegen.

Brede welvaart

Op Verantwoordingsdag wordt er vooral naar geld en cijfers gekeken, maar niet alles is in getallen uit te drukken. De Monitor Brede Welvaart van het CBS is bedoeld om te meten hoe het staat met de welvaart in brede zin. Daarbij gaat het ook om gezondheid, veiligheid en milieu en wordt er vooruitgekeken naar de brede welvaart van volgende generaties en mensen in andere landen.

Flach (SGP) vraagt aandacht voor vrijwilligerswerk, informele hulp en sociale contacten, die volgens de monitor afnemen. Het gaat volgens hem hierbij om het "cement van de samenleving". Hoe stimuleert het kabinet dit? Vrijwilligers en mantelzorgers zijn van onschatbare waarde, beaamt de premier. Het kabinet wil barrières voor hen wegnemen.

Schenk (FVD) is kritisch over het idee van brede welvaart. Hij hekelt met name de Sustainable Development Goals (SDG's), die er in zijn ogen voor zorgen dat de overheidsuitgaven de Nederlanders niet meer dienen, want ze zouden leiden tot hoge (verborgen) kosten voor klimaat en massa-immigratie.

De Kamer stemt op 9 juni over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct